Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Δευτέρα, 27 Ιανουαρίου 2020

Η ασφάλιση των έργων και των υπηρεσιών έχει απασχολήσει τα Ευρωπαϊκά κράτη και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα προ πολλού χρόνου. Στα περισσότερα έχει επιβληθεί από τους νόμους της αγοράς και όχι από τους νόμους της πολιτείας. Η ασφαλιστική κάλυψη του επαγγελματία θεωρείται τεκμήριο αξιοπιστίας.

Σκέψεις για την ασφάλιση της δραστηριότητας των Μηχανικών Θ. Γ. Βουδικλάρης Πολιτικός ΜηχανικόςΗ ασφάλιση των έργων και των υπηρεσιών έχει απασχολήσει τα Ευρωπαϊκά κράτη και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα προ πολλού χρόνου. Στα περισσότερα έχει επιβληθεί από τους νόμους της αγοράς και όχι από τους νόμους της πολιτείας. Η ασφαλιστική κάλυψη του επαγγελματία θεωρείται τεκμήριο αξιοπιστίας. Στη χώρα μας η πρόοδος είναι σχετικώς μικρή, δεν θα μπορούσε να πει κανείς ότι έχουμε αναπτύξει «ασφαλιστική συνείδηση». Οι Ασφαλιστικοί Πράκτορες που κυκλοφορούν (ίσως και οι Ασφαλιστικές Εταιρίες) δεν είναι αμέτοχοι ευθυνών για την εμφανιζόμενη επιφυλακτικότητα. Όταν το Συμβόλαιο γράφει (συνήθως στα ψιλά γράμματα) ότι «η αποζημίωση καταβάλλεται μόνον ύστερα από τελεσίδικη δικαστική απόφαση» δεν έχεις κανένα λόγο να το υπογράψεις - αν έχεις τέτοια δικαστική απόφαση δεν έχεις λόγο να είσαι ασφαλισμένος. Εκτός του ότι ο ασφαλιζόμενος, για μερικά χρόνια, γίνεται υπόδικος ή αντίδικος μέχρι να βγει η δικαστική απόφαση, πράγμα που δεν του επιτρέπει να συνεχίσει απρόσκοπτα την επαγγελματική του δραστηριότητα. Είναι πάντως αναμενόμενο, η επιθυμία ασφαλίσεως να είναι περισσότερο ανεπτυγμένη στους «παραγωγούς» ή τους επαγγελματίες ή τους καταναλωτές που κινδυνεύουν περισσότερο από αστοχίες, βλάβες, ατέλειες, δυσμενείς συνθήκες και απρόβλεπτες καταστάσεις. Επικρέμαται η Δαμόκλειος σπάθη του Αστικού Κώδικα: «ο ζημιώσας άλλον υπαιτίως υποχρεούται εις αποζημίωσιν». Ο ασφαλιζόμενος βλέπει και επιθυμεί την ασφαλιστική κάλυψη ως νομική και οικονομική προστασία. Μια τέτοια τάξη επαγγελματιών είναι οι μηχανικοί, κυρίως οι Πολιτικοί Μηχανικοί, γιατί εκτός από τον κίνδυνο του δικού τους ανθρώπινου λάθους, της απροσεξίας, της απειρίας, της άγνοιας, των προσωπικών αδυναμιών κλπ. αντιμετωπίζουν επίσης τους κινδύνους και τις ευθύνες: · · · · · · · · · ·των ατελειών των υλικών, αφού δεν υπάρχει έλεγχος της αγοράς των αδυναμιών του εργατοτεχνικού προσωπικού, αφού δεν είναι πιστοποιημένο της κακής συντηρήσεως και λειτουργίας των μηχανημάτων και του εξοπλισμού, αφού δεν υπάρχει κρατικός έλεγχος του τρόπου παραγωγής των έργων στην Ελλάδα, όλοι κάνουν έργα λόγω συνδρομής πολλών ατυχών συμπτώσεων ή μικρών ατελειών λόγω φυσικών φαινομένων λόγω ανεπαρκών στατιστικών δεδομένων λόγω ατελειών της επιστημονικής γνώσης και των δυνατοτήτων υπολογισμού των υστερήσεων των κρατικών Προδιαγραφών και Κανονισμών, λόγω καθυστερήσεως σε ενημέρωση και εκσυγχρονισμό, αλλά και λόγω πολιτικοοικονομικών επιλογών λόγω δυσμενούς ερμηνείας της νομοθεσίας και των Κανονισμών1/4 Εξ άλλου, από τους μηχανικούς αναγνωρίζεται πλήρως ότι μερικά έργα, κυρίως τα πολύ μεγάλα, δεν θα ήταν ποτέ δυνατόν ούτε καν να επιχειρηθούν