Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Τετάρτη, 19 Ιανουαρίου 2022

Ένα πολύ συγκροτημένο και ταυτόχρονα (για αρκετούς) ανατρεπτικό κείμενο του Βρετανού Αρχιτέκτονα Elrond Burrell για τα Παθητικά Κτίρια, που θα πρέπει να διαβάσει κάθε μηχανικός, αλλά και κάθε πολίτης ...

Τα 10 πράγµατα που µισώ στο ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΤΗΡΙΟ Αραγε θα φθάσουμε στο επίπεδο τέτοιοι προβληματισμοί να αποτελούν και στην χώρα μας αντικείμενο της συζήτησης μεταξύ των διαφόρων κλάδων των μηχανικών, ή θα μας τρώει η μιζέρια, το άγχος και ο ατελείωτος συνδικαλισμός; Ένα πολύ συγκροτηµένο και ταυτόχρονα (για αρκετούς) ανατρεπτικό κείµενο του Βρετανού Αρχιτέκτονα Elrond Burrell για τα Παθητικά Κτίρια, που θα πρέπει να διαβάσει κάθε µηχανικός, αλλά και κάθε πολίτης ...1. Θερµογέφυρες παντού Κάποτε απολάµβανα να βλέπω κεκλιµένα άκρα να προεξέχουν γύρω από ένα σπίτι. Θαύµαζα ξύλινες και ατσάλινες δοκούς που προεκτείνονταν απαλά πέρα από τους εξωτερικούς τοίχους ή άστραφταν από το πάτωµα ως την οροφή. Όχι πια! Τώρα διακρίνω µόνο τις θερµογέφυρες , την επακόλουθη απώλεια θερµότητας, το ρίσκο του υποβιβασµού των υλικών και τους κινδύνους παρουσίας µούχλας, που όλα αυτά δηµιουργούν. Τα καλλιτεχνικά αρχιτεκτονικά επινοήµατα των δοµών των κτιρίων που διαπερνούν τους εξωτερικούς χώρους φθάνοντας στους εσωτερικούς, µόνο στιγµιαία µε εξιτάρουν πια. Και το βλέπω ξεκάθαρα. Τα παθητικά κτίρια απαιτούν σχεδιασµό δίχως θερµογέφυρες, γι' αυτό άλλωστε λειτουργούν. Αρχιτέκτονες, χρειάζεται να γίνετε πιο δηµιουργικοί στο πώς εκφράζετε τις δοµές, τα κατασκευαστικά σχέδια και τις άκρες των στεγών σας, ή τις ταράτσες σας! Χρειάζεστε να κατακτήσετε την ολοκληρωµένη σχεδίαση.2. Έµαθα να εκτιµώ και να λατρεύω το µηχανικό εξαερισµό Ήµουν µεγάλος υποστηρικτής του "φυσικού αερισµού", που σηµαίνει χειροκίνητο άνοιγµα των παραθύρων µε σκοπό την πλήρη ανανέωση του εσωτερικού αέρα, υπακούοντας όµως στη βούληση και τα κέφια του καιρού. Η προσθήκη ανεµιστήρα, αεραγωγών και φίλτρων ήταν κάτι σαν αίρεση και σίγουρα θα κατανάλωνε περισσότερη ενέργεια. Χρειάστηκε πολύ προσπάθεια για να πειστώ τελικά ότι ο µηχανικός εξαερισµός µπορούσε στην πραγµατικότητα να εξοικονοµήσει ενέργεια. Επιπροσθέτως, είναι πιο υγιεινός από το φυσικό αερισµό. Είχα εσφαλµένα συσχετίσει το µηχανικό εξαερισµό µε τον κλιµατισµό και όλα τα µειονεκτήµατά του, όπως η επανακυκλοφορία του θερµαινόµενου ή ψυχόµενου αέρα. Αυτό όµως δεν έχει καµία σχέση µε το