Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Παρασκευή, 23 Ιουλίου 2021
Ο ΘΟΡΥΒΟΣ - ΕΝΑΣ ΕΧΘΡΟΣ Θ. Γ. Βουδικλάρης Πολιτικός ΜηχανικόςΤο κείµενο που ακολουθεί δεν έχει ως κύριο σκοπό το να µεταδώσει γνώσεις, αλλά το να προκαλέσει κάποια ευαισθητοποίηση για τους κινδύνους που συνεπάγεται ο θόρυβος στους χώρους εργασίας και επίσης να γνωστοποιήσει ή να υπενθυµίσει ότι υπάρχουν Ευρωπαϊκές Οδηγίες και Ελληνική Νοµοθεσία που καθορίζουν «µέγιστα» εκθέσεως των εργαζοµένων σε περιβάλλον θορύβου και µέτρα προστασίας κατ’ αυτού. Οι βασικές θεωρητικές γνώσεις θεωρούνται γνωστές, γι’ αυτό και παρατίθενται στοιχειωδώς µόνο, υποµνηστικά, στον βαθµό που απαιτείται για την εύκολη παρακολούθηση του κειµένου χωρίς αναδροµή σε ειδικά βοηθήµατα, ασφαλώς µε κάποιες αδυναµίες πληρότητας ή «επιστηµονικής» ακριβολογίας.Γενικά Ήχος είναι το αίτιο που διεγείρει το αισθητήριο όργανο της ακοής και συνίσταται στην παλµική (γενικώς περιοδική) µεταβολή της πιέσεως του µέσου (στερεού, υγρού ή αερίου) εντός του οποίου δηµιουργείται ή µεταφέρεται. Θόρυβος είναι ο ανεπιθύµητος ή δυσάρεστος ήχος, στον οποίο η µεταβολή πιέσεως δεν είναι περιοδική. Κρότος είναι ο ήχος πολύ µικρής διάρκειας που προέρχεται από απότοµη µεταβολή της πιέσεως. Οι φυσικοί ήχοι είναι γενικώς σύνθετοι, αποτελούµενοι από απλούς ήχους (αρµονική µεταβολή της πιέσεως στον χρόνο) των οποίων οι συχνότητες είναι ακέραια πολλαπλάσια της θεµελιώδους. Στους φυσικούς ήχους η µεταβολή της πιέσεως είναι περιοδική, αλλ’ ίσως όχι αρµονική.Φυσικά χαρακτηριστικά – Μονάδες µετρήσεως Κύρια χαρακτηριστικά των ήχων είναι η συχνότητα, η ένταση και η χροιά. Το αυτί του υγιούς, νέου ανθρώπου µπορεί να συλλάβει ήχους από συχνότητα 16 Hz ως 20.000 Hz. Οι συχνότητες κάτω από 16 Hz λέγονται «υπόηχοι» και οι πάνω από 20.000 Hz λέγονται «υπέρηχοι». Από πλευράς εντάσεως, ο µόλις ακουστός ήχος (στο κατώφλιο ακουστότητας) οφείλεται σε µεταβολές πιέσεως της τάξεως των 20 µΡa (µικροπασκάλ, όπου 1 Ρa = 1Ν/m2 ≅ 10-5 kp/cm2 = 10-2 g*/cm2), ενώ ο µέγιστος ανεκτός (στα όρια του πόνου) ήχος οφείλεται σε µεταβολές πιέσεων της τάξεως των 200 Ρa. Ο λόγος µεγίστου – ελαχίστου µεταβολής πιέσεων έχει τάξη µεγέθους 1 : 10.000.000, τόσο µεγάλη δηλαδή ώστε να είναι δικαιολογηµένη η χρησιµοποίηση λογαριθµικής1 κλίµακας για την µέτρησή του. Άλλωστε και το αίσθηµα της ακουστότητας (η απόκριση του αυτιού µας δηλαδή στον ήχο) ακολουθεί περίπου τον ίδιο (λογαριθµικό και όχι γραµµικό) νόµο. Μονάδα µετρήσεως της Στάθµης Ηχητικής Πιέσεως (ΣΗΠ) είναι το δέκατον του Bell, το γνωστό µας decibel (dB) δηλαδή. ς µέγεθος αναφοράς (µε τιµή