Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Παρασκευή, 07 Αυγούστου 2020

Παρουσίαση του ενδιαφέροντος εδαφίου των ΟΔΥ του ΤΕΕ που αναφέρεται στα βερνίκια (μορφοποίηση κειμένου από το www.e-archimedes.gr)

ΧΡΩΜΑΤΑ ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΣΥΓΚΟΛΛΗΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ PAINTS - VARNISHES - ADHESIVESΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΕΕ § § § §Σωκράτης Ροκοτάς Πέτρος Βαρελίδης Φοίβος Βλαχάκης Ελένη ΡακαντάMEΡΟΣ 2: BEΡNIKIA ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΟΡΙΣΜΟΙ...................................................................................................32ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΕΡΝΙΚΙΩΝ ...........................................................................................3 2.1 2.2 2.3Φορείς.............................................................................................................................3 Διαλύτες..........................................................................................................................3 Πρόσθετα........................................................................................................................43ΓΕΝΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΒΕΡΝΙΚΙΩΝ ..............................................................................44ΤΥΠΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΒΕΡΝΙΚΙΩΝ..........................................................5 4.14.24.3Οξειδωτικής ξήρανσης.....................................................................................................5 4.1.1 Αλκυδικά απλά.................................................................................................5 4.1.1.1 Εφαρμογές................................................................................ 5 4.1.1.2 Ιδιότητες και πρακτικές πληροφορίες............................................ 5 4.1.2 Τροποποιημένα Αλκυδικά.................................................................................5 Φυσικής ξήρανσης (εξάτμισης) ........................................................................................6 4.2.1 Με βάση φυσικές ρητίνες.................................................................................6 4.2.2 Με βάση νιτροκυτταρίνη..................................................................................6 4.2.3 Ακρυλικά .........................................................................................................6 Βερνίκια Χημικής αντίδρασης ...........................................................................................6 4.3.1 Εποξειδικά .......................................................................................................7 4.3.1.1 Εφαρμογές................................................................................ 7 4.3.2 Πολυουρεθανικά..............................................................................................7 4.3.2.1 Ιδιότητες και πρακτικές πληροφορίες............................................ 7 4.3.3 Πολυεστερικά ..................................................................................................8 4.3.3.1 Εφαρμογές................................................................................ 8 4.3.3.2 Ιδιότητες και πρακτικές πληροφορίες............................................ 8 4.3.4 Άλλα................................................................................................................85ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ........................................................................................86ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ - ΠΡΟΤΥΠΑ / ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ........................................9 6.1 6.2 6.37ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ – ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ...............................................................10 7.1 7.2 7.38Ιδιότητες υγρού υλικού .................................................................................................10 Ιδιότητες βερνικιών κατά την εφαρμογή (βαφή)............................................................11 Ιδιότητες ξηρού υμένα βερνικιών ..................................................................................12ΑΣΤΟΧΙΕΣ – ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΑ..........................................................................................13 