αν δεν υπήρχε η ασφαλιστική κάλυψη. Αυτή η διάθεση ασφαλίσεως συνοδεύεται, φυσικά, από την επιθυμία της πλήρους καλύψεως από την ασφάλιση όλων των κινδύνων του ασφαλιζόμενου. Αν το Συμβόλαιο γράφει ότι «δεν καλύπτονται ζημιές για τις οποίες υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες να συμβούν», απλώς δεν μας κάνει - ποιος θα αποφανθεί αν ο σεισμός ή μια πλημμύρα ή ένα τσουνάμι έχει ή δεν έχει μεγάλες πιθανότητες να συμβεί, σε μια συγκεκριμένη περιοχή; Εξ ίσου αποτρεπτικό συμφωνίας είναι ένα Συμβόλαιο που γράφει ότι «δεν καλύπτονται οικονομικές απώλειες ή έμμεσες-αποθετικές ζημιές, αλλά μόνο θετικές ζημιές τρίτων». Οι περισσότερες απαιτήσεις αποζημιώσεως που μπορούν να προκύψουν από επαγγελματικές ευθύνες είναι έμμεσες - αποθετικές. Παρά την ύπαρξη των ως άνω αρνητικών παραγόντων, η ασφάλιση έχει κάνει θετικά βήματα στον τομέα των έργων. Υπάρχει ήδη εμπειρία από τη λειτουργία των πιο κάτω, ενδεικτικώς αναφερομένων, Ασφαλιστηρίων Συμβολαίων: 1.Ασφάλιση εργολάβων κατά παντός κινδύνου (Contractor’s all risks - CAR)2.Ασφάλιση ανέγερσης - συναρμολόγησης κατά παντός κινδύνου (Erection all risks EAR)3.Ασφάλιση μηχανικού εξοπλισμού κατασκευής έργων (Contractor’s plant and machinery - CPM)4.Ασφάλιση αποπερατωμένων έργων completed risks - CECR)5.Ασφάλιση μηχανικών βλαβών μηχανημάτων (Machinery breakdown insurance - MB)6.Ασφάλιση εκρήξεως λεβήτων και δοχείων πίεσης (Boilers and Pressure Vessel - BPV)7.Ασφάλιση ηλεκτρονικού εξοπλισμού (Electronic Equipment Insurance - EEI)8.Ασφάλιση πολυετούς εγγύησης αποπερατωμένου έργου9.Ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης μελετητή (και επιβλέποντος;)ΠολιτικούΜηχανικού(CivilEngineeringΕν τούτοις υπάρχει η αίσθηση, που είναι δικαιολογημένη, ότι η κάλυψη που παρέχεται από τα ως άνω Συμβόλαια δεν είναι πλήρης, ότι υπάρχουν διαστήματα, κυρίως χρονικά αλλά και διαδικαστικά, που θα επισημανθούν στα επόμενα, στα οποία δεν υφίσταται ασφάλιση ή αυτή είναι αμφισβητούμενη. Η πολιτεία έχει αναγνωρίσει τα πλεονεκτήματα που παρέχει η ασφαλιστική κάλυψη των έργων και έχει εισαγάγει «κατ’ αρχήν» την ασφάλιση της μελέτης και της κατασκευής των Δημοσίων Έργων, με το Νόμο 2229/94, ο οποίος όμως όριζε να γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις με Προεδρικό Διάταγμα που δεν εκδόθηκε ποτέ. Η πολιτεία βλέπει επίσης ευνοϊκά την ασφάλιση και των ιδιωτικών έργων, γιατί αυτό θα την απαλλάξει από τις υποχρεώσεις αποζημιώσεων ή χορηγήσεως δανείων στις περιπτώσεις θεομηνιών (σεισμού, πλημμύρας, πυρκαγιάς κλπ.). Επομένως η ειλικρινής θεώρηση της σημερινής πραγματικής καταστάσεως στον υπ’ όψη τομέα θα έδειχνε ότι η ασφάλιση των έργων και των μηχανικών είναι επιθυμητή και από τους μηχανικούς, και από την πολιτεία, και από τις Ασφαλιστικές Εταιρίες.2/4 Άρα, απομένει να βρεθούν οι κατάλληλες διαδικασίες που θα ικανοποιήσουν το κοινό αίτημα, που εκτιμάται ότι αποτελεί κοινό συμφέρον. Το ΤΕΕ, επίσης, σε διημερίδα που έγινε τον Μάιο του 2004, έχει επισημάνει την ανάγκη της ασφαλιστικής καλύψεως των μηχανικών για τις επαγγελματικές τους ευθύνες, ελπίζοντας στην αξιοποίηση της Ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας και στις πρωτοβουλίες της ασφαλιστικής αγοράς. Περαιτέρω ενέργειες δεν έγιναν. Είναι προφανές ότι οι Ασφαλιστικές Εταιρείες δεν είναι οργανισμοί κοινωνικής πρόνοιας και επομένως δεν έχουν σκοπό να χορηγούν αφειδώς οποιαδήποτε αποζημίωση τους ζητηθεί. Έχουν δικαίωμα να απαιτήσουν από τον ασφαλιζόμενο να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του για την τήρηση των Κανονισμών και να προσπαθεί με επιμέλεια για την αποφυγή των βλαβών. Αυτό, ενδεχομένως, σημαίνει κάποια μορφή εποπτείας ή ελέγχου του ασφαλιζομένου προϊόντος από την Ασφαλιστική Εταιρία. Ο βαθμός ή και ο μηχανισμός ελέγχου ή εποπτείας είναι προς αναζήτηση, για να μην εξελιχθεί σε επανάληψη της μελέτης ή συνεπίβλεψη του έργου, πράγμα που θα μεγάλωνε τις δαπάνες του ασφαλιστή και συνεπώς και του ασφαλίστρου. Ούτε η «μίσθωση» ιδιωτικών γραφείων για να κάνουν αυτή τη δουλειά θα ήταν αποδεκτή (νομικώς και κοινωνικώς) γιατί θα κατέληγε σε ολιγοπώλιο περιορισμένου αριθμού «μελετητών» με δυνατότητες αυθαιρεσιών και αύξηση της (πάσης μορφής) δαπάνης. Πάντως, δεν θα ήταν σκόπιμο, κάθε περίπτωση δικαιώματος αποζημιώσεως, να οδηγείται ο Ασφαλιστής σε αναζήτηση ευθύνης του μηχανικού και αντιδικία μαζί του. Ίσως, ο έλεγχος θα μπορούσε να αρκεσθεί σε κάποια μορφή ελέγχου πληρότητας της μελέτης από έμπειρα πρόσωπα (ως προς τη μελέτη) και σε κάποια μορφή ελέγχου Συμφωνητικών ή Συμβάσεων ή επιλογής κατασκευαστών (ως προς την εκτέλεση του έργου). Ας μη λησμονείται ότι οι ιδιωτικές μελέτες εγκρίνονται, κατόπιν (ατελούς) ελέγχου, από τα Πολεοδομικά Γραφεία. Θετικό στοιχείο θα ήταν και η αναγραφή στις Συμβάσεις ότι είναι υποχρεωτική η εφαρμογή συγκεκριμένων Προδιαγραφών, Ευρωπαϊκών Προτύπων ή ΕΤΕΠ. Ιδιαίτερη αντιμετώπιση θα πρέπει να έχει η εκτέλεση του έργου δι’ αυτεπιστασίας. Η πρόοδος των διαδικασιών πιστοποιήσεως (εκπαίδευση - εξέταση - πιστοποιητικό) όλων των συντελεστών παραγωγής των έργων ή και της δημιουργίας του Μητρώου Κατασκευαστών Ιδιωτικών Έργων θα αποτελούσε πολύ θετικό στοιχείο τόσο για τις προϋποθέσεις ασφαλιστικής κάλυψης όσο και την ποιότητα του έργου. Οι υποχρεωτικές ΕΤΕΠ, επίσης. Πολύ θετική εξέλιξη θα ήταν και η γενίκευση της ασφαλίσεως των ιδιωτικών έργων και κατά τη διάρκεια χρήσεως - λειτουργίας τους. Με τον τρόπο αυτόν θα ήταν δυνατόν να εξασφαλισθεί συνεχής ασφάλιση, χωρίς διακοπές. Κατά πάσαν πιθανότητα, το δυσχερέστερο πρόβλημα που θα κληθεί να λύσει η γενική εφαρμογή της ασφαλιστικής καλύψεως, είναι αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «διάρκεια ισχύος» της ασφάλισης, ή ίσως «παραγραφή της ευθύνης». Για παράδειγμα, αν ένας μελετητής μηχανικός ασφαλιστεί επαγγελματικά, υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη και δικαίωμα αποζημιώσεως, αν η βλάβη προκληθεί από σεισμό που θα γίνει ύστερα από τη συνταξιοδότησή του ή και το θάνατό του ή τη διάλυση της Εταιρείας στην οποία μετείχε, και στο όνομα της οποίας είχε γίνει η ασφάλιση; Παρά την ασφάλιση της μελέτης, της επίβλεψης και της κατασκευής εμφανίζεται ένα κενό - το βλαπτικό περιστατικό μπορεί να γίνει σε απροσδιόριστο χρόνο, πολύ αργότερα.3/4 Υπάρχει θέμα επίσης για το βαθμό της