παθητικό κτίριο και το µηχανικό εξαερισµό. Στο παθητικό κτίριο, ο µηχανικός εξαερισµός παρέχει συνεχώς φρέσκο αέρα, και όχι µόνο δεν τον επανακυκλοφορεί αλλά τον φιλτράρει κιόλας. Αυτό βελτιώνει σηµαντικά την ποιότητα εσωτερικού αέρα. Ο µηχανικός εξαερισµός στο παθητικό κτίριο ανακτά τη θερµότητα του απαγόµενου αέρα του σπιτιού και µεταφέρει αυτή τη θερµότητα για να προθερµάνει τον εισερχόµενο ψυχρό αέρα. Αυτό εξοικονοµεί ενέργεια καθώς ο κρύος εισερχόµενος αέρας θα έπρεπε να θερµανθεί ανάλογα ...µε τα κέφια του καιρού. Έτσι έχουµε συνεχώς φρέσκο αέρα ο οποίος ικανοποιεί τα κριτήρια θερµικής άνεσης.1/5 3. ∆εν µπορώ απλώς να "τσεκάρω κουτάκια" για να παραδώσω ένα βιώσιµο κτίριο Λατρεύω τις ταράτσες που έχουν ζωή (φυτά και χώµα) και µπορούν να προσφέρουν πολλά περιβαλλοντικά πλεονεκτήµατα σε ένα κτίριο, αλλά και στο γενικότερο περίγυρο. Μια ''ζωντανή ταράτσα'' ήταν -και κάποιες φορές είναι ακόµη- εγγύηση ενός βιώσιµου κτιρίου. Είµαι, επίσης, θερµός υποστηρικτής της κοµποστοποίησης η οποία είναι σίγουρα πολύ καλή για το περιβάλλον. Οπότε όταν περιλαµβάνονται κάδοι κοµποστοποίησης στο σχεδιασµό µιας κουζίνας ενθαρρύνεται και γίνεται εύκολο για στους κατοίκους να αρχίσουν να συµµετέχουν κι αυτοί άµεσα στην οικολογική αυτή διαδικασία. Επαναλαµβάνω, σίγουρα είναι κάτι το καλό. Αυτή η λίστα θα µπορούσε να συνεχίζεται επ' αόριστο. Πάντως, εάν ένα κτίριο έχει µια ζωντανή ταράτσα, ή έστω κάποιους κάδους κοµποστοποίησης, αλλά παρά όλα αυτά εξακολουθεί να είναι άβολο και είναι ένα ενεργοβόρο τέρας, είναι άραγε ένα βιώσιµο κτίριο; Θα µπορούσε ίσως να κερδίσει κάποιους πόντους για θέµατα αειφορίας, αλλά δεν είναι ολοκληρωµένο σχεδιαστικά. Για να είµαι ειλικρινής, θα έπρεπε να αναρωτηθούµε εάν ένα τέτοιου τύπου κτίριο είναι εξ αρχής αποδεκτό πια στην εποχή µας. Ανεξάρτητα από την κλιµατική αλλαγή, ανεξάρτητα από την έλλειψη πόρων και ενέργειας, τα ασφαλή και αξιοπρεπώς σχεδιασµένα κτίρια δεν θα πρέπει να είναι άνετα, αλλά καταναλώνοντας την ελάχιστη δυνατή ενέργεια; Έχουµε την τεχνολογία, τη γνώση, τα υλικά και τα προσόντα. Η αρχιτεκτονική χρειάζεται να αλλάξει, διότι το να κερδίζονται απλώς κάποιοι πόντοι -σε µια αριθµηµένη λίστα µε παράγοντες βιωσιµότητας- δεν είναι η απάντηση. Ο τρόπος να πάµε µπροστά είναι ο ολοκληρωµένος σχεδιασµός κτιρίων µε προδιαγραφές Passivhaus που αποδίδει άριστη άνεση µε χρησιµοποίηση µίνιµουµ ενέργειας.4. ∆εν µπορώ να Κρύψω τις Κακές Λεπτοµέρειες Ξέρετε, αυτές τις λεπτοµέρειες όπου ένας σύµµεικτος