8.1 8.2 8.39Τυποποίηση Χρωμάτων και Βερνικιών στην Ελλάδα .........................................................9 Διεθνής Τυποποίηση........................................................................................................9 6.2.1 Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης ISO.............................................................9 6.2.2 Ευρωπαϊκή Τυποποίηση ...................................................................................9 Ελληνικά Πρότυπα...........................................................................................................9 6.3.1 Πρώτες Ύλες ...................................................................................................9 6.3.2 Γενικές Μέθοδοι Δοκιμών...............................................................................10 6.3.3 Πρότυπα/ Προδιαγραφές ετοίμων προϊόντων.................................................10 6.3.4 Πρότυπα ορολογίας .......................................................................................10 6.3.5 Συντηρητικά ξύλου ........................................................................................10Προβλήματα και αστοχίες κατά την εφαρμογή...............................................................13 Προβλήματα κατά την αντίδραση ή ξήρανση .................................................................14 Προβλήματα και αστοχίες μετά την εφαρμογή...............................................................14ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΟΥ ΒΑΦΟΝΤΑΙ ΜΕ ΒΕΡΝΙΚΙΑ.................16Πίνακας Περιεχομένων1 9.1 9.210Ξύλο .............................................................................................................................16 Τεχνητή Ξυλεία .............................................................................................................16 9.2.1 Κόντρα Πλακέ................................................................................................16 9.2.2 Μοριοσανίδες.................................................................................................17 9.2.3 Ινοσανίδες.....................................................................................................17ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ.............................................................................17 10.1 Διαδικασία.....................................................................................................................1711ΕΦΑΡΜΟΓΗ .................................................................................................................18 11.1 Τρόποι εφαρμογής ........................................................................................................1812ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ........................................................................................1913ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ – ΜΕΤΑΦΟΡΑ ..........................................................................................19ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ.........................................................................................................................20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...................................................................................................................22Πίνακας Περιεχομένων2 ΒΕΡΝΙΚΙΑ1ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΟΡΙΣΜΟΙΤα βερνίκια είναι, από τεχνικής απόψεως, χρώματα διαφανή, άρα χωρίς πιγμέντα (χωρίς χρωστικές). Όπως ακριβώς τα χρώματα, έτσι και τα βερνίκια, εφαρμοζόμενα πάνω σε μια επιφάνεια, σχηματίζουν έναν υμένα πάνω σ’ αυτήν1. Ο σκοπός της επικάλυψης μιας επιφάνειας με χρώμα ή βερνίκι μπορεί να είναι: ⇨ διακόσμηση ⇨ προστασία Συνήθως τα βερνίκια εφαρμόζονται ταυτόχρονα για τους δύο παραπάνω λόγους.2ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΕΡΝΙΚΙΩΝΚατά κανόνα τα βερνίκια αποτελούνται σε βασικές γραμμές από δύο βασικά συστατικά: ⇨ ⇨Τον φορέα ή συνδετικό υλικό Τους διαλύτεςκαθώς και από ορισμένα πρόσθετα σε μικρότερο ποσοστό.2.1ΦορείςΟ φορέας ή συνδετικό υλικό είναι το βασικότερο συστατικό ενός βερνικιού. Είναι αυτός που μετά την ξήρανση του σχηματίζει τον υμένα (φιλμ) του βερνικιού. Όπως και στα χρώματα, ο φορέας μπορεί να είναι κάποια φυσική ρητίνη ή λάδι, τροποποιημένα ή μη, κάποια συνθετική ρητίνη, ή κάποιο βερνίκι που παράγεται από συνδυασμό των παραπάνω. Συνήθως ο φορέας σήμερα αποτελείται από μία ή περισσότερες συνθετικές ρητίνες. Οι πιο διαδεδομένες από τις συνθετικές ρητίνες που χρησιμοποιούνται σήμερα είναι: ⇨ ⇨ ⇨ ⇨ ⇨ ⇨ ⇨αλκυδικές, εποξεικές, πολυουρεθάνης, ακρυλικές, πολυεστέρες, φυσικές ρητίνες εστέρες κυτταρίνης και άλλες.