επιθυμητής ή της ενδεδειγμένης καλύψεως, σε οικονομικό επίπεδο (ούτε πολύ μικρό, ούτε αλόγιστα μεγάλο). Αυτό θα ήταν ίσως αντικείμενο αναπτύξεως και συμβουλής από τις Ασφαλιστικές Εταιρείες ή και τους ασφαλιστικούς συμβούλους, που θα έπρεπε να επισημάνουν τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, για κάθε περίπτωση. Πάντως, αν τεθεί θέμα αναζητήσεως υπευθύνου για τη βλάβη, αυτομάτως δημιουργείται πρόβλημα αμερόληπτου «πραγματογνώμονα» που θα κρίνει τη σχέση αιτίου και αιτιατού, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο (και πολύ συχνά διαβλητό) σε θέματα που έχουν σχέση με θεομηνίες. Για παράδειγμα, ο σεισμικός συντελεστής για την Αθήνα, μέχρι πριν μερικά χρόνια ήταν 4% (κατά τον επίσημο, Αντισεισμικό Κανονισμό) και σήμερα είναι 16%, προφανώς διότι η σημερινή γνώση για τους σεισμούς που μπορούν να πλήξουν την περιοχή επιβάλλει αυτή την, εξαιρετικά μεγάλη, αναμόρφωση - διόρθωση. Ποιος μπορεί να προβλέψει ποιος θα είναι ο σεισμικός συντελεστής «αύριο», όταν θα έχουμε περισσότερες γνώσεις; Τι γίνεται με τις μελέτες που έγιναν με σεισμό 4% και αποδεικνύεται σήμερα (επισήμως, από την πολιτεία) ότι έπρεπε να έχουν υπολογισθεί με 16%, αφού αυτός ήταν ο πραγματικός κίνδυνος; Και κάτι ακόμα. Η προσωπική μου πείρα από τις πραγματογνωμοσύνες είναι κακή και όχι μόνο για λόγους γνώσεων, ικανοτήτων και επάρκειας. Όποιος και αν ορίζει τον πραγματογνώμονα, αυτός έχει την τάση να μετατρέπεται σε συνήγορο ενός των διαδίκων. Αυτοί είναι οι (πρόσθετοι) λόγοι που θα επέβαλαν την ασφάλιση του έργου «κατά παντός κινδύνου (;)» καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του έργου. Θεωρείται εύλογο, κάθε καινούργιο έργο, να είναι ασφαλισμένο από τον κατασκευαστή του για δέκα χρόνια από της περαιώσεως. Συγχρόνως, αυτή η γενίκευση της ασφαλιστικής κάλυψης, θα απομάκρυνε το ενδεχόμενο να καταλήγει κάθε αποζημίωση σε αναζήτηση του υπεύθυνου για τη βλάβη. Κάτι τέτοιο θα ενδυνάμωνε την υπάρχουσα αντίληψη ότι οι Ασφαλιστικές Εταιρείες κάνουν πάντα ότι μπορούν, για να μην πληρώσουν ποτέ. Και αυτό δεν βοηθάει στη δημιουργία «ασφαλιστικής συνείδησης». Συμπερασματικά : Υπάρχουν δυσκολίες, υπάρχουν προβλήματα που πρέπει να λυθούν. Προεξάρχει όμως η επιθυμία όλων των ενδιαφερομένων και συμβαλλομένων μερών, που θεωρούν ότι η ασφάλιση των μηχανικών και των έργων είναι χρήσιμη και επικερδής για όλους. Ας θεωρήσουμε υποχρέωσή μας να λύσουμε τα προβλήματα. Και επειδή το ασφάλιστρο έχει σχέση με τον αριθμό των ασφαλιζομένων, θα πρέπει να εκτιμηθεί ο ρυθμός με τον οποίο θα προχωρήσει η «ασφαλιστική συνείδηση» στο σύνολο του πληθυσμού, στους μηχανικούς φαίνεται να είναι προχωρημένη. Αν μάλιστα γίνει δυνατόν να βρεθεί λύση κοινής αποδοχής σε όλα τα εμφανιζόμενα προβλήματα, θα ήταν δυνατόν να ζητηθεί από την πολιτεία και να επιβληθεί η ασφαλιστική κάλυψη των σχετικών κινδύνων. Είναι αναγκαίο να «οργανωθεί» και κάποια ενημέρωση και εκπαίδευση των μελλοντικών ασφαλισμένων για το πραγματικό νόημα της ασφάλισης, πράγμα που θα μπορούσε να συνοψισθεί (πολύ απλοϊκά) στο ερώτημα «το αυτοκίνητο ασφαλίζεται ή ο οδηγός;».4/4
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.