τοίχος έχει µεγάλη ποσότητα ξύλου στη γωνία ή γύρω από ένα άνοιγµα παραθύρου; Ή εκείνες που τροποποιήθηκαν στο εργοτάξιο και δεν µοιάζουν καθόλου µε το σχέδιό σας; Όπου πολύ περισσότερος χάλυβας και σκυρόδεµα κατέληξαν εντός της ζώνης µόνωσης σε σχέση µε αυτό που περιµένατε; Ξέρετε ότι αυτό είναι µία θερµογέφυρα. Συµβάλλει στη διαφορά της απόδοσης, αυξάνει τον κίνδυνο υποβάθµισης του υλικού και σχηµατισµού µούχλας. Θα µπορούσε ακόµη και να συµβάλλει σε υψηλά ποσοστά άσθµατος. Αλλά είναι ΟΚ, έτσι δεν είναι; Καλύπτει τις απαιτήσεις του οικοδοµικού κανονισµού, ή έστω εγκρίνεται. Στην πραγµατικότητα δεν είναι ΟΚ. Και όταν ξεκινάτε να σχεδιάζετε και να κατασκευάζετε Παθητικά Κτίρια, σύντοµα συνειδητοποιείται ότι δεν µπορείτε να τα κρύψετε αυτά τα πράγµατα. ∆εν θα τη γλιτώσετε. Ούτε στη φάση του σχεδιασµού, ούτε στη φάση της κατασκευής. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους γιατί η πιστοποίηση, σύµφωνα µε το πρότυπο του Παθητικού Κτιρίου, είναι τόσο σηµαντική. ∆ιασφάλιση της ποιότητας.2/5 5. ∆εν ξελογιάζοµαι από "σέξυ" αστραφτερά γυάλινα κτίρια Σε ποιον δεν αρέσει ένας µοδάτος γυάλινος ουρανοξύστης εντυπωσιακού σχεδιασµού; Αποτελούµενος από φέτες, ή κύβους ή στροβιλιζόµενος έτσι ώστε να ταιριάζει στη µόδα και στη φαντασία του αρχιτέκτονα. Σε ποιον δεν αρέσουν τα αρχαιοπρεπή κτίρια γεµάτα απαστράπτοντα κρύσταλλα; Εµένα, σίγουρα, κάποτε µου άρεσαν! Τώρα τα βλέπω σαν ενεργειακούς υπερκαταναλωτές εν δυνάµει άρρωστα κτίρια που σπαταλούν πολύ περισσότερη ενέργεια από όση δικαιούνται ή τους είναι απαραίτητη! Κινδυνεύουν από υπερθέρµανση το καλοκαίρι, ξεπάγιασµα το χειµώνα και από το να είναι αδύνατον να παραµείνουν κατοικήσιµα σε περίπτωση διακοπής ηλεκτρικού. Ή σε περίπτωση περικοπής διαθέσιµων ενεργειακών φορτίων. Τα παροµοιάζω µε το παγωµένο τσάι, για τον συµψηφισµό της φτωχής αποδοτικότητας που έχουν εν σχέσει µε τη διαθέσιµη τεχνολογία και την αυξηµένη ενεργειακή κατανάλωσή τους. Ας αναρωτηθούµε, γιατί αναµένουµε η µπαταρία του κινητού τηλεφώνου µας να διαρκεί όλο και περισσότερο σε κάθε παραγωγική γενιά, αλλά δεν µας νοιάζει για την ενεργειακή κατανάλωση των κτιρίων µας; Και εννοώ να µας νοιάζει στ' αλήθεια, τόσο ώστε να κάνουµε κάτι επ' αυτού. Να σχεδιάζουµε και να κατασκευάζουµε έτσι ώστε κάθε γενιά κτιρίων να αποδίδει καλύτερα. Είναι η αρχιτεκτονική ο µόνος τοµέας της βιοµηχανίας όπου χρησιµοποιούµε τη βέλτιστη τεχνολογία της γενιάς µας, όχι για να βελτιώσουµε την αποδοτικότητα των κτιρίων, αλλά