Συνήθως οι ρητίνες είναι σε μορφή διαλυόμενη σε οργανικούς διαλύτες, αλλά μπορεί να είναι και σε υδατικές διασπορές, γαλακτώματα, υδατοδιαλυτές μορφές ή άλλα. Βέβαια πολλές συνθετικές ρητίνες έχουν σαν βάση είτε λάδια, είτε φυσικές ρητίνες ή και τα δύο.2.2ΔιαλύτεςΟι διαλύτες έχουν παροδική χρήση, όσο το βερνίκι βρίσκεται σε υγρή κατάσταση. Βέβαια δίνουν στο βερνίκι και ορισμένες ιδιότητες, όπως την ικανότητα “απλώματος” (flow), χωρίς την δημιουργία γραμμών από το πινέλο και πολλές άλλες. Οι διαλύτες που χρησιμοποιούνται στην βιομηχανία χρωμάτων και βερνικιών είναι:1Όπως θα δούμε παρακάτω εξαιρούνται αυτού του ορισμού τα βερνίκια εμποτισμού. Έχουν όμως και αυτά τα ίδια συστατικά και τις ίδιες ιδιότητες με τα βερνίκια σχηματισμού υμένα.Βερνίκια3 ⇨ ⇨ ⇨ ⇨ ⇨ ⇨2.3Υδρογονάνθρακες: White spirit (υποκατάστατο νεφτιού), ξυλόλη, τολουόλη, νάφθες Αλκοόλες: Βουτανόλες, ισοπροπανόλη Εστέρες: Οξεικός αιθυλεστέρας και βουτυλεστέρας κ.ά. Κετόνες: MIBK (μεθυλοισοβουτυλοκετόνη), ΜΕΚ Γλυκολαιθέρες και άλλοι διαλύτες. Στους διαλύτες μπορεί κανείς να συμπεριλάβει και το νερό των υδατοδιαλυτών βερνικιών.ΠρόσθεταΕκτός από τα παραπάνω συστατικά, στα βερνίκια περιέχονται και άλλα συστατικά - πρόσθετα σε μικρότερα ποσοστά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο ρόλος τους είναι εξ ίσου μικρός. Ενδεικτικά μερικά πρόσθετα είναι τα στεγνωτικά (καταλύτες για την οξείδωση), αντιπετσωτικά, φίλτρα υπεριώδους ακτινοβολίας, βοηθητικά “στρωσίματος” επιφάνειας (συνήθως τασιενεργά υλικά), διαβρέκτες, αντιαφριστικά, παρασιτοκτόνα και πολλά άλλα. Συχνά στα βερνίκια, εκτός από τα παραπάνω, προστίθενται και ορισμένες χρωστικές. Η διαφορά από τα χρώματα είναι ότι στα βερνίκια, οι χρωστικές είναι διαλυμένες μέσα στον φορέα. Στα χρώματα, όπως είναι γνωστό, τα πιγμέντα (χρωστικές) είναι διεσπαρμένα. Οι χρωστικές χρησιμοποιούνται συχνότερα στα βερνίκια εμποτισμού. Επίσης σε βερνίκια πολλές φορές προστίθενται και άλλα υλικά, ακόμα και διεσπαρμένα. Παραδείγματα τέτοιων υλικών είναι πρόσθετα για ματάρισμα της επιφάνειας (ματαριστικά), κηροί, πρόσθετα προστασίας από υπεριώδη ακτινοβολία (φίλτρα κτλ.) και άλλα.3ΓΕΝΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΒΕΡΝΙΚΙΩΝΤα βερνίκια διακρίνονται σε δύο βασικά είδη: ⇨ ⇨Βερνίκια εμποτισμού Βερνίκια που σχηματίζουν υμέναΌπως φαίνεται και από την ονομασία, τα βερνίκια εμποτισμού απορροφώνται μέσα στο ξύλο χωρίς να αφήσουν υμένα (film). Αυτά ονομάζονται επίσης λαζούρες. Αντίθετα, τα βερνίκια της δεύτερης κατηγορίας σχηματίζουν πάνω στην επιφάνεια του ξύλου έναν υμένα, όπως ακριβώς γίνεται και με τα χρώματα. Πέρα από αυτόν το διαχωρισμό και ανεξάρτητα απ’ αυτόν, τα βερνίκια κατατάσσονται, όπως και τα χρώματα. με βάση τον τρόπο σχηματισμού του υμένα (δηλαδή τον τρόπο που ξηραίνεται ο φορέας, πράγμα που ισχύει και για τα βερνίκια εμποτισμού). Οι βασικότερες κατηγορίες βερνικιών μ’ αυτή την ταξινόμηση είναι: Οξειδωτικής ξήρανσης Αλκυδικά απλά Τροποποιημένα αλκυδικά Αλκυδικά υδατικής βάσης Άλλα Φυσικής ξήρανσης (εξάτμισης) Φυσικές ρητίνες Ρητίνες Νιτροκυτταρίνης Ακρυλικά Χημικής αντίδρασης Εποξειδικά Πολυουρεθανικά ΠολυεστερικάΒερνίκια4 4ΤΥΠΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΒΕΡΝΙΚΙΩΝ4.1Οξειδωτικής ξήρανσηςΣτην κατηγορία αυτή ανήκουν οι αλκυδικές ρητίνες, τα λάδια, και μερικές άλλες ρητίνες. Αυτές κατά την ξήρανση οξειδώνονται από τον ατμοσφαιρικό αέρα και έτσι σχηματίζεται ο υμένας. Με ρητίνες αυτής της κατηγορίας υπάρχουν βερνίκια και των 2 ειδών, δηλαδή βερνίκια εμποτισμού και βερνίκια σχηματισμού υμένα. 4.1.1Αλκυδικά απλάΧρησιμοποιούνται περισσότερο για διακοσμητικούς λόγους, καθώς και για την προστασία ξύλων εκτεθειμένων σε σχετικά ήπιες συνθήκες.4.1.1.1 Εφαρμογές Απλά αλκυδικά βερνίκια χρησιμοποιούνται συχνά για βερνίκια εσωτερικής χρήσης σε κατασκευές από ξύλο, καθώς και σε εξωτερική χρήση σε περιπτώσεις χωρίς ποιοτικές απαιτήσεις. Τα αλκυδικά βερνίκια δεν χρησιμοποιούνται ποτέ σε χρήσεις κάτω από την επιφάνεια του νερού - σε εμβάπτιση - καθώς δεν έχουν επαρκή αντοχή σε διαρκή επαφή με το νερό ή υγρασία. Τα αλκυδικά συστήματα είναι εύκολα στην εφαρμογή καθώς και στη συντήρηση.4.1.1.2 Ιδιότητες και πρακτικές πληροφορίες Τα αλκυδικά βερνίκια που ξηραίνονται με οξείδωση, έχουν διάφορα στάδια ξήρανσης. Στην αρχή εξατμίζεται ο διαλύτης. Αργότερα αρχίζει η οξείδωση. Σε λίγες ώρες τελειώνει η πρώτη ξήρανση και ύστερα η οξείδωση συνεχίζεται για λίγες μέρες, κατά τις οποίες η σκληρότητα του βερνικιού αυξάνει συνεχώς. Συνοψίζοντας τις ιδιότητες των αλκυδικών βερνικιών έχουμε τα εξής:Πλεονεκτήματα 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.