µηδέν dB) ορίζεται η πίεση των 20 µΡa ή 2 * 10-5 Ν/m2 του µόλις ακουστού ήχου, οπότε η ΣΗΠ (ή SPL= Sound Pressure Level) είναι: ΣΗΠ ή SPL= Lp = log10 (I/Io) (Bell) = 10 log10 (P/Po)2 dB = 20 log10(P/Po) dB Με την ίδια µονάδα (dB) µετριέται και η Στάθµη Ηχητικής Εντάσεως (ΣΗΕ ή SWL), µε µέγεθος ισχύος αναφοράς την τιµή 10–12 Watts/m2. Η µονάδα Bell ή decibel δηλαδή, δεν µετρά απόλυτο µέγεθος, απλώς συγκρίνει προς το µέγεθος αναφοράς.Στην πραγµατικότητα, το ανθρώ-πινο αυτί αντιλαµβάνεται την ένταση του ήχου σε συσχετισµό µε την συχνότητά του, π.χ. ένας θόρυβος 50 dB σε συχνότητα 250 Hz γίνεται αντιληπτός ως πολύ ασθενέστερος από έναν άλλο θόρυβο 1000 Hz ίσης εντάσεως.Άλλωστε οι θόρυβοι δεν περιέχουν µία µόνο συχνότητα ούτε όλες οι συχνότητες ενός θορύβου έχουν την ίδια ένταση ή πίεση. Για τον λόγο αυτόν γίνεται χρήση της µονάδας dB(Α) που, κατά κάποιο τρόπο, δίνει την «φιλτραρισµένη» ένταση ενός θορύβου, ανηγµένη στην συχνότητα των 1000 Hz, ένα είδος «ισοδύναµου» θορύβου. Μια εικόνα της κλιµάκωσης της εντάσεως του ήχου που προκύπτει από διάφορες πηγές, δίνεται στο ακόλουθο διάγραµµα..2 Η στάθµη στην οποία γίνεται αντιληπτός ο ήχος – θόρυβος εξαρτάται προφανώς από την απόσταση του παρατηρητή από την ηχογόνο πηγή. Σε κάθε διπλασιασµό της αποστάσεως η Στάθµη Ηχητικής Πιέσεως µειώνεται κατά 6 dB(Α), όπως φαίνεται στην καµπύλη του σχήµατος που παρατίθεται. Εξ άλλου, αύξηση του θορύβου κατά 3 dB(A), σηµαίνει διπλασιασµό της ηχητικής πίεσης.Επίδραση του θορύβου Ο θόρυβος µπορεί να έχει πολλές και σηµαντικές επιδράσεις στον εκτιθέµενο σ’ αυτόν. Παρεµποδίζει την συγκέντρωση της παροχής, µειώνει την απόδοση στην εργασία, δυσχεραίνει την εκµάθηση, προκαλεί λάθη στη δουλειά και ροπή στα ατυχήµατα, κάνει το άτοµο ευερέθιστο και λιγότερο ανεκτικό στην διαφορά απόψεως και γνώµης, αυξάνει τις πιθανόν υφιστάµενες συγκινησιακές διαταραχές ή λανθάνουσες νευρώσεις. Μειώνει επίσης τις δυνατότητες αναπαύσεως, ιδιαίτερα όταν επηρεάζει τον ύπνο. Σηµαντική είναι η επίδραση του θορύβου στις δυνατότητες επικοινωνίας, στην αντίληψη «σηµάτων» κ.λ.π., δεδοµένου µάλιστα του ότι ο ισχυρότερος θόρυβος καλύπτει στην ουσία τους ασθενέστερους και δεν τους επιτρέπει να γίνουν ακουστοί και αντιληπτοί. Για παράδειγµα, ο θόρυβος ενός µεγάλου φορτηγού, δεν επιτρέπει στον οδηγό του να ακούσει το κλάξον των άλλων αυτοκινήτων ή την σφυρίχτρα του τροχονόµου ή την σειρήνα του ασθενοφόρου, παρά µόνον όταν αυτά βρίσκονται σε πολύ µικρή απόσταση από το δικό του όχηµα.3 Όταν όµως η στάθµη του θορύβου ξεπεράσει κάποια όρια, τότε είναι δυνατόν να προκληθούν βλάβες (παροδικές