αντί να τα φτιάξουµε βιώσιµα και λειτουργικά- καταλήγουµε σε κτίρια που αποδίδουν χειρότερα από των προηγούµενων γενεών; Με την τεχνική των παθητικών κτιρίων µπορούµε να κάνουµε το αντίθετο. Μπορούµε να χρησιµοποιήσουµε την τρέχουσα γνώση και τεχνολογία και όλη τη σχεδιαστική µας δηµιουργικότητα για να φτιάξουµε κτίρια που απαιτούν λιγότερο σχεδιασµό.6. Έµαθα να αποδέχοµαι πλέον τα κουφώµατα uPVC υψηλής ενεργειακής απόδοσης Απεχθανόµουν τα κουφώµατα PVC. Συνήθως ήταν φτηνά και άσχηµα, κακής αισθητικής και χαµηλής απόδοσης ενώ απαιτούνταν και συντήρηση, παρά τα όσα έλεγαν οι κατασκευαστές. Πέρα από αυτό, το PVC είναι παράγωγο πετρελαίου το οποίο είναι επιβλαβές για το περιβάλλον και τον άνθρωπο κατά τη χρήση και το τέλος του κύκλου ζωής του. Ωστόσο, αποδέχοµαι ότι τα υψηλής ποιότητας και απόδοσης κουφώµατα PVC µε τριπλά τζάµια προσφέρουν µια εξαιρετική σχέση κόστους-οφέλους για την εφαρµογή παθητικών κτιρίων. Θέλω να πιστεύω ότι, σε αυτή την περίπτωση, ο εξαερισµός αυτών των κτιρίων θα µπορεί να αφαιρεί τις οποιεσδήποτε τοξίνες που παράγονται από αυτά τα κουφώµατα. Ας το θέσουµε απλά: προτιµώ να ζω σε ένα σπίτι µε τέτοια κουφώµατα παρά σε ένα σπίτι µε κουφώµατα κακής απόδοσης, που τελικώς συµβάλλουν αρνητικά στην κλιµατική αλλαγή, αφού δεν εξοικονοµούν ενέργεια.7. Γίνοµαι κουραστικός όταν µιλάω για ενεργειακή απόδοση κτιρίου ∆εν το φανταζόσασταν, έτσι; Θέλω να πω, 1400 λέξεις σε άλλο ένα blog post σχετικά µε το Παθητικό Κτίριο µπορεί να γίνει βαρετό! Ελπίζω ότι δεν είναι έτσι σε αυτή την περίπτωση. Και σας ευχαριστώ που διαβάσατε µέχρι εδώ!3/5 Ωστόσο, πρέπει να παραδεχτώ ότι από τότε που ξεκίνησα να ασχολούµαι µε το Παθητικό Κτίριο, έχω παθιαστεί όσο ποτέ άλλοτε µε την ενεργειακή απόδοση κτιρίου. Και θα σας πω γιατί. Το Παθητικό Κτίριο επανατοποθετεί και πάλι την αρχιτεκτονική και τους αρχιτέκτονες στην αρχή και το κέντρο της διαδικασίας σχεδιασµού και υλοποίησης κτιρίων. Το Παθητικό Κτίριο έχει να κάνει µε τον ολοκληρωµένο σχεδιασµό. Αφορά την επανένωση όλων των διαφορετικών πτυχών του σχεδιασµού κτιρίων. Συχνά στο παρελθόν αισθανόµουν ανίσχυρος. Ως αρχιτέκτονας, συχνά είχα την αίσθηση ότι τα σχέδιά µου τα έβλεπαν ως επιπόλαια, σαν να αφορούσαν µόνο την αισθητική. Και ότι έβλεπαν την αειφορία σαν µια ευχάριστη προσθήκη. Ότι η δουλειά µου ήταν απλώς να παραδώσω τα σχέδια. Και αυτά τα σχέδια ήταν ευάλωτα σε σοβαρούς συµβιβασµούς ανά πάσα στιγµή στη φάση του σχεδιασµού ή της κατασκευής. Το Παθητικό Κτίριο