Εύκολη εφαρμογή με πινέλο, πιστόλι (ή ρολό) Καλή διαβροχή Καλή πρόσφυση και διείσδυση στην επιφάνεια Αρκετά καλή εξωτερική αντοχή Υψηλή στιλπνότητα Προϊόν ενός συστατικού, εύκολο στη χρήση Εύκολες διορθώσεις λεπτομερειών κατά την εφαρμογή Εύκολη συντήρηση χωρίς πολύπλοκες προεργασίες Καλό στρώσιμο Περιορισμοί1. Ελλιπής χημική αντοχή, ιδιαίτερα σε αλκαλικά 2. Περιορισμένη αντοχή στο νερό. Ανθεκτικά σε συνήθεις συνθήκες εξωτερικής υγρασίας, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν κάτω από το νερό. 3. Περιορισμένη αντοχή σε διαλύτες. "Φουσκώνουν" σε επαφή με ισχυρούς διαλύτες όπως η ξυλόλη, οι κετόνες, οι αλκοόλες και οι χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες. Δεν πρέπει να επαναβάφονται με βερνίκια ή χρώματα που περιέχουν τέτοιους διαλύτες. 4.1.2Τροποποιημένα ΑλκυδικάΕιδικότερα βερνίκια με βάση τροποποιημένες αλκυδικές ρητίνες χρησιμοποιούνται για ξύλινες κατασκευές εξωτερικής χρήσης, όπως παράθυρα, φράκτες, πέργολες, κουπαστές κτλ. Επίσης χρησιμοποιούνται ως βερνίκια θαλάσσης σε ξύλινα μέρη πλοίων και μικρών σκαφών. Αυτά μπορεί να είναι πολλών ειδών:Βερνίκια5 ⇨Αλκυδικά τροποποιημένα με φαινολικά. Έχουν εξαιρετική αντοχή στο νερό, ακόμα και σε συνεχή διαβροχή (όχι βέβαια σε εμβάπτιση). Χρησιμοποιούνται σε εξωτερικές χρήσεις για κουπαστές, παράθυρα, πέργολες και βερνίκια θαλάσσης. Έχουν το μειονέκτημα ότι αλλοιώνεται το χρώμα τους εύκολα από τον ήλιο. Επίσης είναι αρχικά σκούρα σε χρώμα.⇨Αλκυδικά ουρεθάνης. Έχουν βάση αλκυδική ρητίνη τροποποιημένη με ισοκυανικά. Έχουν καλύτερη αντοχή στις καιρικές συνθήκες και την υγρασία ή το νερό από τα απλά αλκυδικά, ταχύτερο στέγνωμα και μεγαλύτερη σκληρότητα. Μειονέκτημα οι οργανικοί διαλύτες. Σχετικά ακριβότερα από τα αλκυδικά. Χρησιμοποιούνται για πατώματα, κουφώματα κτλ.⇨Αλκυδικά υδατικής βάσης. Έχουν τα πλεονεκτήματα των αλκυδικών χωρίς το μειονέκτημα του διαλύτη. Δεν έχουν ακόμα φθάσει στα ποιοτικά επίπεδα των αλκυδικών διαλύτου.4.2Φυσικής ξήρανσης (εξάτμισης)Με εξάτμιση του διαλύτη ξηραίνονται τα μεγαλομοριακά πολυμερή, όπως είναι οι βινυλικές ρητίνες, οι ακρυλικές, το χλωριωμένο καουτσούκ κτλ. Σ’ αυτά ο πολυμερισμός έχει τελειώσει κατά την παραγωγή της ρητίνης και ο σχηματισμός του υμένα είναι μόνο φυσική διεργασία (εξάτμιση). Η εξάπλωση των νεώτερων φορέων, αλλά και η υψηλή περιεκτικότητά τους σε πτητικά αναγκάζει τα συστήματα αυτά σε σταδιακή απόσυρση. Επειδή οι ρητίνες στα συστήματα φυσικής ξήρανσης αποτελούνται από μόρια μεγάλου μήκους, απαιτείται συνήθως μεγάλη περιεκτικότητα σε διαλύτες. Τα τελευταία χρόνια προτιμώνται ρητίνες με μικρότερο μήκος αλυσίδας. Τα βερνίκια που ξηραίνονται με εξάτμιση συνήθως στεγνώνουν αρκετά γρήγορα. Η ξήρανση είναι δυνατή ακόμα και σε χαμηλές θερμοκρασίες (γύρω στο 0°C), σε αντίθεση με τα άλλα είδη. Σ’ αυτά η τελική σκληρότητα επιτυγχάνεται από την πρώτη μέρα. Το πρόβλημα τους είναι ότι επαναδιαλύονται στους διαλύτες τους και επομένως δεν έχουν καλή αντοχή σε διαλύτες, πετρελαιοειδή και λάδια. Και σ΄ αυτή την κατηγορία υπάρχουν βερνίκια εμποτισμού και βερνίκια σχηματισμού υμένα. 4.2.1Με βάση φυσικές ρητίνεςΒερνίκια φυσικών ρητινών που ξηραίνονται με εξάτμιση χρησιμοποιήθηκαν για πολλούς αιώνες στην ιστορία (Κίνα, Αίγυπτος, αργότερα στην Ευρώπη). Σήμερα έχουν σχεδόν εξαφανισθεί στην πράξη. 4.2.2Με βάση νιτροκυτταρίνηΤα τελευταία χρόνια, συγκεκριμένα το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα, χρησιμοποιήθηκαν πολύ τα βερνίκια με βάση την νιτροκυτταρίνη, ή όπως λέγονται απλούστερα «βερνίκια νίτρου». Είχαν μεγάλη επιτυχία διότι έχουν αρκετή αντοχή, δεν αλλοιώνονται σημαντικά, ενώ είναι εύκολα στην εφαρμογή. Στεγνώνουν γρήγορα, έχουν αρκετά μεγάλη σκληρότητα και με την βοήθεια κατάλληλων πλαστικοποιητών στη σύνθεση τους έχουν και την απαιτούμενη ελαστικότητα. Σήμερα χρησιμοποιούνται ακόμα σε αρκετές χώρες, στην Ελλάδα όμως η χρήση τους έχει περιορισθεί. 4.2.3ΑκρυλικάΤα συνηθέστερα ακρυλικά βερνίκια είναι εμποτισμού (λαζούρες). Μάλιστα όλο και περισσότερο είναι υδατικά Ακρυλικά νερού. Αυτά μπορεί να είναι είτε γαλακτώματα είτε διαλύματα. Τα τελευταία είναι το είδος που χρησιμοποιείται σήμερα περισσότερο στα ξύλα. Είναι οικολογικά, καλής ποιότητας, σε λογικό κόστος. Ένα πρόβλημα που παρουσιάζουν συχνά τα ακρυλικά επιχρίσματα νερού είναι ότι όταν είναι σ’ επαφή 2 επιχρισμένες επιφάνειες υπό πίεση (όπως π.