ή και µόνιµες) στα όργανα ακοής, αναλόγως όχι µόνο της στάθµης θορύβου και της συχνότητας, αλλά, κυρίως, και της διάρκειας εκθέσεως του ατόµου ή της συχνότητας επαναλήψεως. Οι βλάβες µπορεί να κυµαίνονται από µείωση της ακουστικής ικανότητας (βαρηκοΐα) µέχρι πλήρη κώφωση. Στις πολύ µεγάλες όµως στάθµες ηχητικής πιέσεως, δηµιουργείται επιπροσθέτως συναίσθηµα άγχους και (πάνω από τα 120 dB(A)) κίνδυνος καρδιακής αρρυθµίας.Στο παραπάνω σχήµα δίνεται ένα Νοµογράφηµα µε το οποίο µπορούν να «προστεθούν» δύο θόρυβοι και το οποίο αποδεικνύει ότι ο ασθενέστερος θόρυβος καλύπτεται από τον ισχυρότερο, και πολύ λίγο συµβάλλει στην αύξηση της στάθµης. Από το Νοµογράφηµα φαίνεται ότι η στάθµη του αθροίσµατος δύο θορύβων, 80 dB και 70 dB αντίστοιχα (διαφορά 10 dB), αυξάνει την στάθµη του ισχυρότερου µόνον κατά 0,4 dB και εποµένως δίνει στάθµη συνολικού θορύβου 80,4 dB.Έκθεση στον κίνδυνο -Νοµοθεσία Οι πρώτες ενδείξεις ευαισθητοποιήσεως της Ελληνικής Νοµοθεσίας για τον περιορισµό του θορύβου εµφανίσθηκαν προ 25ετίας και πλ, µε την Υγειονοµική ∆ιάταξη Α5/2375/21.7.1978 (ΦΕΚ 689/Β/18.8.78) για την χρήση αεροσφυρών µε σιγαστήρες, µε την υπ’ αρ. 1220/13/79/11.1.1979 (ΦΕΚ 75/Β/27.1.79) Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργών Κοιν. Υπηρεσιών και Συγκοινωνιών για τον θόρυβο των τροχοφόρων, καθώς και αργότερα µε την υπ’ αριθµ. II-5η/Φ/17402/12.12.84 Υπουργική Απόφαση Εγκρίσεως του Κανονισµού Μεταλλευτικών και Λατοµικών Εργασιών (ΦΕΚ 931/Β/31.12.84) και την Α5/3010/14.8.85 (ΦΕΚ 593/Β/2.10.85) Υπουργική Απόφαση για την προστασία από θορύβους µουσικής των Κέντρων ∆ιασκέδασης.4 Στοιχεία προστασίας από τον θόρυβο υπάρχουν ακόµη στο Π∆ 225/89 (ΦΕΚ 106/Α/2.5.89) για την Υγιεινή και Ασφάλεια στα Υπόγεια Έργα (άρθρο 20). Επίσης στον Ν 1568/85, αρθρ.26, πργρ.1 και στο Π∆ 17/96, αρθρ.7 πργρ.7ζ, στα οποία ορίζεται η υποχρέωση του εργοδότη για περιορισµό της εκθέσεως των εργαζοµένων σε βλαπτικό περιβάλλον (άρα και στον θόρυβο) και η προτεραιότητα για την λήψη µέτρων οµαδικής προστασίας, αντιστοίχως. Το ειδικό όµως Νοµοθέτηµα* κατά του θορύβου είναι το Π∆ 85/91 (ΦΕΚ 38/Α/18.3.91), µε το οποίο γίνεται εναρµόνιση της νοµοθεσίας της χώρας µας προς την Οδηγία 86/188/ΕΟΚ (EEL 137/24.5.86). Με αυτό καθορίζεται, πολύ συνοπτικά, ότι η ηµερήσια ατοµική ηχοέκθεση ενός εργαζοµένου ή η µέγιστη τιµή της στιγµιαίας µη σταθµισµένης ηχητικής πιέσεως, δεν µπορούν να υπερβούν το όριο των 85 dB(Α) χωρίς να ληφθούν προστατευτικά µέτρα. Σύµφωνα µε την Οδηγία 2003/10/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η οριακή τιµή έκθεσης, για οκτάωρη