τα ακυρώνει όλα αυτά. Αισθάνοµαι ότι το Παθητικό Κτίριο µε ενδυναµώνει. Αισθάνοµαι ότι έχω ανακτήσει τη δουλειά µου ως αρχιτέκτονας, ως αναπόσπαστο, σηµαντικό µέρος της διαδικασίας σχεδιασµού και υλοποίησης.8. Αισθάνοµαι ένοχος όταν παραδίδω κτίρια που είναι ''µόνο'' συµβατά Αυτό είναι το µειονέκτηµα του προηγούµενου µαθήµατος, αισθάνοµαι ένοχος που παραδίδω κτίρια που είναι µόνο συµβατά µε τον οικοδοµικό κανονισµό. Ατυχώς, δεν είναι όλα τα έργα που σχεδιάζω σύµφωνα µε το πρότυπο του Παθητικού Κτιρίου. Και δέχοµαι ότι έτσι είναι τα πράγµατα στον κλάδο αυτή τη στιγµή. Και κάνω ό,τι µπορώ για να το αλλάξω αυτό. ∆εν µπορώ να µην το σκέφτοµαι όµως. Γνωρίζω ότι ένα κτίριο απλώς ''συµβατό'' δεν θα παρέχει αυτό που υπόσχεται. Θα συµβάλλει στη διαφορά της απόδοσης. Θα συµβάλλει περισσότερο από το αναγκαίο στην κλιµατική αλλαγή και, πάντως, όχι από κάποιο λάθος των ενοίκων του. Επίσης, γνωρίζω ότι η γνώση και εµπειρία µου σε Παθητικά Κτίρια θα συνεισφέρουν ώστε κάθε κτίριο που σχεδιάζω να έχει πολύ καλύτερη ενεργειακή απόδοση από το µέσο όρο, ανεξαρτήτως εάν αυτό είναι ή όχι ένα πιστοποιηµένο Παθητικό Κτίριο. Γνωρίζω πώς να σχεδιάζω, µε τις λεπτοµέρειές του, και να παραδίδω ένα κτίριο πολύ καλύτερης ενεργειακής απόδοσης, ανεξαρτήτως εάν αυτό είναι ή όχι ένα Παθητικό Κτίριο. Και το ίδιο ισχύει και για άλλους Αρχιτέκτονες-Σχεδιαστές Παθητικών Κτιρίων. Έτσι, παρά το ότι αισθάνοµαι ένοχος, ξέρω ότι κάνω ό,τι µπορώ για να αλλάξω τον κόσµο προς το καλύτερο, αλλάζοντας την αρχιτεκτονική.9. ∆ιαφωνώ µε µηχανικούς συντήρησης κτιρίων Πρώτα - πρώτα ζητώ συγγνώµη εκ των προτέρων από όποιον µηχανικό συντήρησης κτιρίων διαβάζει αυτό το άρθρο. Ζητώ συγγνώµη αν διαφώνησα µαζί σας κατά τη συνεργασία µας ή για αυτό που πρόκειται να γράψω τώρα. ∆ουλεύοντας στα παθητικά κτίρια έχω αποκτήσει πολύ καλύτερη τεχνογνωσία και για τη συντήρηση του κτιρίου, από αυτή που κατέχουν οι περισσότεροι αρχιτέκτονες. Έµαθα πράγµατα για τα οποία δεν είχα την παραµικρή ιδέα στο παρελθόν. Ή, τουλάχιστον, πριν απλώς κοιτούσα τους µηχανικούς συντήρησης να εργάζονται.4/5 Και εδώ ακριβώς είναι που τίθεται το πρόβληµα και οµολογώ ότι αυτό που θα γράψω αποτελεί µια πολύ µεγάλη γενίκευση. Οι µηχανικοί των υπηρεσιών κτιρίου συχνά εργάζονται µε ένα συγκεκριµένο τρόπο. Αυτό είναι χωρίς καµιά αµφιβολία προϊόν της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της εργασιακής τους εµπειρίας . Ωστόσο, ο τρόπος λειτουργίας τους είναι συχνά ''ο καθιερωµένος