χ. ένα κλειστό παράθυρο), όταν αποχωρισθούν το επίχρισμα μπορεί να κολλήσει (Αγγλικά blocking). Έχουν αρκετά καλή αντοχή στον ήλιο και τις καιρικές συνθήκες.4.3Βερνίκια Χημικής αντίδρασηςΕίναι τα λεγόμενα βερνίκια δύο συστατικών. Τα βερνίκια αυτά παραδίδονται για χρήση σε 2 συσκευασίες. Αμέσως πριν τη χρήση αναμιγνύονται τα δύο συστατικά. Σ’ αυτά οι φορείς μπορεί να είναι εποξειδικές ρητίνες με τον σκληρυντή τους (αμίνες, πολυαμίδια, κτλ.), πολυουρεθάνες (σχηματίζονται από ισοκυανικές ρητίνες στο ένα συστατικό και ρητίνες περιέχουσες υδροξύλια στο άλλο), πολυεστέρες με τον καταλύτη και τον επιταχυντή και άλλα.Βερνίκια6 Τα 2 συστατικά παραδίδονται στον καταναλωτή χωριστά, διότι από την στιγμή της ανάμιξης αρχίζει η χημική αντίδραση, η οποία μέσα σε λίγες ώρες τελειώνει και το βερνίκι πήζει. Μερικοί ονομάζουν καταχραστικά το δεύτερο συστατικό των βερνικιών αυτών «καταλύτη». Δεν είναι όμως καταλύτης διότι συμμετέχει στην χημική αντίδραση σε στοιχειομετρική αναλογία. 4.3.1Εποξειδικά4.3.1.1 Εφαρμογές Σπάνια χρησιμοποιούνται εποξειδικές ρητίνες σε διαφανή βερνίκια. Αυτά μπορεί να είναι είτε κλασσικά με διαλύτες, ή υδατικά. Με διαλύτη το νερό, τα βερνίκια αυτά έχουν χαμηλή οσμή, δεν είναι εύφλεκτα, και μπορούν να εφαρμοστούν σε υγρές επιφάνειες, εφόσον η θερμοκρασία και η υγρασία του περιβάλλοντος είναι μέσα στα όρια εφαρμογής του. Επίσης έχουν άριστη πρόσφυση στα περισσότερα υποστρώματα. Εφόσον γίνεται καλός έλεγχος στις συνθήκες εφαρμογής, η οποία είναι πιο απαιτητική από ότι στα συμβατικά εποξειδικά, οι ιδιότητες του τελικού βερνικιού είναι σχεδόν εφάμιλλες, με την εξαίρεση των ελαφρά μειωμένων χημικών αντοχών για τα υδατοδιαλυτά. Εξάλλου, τα υδατοδιαλυτά εποξειδικά αραιώνονται μέχρι και ενός ποσοστού προκειμένου να μην αποσταθεροποιηθεί η βάση του βερνικιού συνήθως ένα 20% είναι εφικτό χωρίς προβλήματα. Ο χρόνος ζωής δοχείου είναι μικρότερος από τα αντίστοιχα εποξειδικά συστήματα διαλύτη, ενώ πολύ συχνά δεν γίνεται αντιληπτό ότι έχει ξεπεραστεί ο χρόνος ζωής δοχείου (pot life), αφού το ιξώδες του βερνικιού παραμένει σταθερό με το χρόνο. 4.3.2ΠολυουρεθανικάΠολυουρεθάνης 2 συστατικών. Έχουν εξαιρετική αντοχή στις καιρικές συνθήκες, το νερό, τα χημικά. Μεγάλη στιλπνότητα (εκτός από τα ματ και τα σατινέ) και σκληρότητα. Μειονεκτήματα τους είναι το σχετικά υψηλό κόστος και οι ισχυροί οργανικοί διαλύτες. Όμως τελευταία έχουν αναπτυχθεί βερνίκια και χρώματα πολυουρεθάνης 2 συστατικών με νερό αντί διαλύτη, σε καλές σχετικά ποιότητες. Έτσι το ένα σοβαρό μειονέκτημα δεν υφίσταται πλέον. Πολυουρεθάνης 1 συστατικού (καθαρή πολυουρεθάνη σε αντίθεση με τα τροποποιημένα αλκυδικά). Ξηραίνονται με την υγρασία της ατμόσφαιρας. Έχουν πολύ μεγάλη αντοχή, γυαλάδα, σκληρότητα. Μειονέκτημα το υψηλό κόστος, οι ισχυροί οργανικοί διαλύτες και ο κίνδυνος πολυμερισμού μέσα στο κουτί πριν την χρήση. Εδώ πρέπει να τονισθεί ένα θέμα που αφορά όλες τις πολυουρεθάνες, ενός και δύο συστατικών, νερού και διαλύτου, καθώς και τις αλκυδικές ουρεθανικές: Εάν η χρησιμοποιούμενη ισοκυανική ρητίνη είναι αρωματική, αφενός μεν είναι επιβλαβής για τους ανθρώπους και το περιβάλλον (στην αρχική της μορφή ως μονομερές ή ολιγομερές), αφετέρου δε οι αντοχές του επιχρίσματος στις καιρικές συνθήκες και κυρίως τον ήλιο δεν είναι καλές. Αντιθέτως οι αλειφατικές ισοκυανικές ρητίνες δίνουν μεγάλες αντοχές και είναι πιο φιλικές προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Έχουν όμως σημαντικά μεγαλύτερο κόστος (πολλαπλάσιο) και το στέγνωμα τους είναι δυσκολότερο και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή από τους παραγωγούς των επιχρισμάτων. Τα διαφανή βερνίκια, ειδικά πάνω στα ξύλα, έχουν ένα πολύ βασικό πρόβλημα κατά την έκθεση τους στην ηλιακή ακτινοβολία. Σε αντίθεση με τα αδιαφανή χρώματα, στα οποία η ακτινοβολία σταματά στην επιφάνεια λόγω της αδιαφάνειας, αυτή περνά μέσα από την μάζα του βερνικιού και φθάνει στην επιφάνεια του αντικειμένου, δηλαδή στην περίπτωση μας στο ξύλο. Η υπεριώδης ακτινοβολία αφενός μεν καταστρέφει γρηγορότερα τον υμένα του βερνικιού (που είναι κάποιο πολυμερές), αφετέρου δε καταστρέφει το ξύλο και προκαλεί αποκόλληση του βερνικιού σε σύντομο χρονικό διάστημα. Για την προστασία από αυτό το φαινόμενο, προστίθενται στα διαφανή βερνίκια ορισμένα πρόσθετα που απορροφούν τις υπεριώδεις ακτίνες ή τους μεταβάλλουν την συχνότητα και τις κάνουν πιο ανώδυνες. Τα πολυουρεθανικά βερνίκια είναι αποκλειστικά βερνίκια με σχηματισμό υμένα. Τα βερνίκια πατωμάτων διαρκείας είναι ως επί το πλείστον αυτής της κατηγορίας.4.3.2.1 Ιδιότητες και πρακτικές πληροφορίες Τα πολυουρεθανικά βερνίκια εμφανίζουν εξαιρετική διατήρηση στιλπνότητας. Έχουν πολύ μεγάλη αντοχή, μεγάλη σκληρότητα συνδυασμένη με πολύ καλή ελαστικότητα. Επιπλέον, είναι ανθεκτικά σε χημικά και διαλύτες.