ηµέρα εργασίας και 5 ηµέρες την εβδοµάδα, είναι 87 dB(A). Η ηµερήσια έκθεση του εργαζόµενου δεν επιτρέπεται, σε καµµιά περίπτωση, να υπερβεί αυτό το όριο (άρθρο 7.1). Οι ανώτατες επιτρεπτές στάθµες θορύβου, σε σχέση µε τις ώρες εκθέσεως του εργαζόµενου ανά εργάσιµη ηµέρα, για τις οποίες δεν προκαλείται σ’ αυτόν µη αναστρέψιµη βλάβη της ακοής, εφ’ όσον χρησιµοποιεί τα ενδεδειγµένα µέσα ατοµικής προστασίας, φαίνονται στο επόµενο Πίνακα. Οριακά επίπεδα θορύβου χωρίς κίνδυνο για την ακοή Μέγιστη επιτρεπτή ηχοστάθµη ∆ιάρκεια έκθεσης dB(Α) ώρες ανά ηµέρα 8 87 4 90 2 93 1 96 30΄ 99 15΄ 102Από τον Πίνακα φαίνεται ότι η ανώτατη επιτρεπτή ηχοστάθµη µπορεί να αυξηθεί κατά 3 dB(A), αν υποδιπλασιασθεί η διάρκεια έκθεσης του εργαζόµενου στον θόρυβο. Ο εργαζόµενος πρέπει να φέρει τα κατάλληλα µέσα ατοµικής προστασίας, που θα του εξασφαλίζουν την επαρκή ηχο-εξασθένηση. Ο θόρυβος εις µεν το αστικό περιβάλλον οφείλεται κατά κύριο λόγο στην κυκλοφορία (αυτοκινήτων, αεροπλάνων, τραίνων κλπ.) και τον µηχανικό εξοπλισµό του σπιτιού, εις δε τους εργασιακούς χώρους στην λειτουργία µηχανηµάτων. Κατασκευαστικές εργασίες, κέντρα ψυχαγωγίας κλπ. συµβάλλουν στην αύξηση του θορύβου και στις δύο παραπάνω κατηγορίες.*Φαίνεται ότι οι πρώτοι άνθρωποι που θέσπισαν Νόµους εναντίον του θορύβου ήταν οι αρχαίοι Συβαρίτες, κάτοικοι της Σύβαρης, µιας Ελληνικής αποικίας στον κόλπο του Τάραντα. Ήταν µάλιστα οι Νόµοι τους πολύ αυστηρότεροι από τους δικούς µας, αφού απαγόρευαν όχι µόνο την άσκηση θορυβωδών επαγγελµάτων µέσα στην πόλη τους, αλλά και αυτήν ακόµα την διατήρηση πετεινών, που ενοχλούσαν τον ύπνο τους.5 Όπως φαίνεται και από τα προαναφερθέντα παραδείγµατα ο θόρυβος µπορεί να είναι συνεχής και σχετικώς σταθερής στάθµης ή να παρουσιάζει διακυµάνσεις. Σ’ αυτήν την δεύτερη περίπτωση, είναι αναγκαίο να υπολογισθεί η ισοδύναµη στάθµη θορύβου Leq για ένα αρκετά µεγάλο χρονικό διάστηµα (από µία ώρα µέχρι ένα οκτάωρο), ώστε να εκτιµηθεί ο βαθµός εκθέσεως του προσβαλλόµενου ατόµου σε περιβάλλον θορύβου ή η «δόση» βλαπτικής ηχητικής ενέργειας που έλαβε συνολικά, στο ίδιο χρονικό διάστηµα. Στο παράδειγµα εφαρµογής του Νοµογραφήµατος του εποµένου σχήµατος φαίνεται ότι η παραµονή του εργαζοµένου σε περιβάλλον θορύβου 80 dB(Α) για 2 ώρες, 92 dB(Α) για 5 ώρες, 105 dB(Α) για 45 λεπτά και 114 dB(Α) για 10 λεπτά, και υπολογίζεται ότι η συνολική βλαπτική «δόση θορύβου» την οποία λαµβάνει, ισοδυναµεί µε ηχοέκθεσή του στο περιβάλλον θορύβου 99,5 dB(Α) για τον συνολικό χρόνο, ήτοι για µια εργάσιµη ηµέρα (µη επιτρεπόµενη) .6
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.