τρόπος'' και βασίζεται στο πώς σχεδιάζουν µηχανολογικά, ηλεκτρικά και υδραυλικά συστήµατα. ∆υστυχώς, αυτό συχνά δεν ισοδυναµεί µε το σχεδιασµό ενός κτιρίου ως ένα πλήρες και ολοκληρωµένο σύστηµα. Αυτό απαιτεί τη γνώση και την εµπειρία της φυσικής των κτιρίων. Και, κυρίως, αυτό απαιτεί διάθεση να σχεδιάσει κανείς µε στόχο τη µείωση των εγκαταστάσεων και του εξοπλισµού και όχι απλά να βρει το βέλτιστο εξοπλισµό για το κτίριο, όπως συµβαίνει συνήθως. Έτσι ορισµένες φορές µπαίνω σε αντιπαράθεση µε κάποιον µηχανικό συντήρησης κτιρίων πάνω σε αυτό το πρόβληµα: όταν εκείνος θέλει να κάνει τη δουλειά ''ως είθισται'', εγώ απαιτώ το κτίριο να λειτουργήσει σαν µια ολοκληρωµένη ενότητα, µε λιγότερες εγκαταστάσεις και εξοπλισµό, ένα κτίριο στο οποίο η αρχιτεκτονική θα κάνει την περισσότερη δουλειά.10. ∆εν µπορώ να κάνω πίσω. Το παθητικό σπίτι είναι πλέον το ''κόκκινο χάπι'' Είναι αλήθεια. Μόλις ξεκίνησα να σχεδιάζω παθητικά κτίρια δεν µπορούσα πλέον να επιστρέψω στα παλιά δεδοµένα. ''Αυτή είναι η τελευταία σου ευκαιρία. Μετά από αυτό, δεν υπάρχει γυρισµός. Αν πάρεις το µπλε χάπι η ιστορία τελειώνει εδώ, ξυπνάς στο κρεβάτι σου και πιστεύεις αυτό που θέλεις να πιστεύεις. Αν πάρεις το κόκκινο χάπι µένεις στην ''Ονειρούπολη'' και θα σου δείξω πόσο βαθιά φτάνει η τρύπα του λαγού. Να θυµάσαι: το µόνο που προσφέρω είναι η αλήθεια, τίποτα περισσότερο.'' Μορφέας, Μάτριξ Από τη στιγµή που θα υπάρξει κατανόηση για τον τρόπο λειτουργίας του παθητικού κτιρίου, τα µάτια σου είναι πλέον ορθάνοιχτα και καταλαβαίνεις το λόγο που τα (µηπαθητικά) κτίρια έχουν τόσο υψηλή ενεργειακή κατανάλωση. Ξέρεις ότι η αρχιτεκτονική µπορεί να βελτιωθεί. Ξέρεις ότι δεν χρειάζεται η αρχιτεκτονική να υπερβάλλει για να συµβάλλει στην κλιµατική αλλαγή.Ολοκληρώνοντας Εδώ ολοκληρώθηκε η λίστα µου µε τα ''10 πράγµατα που µισώ στο παθητικό κτίριο''. Σας ευχαριστώ που το διαβάσατε µέχρι τέλους. Ελπίζω να το βρήκατε αρκετά διδακτικό και ίσως και λίγο διασκεδαστικό ταυτόχρονα. Και σας παρακαλώ να µη φοβάστε. Το να εκπαιδευθείτε και να αρχίσετε να εργάζεστε πάνω στα παθητικά κτίρια θα σας φέρει ικανοποίηση και ενθουσιασµό. ∆ίνει πραγµατικό νόηµα στην αποστολή σας. Το παθητικό κτίριο δεν είναι µόνο για τους ειδικούς και τους ονειροπόλους. Είναι αυτό που χρειάζεται η ανθρωπότητα. Elrond Burrell Μπορείτε να διαβάσετε το πρωτότυπο άρθρο στα αγγλικά Ε∆Ω: http://elrondburrell.com/blog/10-things-i-hate-about-passivhaus/5/5
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.