Βερνίκια7 Ο χρόνος αντίδρασής τους εξαρτάται από τη θερμοκρασία, η οποία συνήθως οφείλει να είναι πάνω από 10ο C. 4.3.3Πολυεστερικά4.3.3.1 Εφαρμογές Τα πολυεστερικά βερνίκια είναι γρήγορης αντίδρασης, μπορούν να εφαρμοσθούν σε μεγάλο πάχος. Προσδίδουν μακροχρόνια προστασία γενικά, ειδικότερα σε αντικείμενα που υφίστανται μακροχρόνια υψηλές μηχανικές καταπονήσεις. Είναι γνωστά για την αντοχή τους σε διαλύτες, χημικά, νερό κτλ. Είναι φανερό ότι τα πολυεστερικά βερνίκια σπάνια χρησιμοποιούνται στην οικοδομή άμεσα. Χρησιμοποιούνται όμως αρκετά στην επιπλοποιία, σε παραγωγή ετοίμων ξύλινων κατασκευών κτλ.4.3.3.2 Ιδιότητες και πρακτικές πληροφορίες Τα πολυεστερικά βερνίκια είναι συστήματα δύο ή τριών συστατικών, και εφαρμόζονται σε κανονικές θερμοκρασίες. Έχουν σχετικά μικρό χρόνο ζωής δοχείου. Εφαρμόζονται με πιστόλι ή με «κουρτίνα», κυρίως σε έπιπλα, πόρτες κτλ. Συνήθως αντιδρούν εντός δύο ωρών από την εφαρμογή και μπορούν να εφαρμοστούν σε πάχη 600-1500 μικρών ανά στρώση. Παρουσιάζουν άριστη αντοχή στο νερό και την υγρασία, και προτιμώνται για εφαρμογές όπου υπάρχει έκθεση σε γλυκό ή θαλασσινό νερό. Επίσης έχουν καλή χημική αντοχή σε χημικά, διαλύματα αλάτων, καθώς και σε πολλά οξέα και διαλύτες. Εντούτοις, έχουν περιορισμένη αντοχή σε αλκαλικό περιβάλλον. 4.3.4ΆλλαΥπάρχουν και άλλοι ιδιόμορφοι τρόποι σχηματισμού υμένα, όπως: ⇨Τα βερνίκια ακτινοβολίας (radiation curing, rad-cure). Σ’ αυτά, ο υμένας ξηραίνεται με σύντομη ακτινοβολία είτε με υπεριώδεις ακτίνες (UV-curing) είτε με δέσμη ηλεκτρονίων (e.b. curing= electron beam curing). Συνήθως με τον τρόπο αυτόν εφαρμόζονται ειδικά βερνίκια και ορισμένα μελάνια τυπογραφίας. Χρειάζονται ειδικές εγκαταστάσεις για αυτήν την εφαρμογή.⇨Τα βερνίκια που ξηραίνονται παρουσία οξέος (acid curing). Σ’ αυτήν τη κατηγορία υπάγονται βερνίκια επίπλων και πατωμάτων. Στην χώρα μας όμως δεν έχουν βρει ευρεία εφαρμογή.5ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΗ τάση της επιστήμης των χρωμάτων, βερνικιών και ρητινών και μεγάλο μέρος των ερευνών σήμερα είναι προς την κατεύθυνση της χρησιμοποίησης όσο το δυνατόν χαμηλότερου ποσοστού οργανικών πτητικών συστατικών (διαλυτών κλπ) (αγγλικά V.O.C.= volatile organic content) για να μην επιβαρύνεται το περιβάλλον άσκοπα μ’ αυτές τις οργανικές ενώσεις. Η προσπάθεια αυτή γίνεται με πολλούς τρόπους. Ένας τρόπος είναι η χρήση ρητινών που διαλύονται ή διασπείρονται σε νερό. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια οπωσδήποτε ότι τα βερνίκια αυτά δεν βλάπτουν καθόλου το περιβάλλον, διότι και οργανικά πτητικά (VOC) περιέχουν τις περισσότερες φορές, όπως αμίνες και άλλα βοηθητικά πρόσθετα, και οι επιπτώσεις στο περιβάλλον πρέπει να εξετάζονται συνολικά από την παραγωγή των πρώτων υλών μέχρι την τελική διάθεση των αποβλήτων εφαρμογής αλλά και των ιδίων των βερνικιών μετά το πέρας της ζωής τους ή της ζωής των βαμμένων αντικειμένων. Τα βερνίκια αυτής της κατηγορίας (ή αυτών των κατηγοριών) δεν έχουν ακόμη κατορθώσει να αποκτήσουν τελείως τις απαιτούμενες ιδιότητες. Πάλι με στόχο την μείωση της περιεκτικότητας οργανικών διαλυτών έχουν αναπτυχθεί τα λεγόμενα βερνίκια υψηλής περιεκτικότητας στερεών (high solids). Οι ρητίνες με τις οποίες παράγονται είναι ειδικής κατασκευής και χαμηλότερου ιξώδους και επομένως χρειάζεται λιγότερος διαλύτης, τόσο κατά την παραγωγή όσο και κατά την εφαρμογή του βερνικιού.Βερνίκια8 6ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ - ΠΡΟΤΥΠΑ / ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ6.1Τυποποίηση Χρωμάτων και Βερνικιών στην ΕλλάδαΙστορικά η πρώτη Τεχνική Επιτροπή που έχει συσταθεί στον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης ΕΛΟΤ το 1977 είναι η Τεχνική Επιτροπή ΤΕ1 «ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΒΕΡΝΙΚΙΑ». Αυτή είναι και η πιο παραγωγική από τις τεχνικές επιτροπές του ΕΛΟΤ. Έχει εκπονήσει πάνω από 200 Ελληνικά Πρότυπα που έχουν άμεση σχέση με τα Χρώματα, Βερνίκια και συναφή προϊόντα.6.2Διεθνής ΤυποποίησηΣε παγκόσμιο επίπεδο, οι πιο δραστήριοι Οργανισμοί Τυποποίησης στον τομέα των χρωμάτων και βερνικιών είναι: ASTM (ΗΠΑ) DIN (Γερμανία) BS (Ηνωμένο Βασίλειο) AFNOR (Γαλλία) Καθένας απ’ αυτούς τους οργανισμούς ή υπηρεσίες διαθέτει μεγάλο αριθμό προτύπων που αφορούν στα χρώματα και βερνίκια: προδιαγραφές προϊόντων και πρώτων υλών, μέθοδοι ελέγχου, πρότυπα δοκίμια, τρόποι εφαρμογής, συνθήκες δοκιμής και πολλά άλλα. 6.2.1Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης ISOΣτο μεταξύ ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης ISO, στον οποίον άλλωστε είναι μέλη τόσο ο ΕΛΟΤ, όσο και οι παραπάνω Εθνικοί Οργανισμοί Τυποποίησης, με την Τεχνική Επιτροπή ISO/ TC35 “Paints and Varnishes” έχει εκπονήσει μεγάλο αριθμό προτύπων που καλύπτουν αρκετά ικανοποιητικά όλες τις ανάγκες του κλάδου, εκτός ίσως από προδιαγραφές ετοίμων προϊόντων. Σ’ αυτά τα διεθνή πρότυπα γίνεται συνήθως προσπάθεια να γεφυρωθούν οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα αντίστοιχα πρότυπα των Εθνικών Οργανισμών. 6.2.2Ευρωπαϊκή ΤυποποίησηΠαλαιότερα η CEN δεν είχε ασχοληθεί πολύ με τον τομέα των χρωμάτων και βερνικιών. Τα τελευταία όμως χρόνια, η αντίστοιχη τεχνική επιτροπή για τα χρώματα και βερνίκια CEN/TC 139 άρχισε την συστηματική τυποποίηση. Ως επί το πλείστον, η Ευρωπαϊκή τυποποίηση βασίζεται στα πρότυπα ISO. Ένα- ένα, τα σχέδια προτύπων περνούν από την διαδικασία: έκδοση σχεδίου, κυκλοφορία σχεδίου, ψηφοφορία και πίσω. Αν τα πρότυπα είναι παρόμοια και αν δεν υπάρχει λόγος για το αντίθετο, το πρότυπο παίρνει τον αριθμό: EN/ISO nnnnn, όπου nnnnn είναι συνήθως ο παλαιός αριθμός του προτύπου ISO, μερικές φορές με την πρόθεση ενός ακόμη αριθμητικού ψηφίου στην αρχή. Τα σχέδια Ευρωπαϊκών προτύπων αυτά περνούν και από την επιτροπή ΕΛΟΤ/ΤΕ1 για ψήφιση και παρατηρήσεις. Κάθε πρότυπο που περνά απ’ αυτήν τη διαδικασία, αφού οριστικοποιηθεί ως Ευρωπαϊκό Πρότυπο, γίνεται υποχρεωτικό για τον ΕΛΟΤ. Τότε παίρνει την μορφή ΕΛΟΤ/EN/ISO nnnnn με τον ίδιο πάντοτε αριθμό. Σήμερα ένα μεγάλο μέρος από τα πρότυπα ISO έχουν ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή Τυποποίηση – φυσικά και στην Ελληνική. Τα υπάρχοντα Ευρωπαϊκά πρότυπα είναι υποχρεωτικά σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.6.3Ελληνικά ΠρότυπαΗ Τεχνική Επιτροπή ΤΕ1 έχει εκπονήσει μέχρι σήμερα μεγάλο αριθμό Ελληνικών Προτύπων, τα περισσότερα από τα οποία βασίζονται στα πρότυπα ISO. Τα Ελληνικά Πρότυπα της Τεχνικής Επιτροπής ΤΕ1 Χρώματα και Βερνίκια μπορεί να ταξινομηθούν στις παρακάτω ομάδες: 6.3.1Πρώτες ΎλεςΠρώτες ύλες για χρώματα, βερνίκια και συναφή προϊόντα είναι τα πιγμέντα, οι φορείς (συνδετικά μέσα), τα πληρωτικά υλικά, οι διαλύτες κτλ. Τα πρότυπα που αναφέρονται σ’ αυτές περιλαμβάνουν μεθόδους δειγματοληψίας και προετοιμασίας, προδιαγραφές, μεθόδους δοκιμής και αναλύσεως και άλλα. Έχουν εκπονηθεί πάνω από 20 προδιαγραφές πρώτων υλών μέχρι σήμερα και μεγάλος αριθμός προτύπων για μεθόδους δοκιμής και άλλα.Βερνίκια9 6.3.2Γενικές Μέθοδοι ΔοκιμώνΥπάρχουν πολλά πρότυπα για μεθόδους ελέγχου ετοίμων προϊόντων καθώς και ξηρών υμένων χρωμάτων, βερνικιών και συναφών υλικών. Για μετρήσεις φυσικών, μηχανικών και χημικών ιδιοτήτων, αναλύσεις, αξιολόγηση αλλοιώσεων, πρότυπα οπτικής/ χρωματομετρίας. Επίσης πρότυπα για δειγματοληψία και για προετοιμασία δειγμάτων, πρότυπα για δοκιμές διαφόρων αντοχών, όπως φυσική και επιταχυνόμενη γήρανση, αντοχές σε διάφορες ειδικές ατμόσφαιρες, (διοξείδιο του θείου, αλατονέφωση), αντοχές σε διάφορα υγρά και άλλες συνθήκες, διαδικασίες και συνθήκες εκτέλεσης δοκιμών, προδιαγραφές δοκιμίων ελέγχου κτλ. 6.3.3Πρότυπα/ Προδιαγραφές ετοίμων προϊόντωνΑυτά είναι τα πιο σημαντικά πρότυπα, αφού αυτά αποτελούν και τον τελικό σκοπό της τυποποίησης. Όλα τα υπόλοιπα πρότυπα γίνονται για την υποστήριξη αυτών. Μέχρι σήμερα έχουν εκπονηθεί από την ΤΕ1 του ΕΛΟΤ 10 τέτοια πρότυπα, όλα όμως για χρώματα. Δεν υπάρχουν ακόμη πρότυπα για έτοιμα βερνίκια. 6.3.4Πρότυπα ορολογίαςΓια τα πρότυπα αυτά υπάρχει ιδιαίτερη ομάδα εργασίας, ΕΛΟΤ ΤΕ1/ΟΕ1. Τα πρότυπα ορολογίας είναι λεξιλόγια ισοδυναμίας ελληνικών όρων με 3 ξένες γλώσσες, καθώς και «λεξικά» ορισμών. 6.3.5Συντηρητικά ξύλουΤα συντηρητικά ξύλου αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία υλικών που έχουν σχέση με τα βερνίκια εμποτισμού. Με τα πρότυπα αυτά ασχολείται η ομάδα εργασίας ΕΛΟΤ ΤΕ1/ΟΕ2. Με τα προϊόντα αυτά πρωτοξεκίνησε την δραστηριότητα της στον τομέα των χρωμάτων και συναφών ο Οργανισμός Τυποποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης CEN, με την τεχνική επιτροπή CEN/TC38 “Wood Preservatives”. Έτσι τα πρότυπα αυτής της ομάδας εργασίας είναι ταυτόχρονα Ευρωπαϊκά πρότυπα ΕΛΟΤ/ΕΝ.7ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ – ΙΔΙΟΤΗΤΕΣΤο κάθε χρώμα ή βερνίκι χαρακτηρίζεται από ορισμένες φυσικές, χημικές και φυσικοχημικές ιδιότητες. Αυτές επηρεάζουν την καταλληλότητα του για ορισμένη χρήση, την εφαρμογή του και την συμπεριφορά του. Οι ιδιότητες αυτές διακρίνονται σε 3 κατηγορίες: ⇨ ⇨ ⇨7.1Ιδιότητες υγρού υλικού (στο κουτί) Ιδιότητες κατά την εφαρμογή Ιδιότητες του ξηρού υμέναΙδιότητες υγρού υλικούΑυτές είναι οι ιδιότητες του βερνικιού μέσα στο κουτί, όπως παραδίδεται. Κατά κανόνα δεν ενδιαφέρουν άμεσα τον καταναλωτή, και ειδικότερα την ώρα της εφαρμογής. Φυσικά ελέγχονται κατά την παραλαβή των υλικών. Μερικές από τις ιδιότητες του υγρού υλικού είναι: ⇨ ⇨ ⇨ ⇨ ⇨Ιξώδες Πυκνότης (ειδικό βάρος) Σημείο Ανάφλεξης Βαθμός λειοτρίβησης Περιεκτικότης κατά βάρος ή κατ’ όγκον.Από τις παραπάνω ιδιότητες, το ιξώδες είναι αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο αυτόν που θα εφαρμόσει το βερνίκι. Συνήθως σ’ αυτό το στάδιο της αραίωσης, το ιξώδες μετράται με κύπελλο ροής, όπως τα κύπελλα Ford (ASTM), DIN, BS, ΕΛΟΤ/ ISO κτλ.Βερνίκια10 Το σημείο ανάφλεξης ενδιαφέρει την ασφάλεια κατά την αποθήκευση και την μεταφορά του υλικού, όπως αναφέρεται στο αντίστοιχο κεφάλαιο. Η περιεκτικότητα στερεών κατ’ όγκον είναι, όπως λέει η λέξη, η εκατοστιαία αναλογία του όγκου των στερεών (= μη πτητικών) συστατικών ενός χρώματος ή βερνικιού προς τον συνολικό όγκο του υλικού. Είναι δε τα στερεά συστατικά του βερνικιού, ο φορέας και μερικά πρόσθετα, δηλαδή αυτό που μένει στο βαμμένο αντικείμενο μετά την εξάτμιση των πτητικών, δηλαδή του ή των διαλυτών. Από την περιεκτικότητα στερεών (ή καλύτερα μη πτητικών) κατ’ όγκον μπορεί να υπολογιστεί η θεωρητική απόδοση ενός χρώματος ή βερνικιού. Η θεωρητική απόδοση, ή μάλλον η πρακτική, όπως είναι φανερό, είναι αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο απ’ όλα τον χρήστη. Επειδή πολλές φορές γίνεται σύγχυση μεταξύ απόδοσης και καλυπτικότητας, πρέπει να διευκρινισθεί ότι η απόδοση σε κάποιο πάχος δεν έχει σχέση με καλυπτικότητα. Δεν σημαίνει ότι το χρώμα “σκεπάζει” με αυτό το πάχος και αυτήν την απόδοση. Άλλωστε εδώ μιλάμε για απόδοση (διαφανούς) βερνικιού. Εννοούμε πόσα τετραγωνικά μέτρα καλύπτει ένα λίτρο απ’ αυτό το υλικό σε δεδομένο πάχος ξηρού υμένος. Η απόδοση, όπως είναι φυσικό, αναφέρεται πάντοτε σ’ ένα δεδομένο πάχος ξηρού υμένα, συνήθως στο συνιστώμενο πάχος. Είναι φανερό ότι αυτή είναι αντιστρόφως ανάλογη του πάχους.7.2Ιδιότητες βερνικιών κατά την εφαρμογή (βαφή)Αυτές οι ιδιότητες ενδιαφέρουν πολύ περισσότερο αυτόν που εφαρμόζει το βερνίκι. Οι κυριότερες από τις ιδιότητες κατά την εφαρμογή είναι: Χρόνος ξήρανσης: Στη βιβλιογραφία αναφέρονται πάνω από 8 διαφορετικοί χρόνοι ξήρανσης. Πολλοί επιστήμονες διαφωνούν όχι μόνο ως προς την ορολογία τους, αλλά και για την χρονική σειρά μεταξύ τους. Έχει όμως επικρατήσει να καθορίζονται 3 χρόνοι ξήρανσης, οι οποίοι έχουν και τη μεγαλύτερη πρακτική σημασία. Πρώτα ο χρόνος ξήρανσης δι’ επαφής. Είναι ο χρόνος κατά τον οποίον το βερνίκι παύει να είναι υγρό (ρευστό). Πρακτικά λέγεται και “τράβηγμα”. Το βερνίκι αρχίζει να κολλά. Ύστερα έρχεται ο χρόνος επιφανειακής ξήρανσης, όπου παύει το βερνίκι να κολλά, αλλά δεν είναι ακόμα τελείως ξηρό και αφήνει ίχνος στην ελαφρά χάραξη. Τέλος έχομε τον χρόνο πλήρους ξήρανσης, όπου αν περιστρέψομε τον αντίχειρα με πίεση πάνω στον υμένα του βερνικιού, αυτός δεν παραμορφώνεται. Στα βερνίκια 2 συστατικών έχομε πάλι χρόνους ξήρανσης, αλλά αυτοί συνδέονται επί πλέον και με την χημική αντίδραση (curing). Πρέπει να τονισθεί ότι οι χρόνοι ξήρανσης επηρεάζονται πάρα πολύ από τις καιρικές συνθήκες: θερμοκρασία, σχετική υγρασία και άνεμο, από το πάχος του υμένα και πολλούς άλλους παράγοντες. Στα τεχνικά φυλλάδια αναφέρονται συνήθως χρόνοι ξήρανσης σε 20, 23 ή 25°C και 50% σχετική υγρασία, υπό ελεγχόμενες συνθήκες και στο συνιστώμενο πάχος ξηρού υμένα. Χρόνος πλήρους αντίδρασης (full curing): είναι ο χρόνος ολοκλήρωσης της αντίδρασης, μετά τον οποίον το αντικείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί εκεί όπου προορίζεται, π.χ. ένα πάτωμα να πατηθεί από ανθρώπους ή οχήματα κτλ. Πρέπει να σημειωθεί ότι για τα βερνίκια 2 συστατικών, ο χρόνος αυτός συνήθως είναι 7 μέρες. Πριν περάσει αυτός ο χρόνος, το βερνίκι δεν έχει ακόμα αποκτήσει όλες του τις ιδιότητες (μηχανικές και χημικές).. Ευκολία εφαρμογής: Αυτή είναι μια ιδιότητα που δεν περιγράφεται εύκολα σαν ένα φυσικοχημικό φαινόμενο, είναι όμως χαρακτηριστική για ένα βερνίκι και σημαντική γι’ αυτόν που το εφαρμόζει. Άλλωστε υπάρχουν πρότυπα με τα οποία ελέγχεται αυτή. Δάκρυσμα: Μ’ αυτόν τον όρο χαρακτηρίζεται το “τρέξιμο” του βερνικιού όταν αυτό εφαρμόζεται με πάχος υγρού υμένα πάνω από ένα ορισμένο όριο. Συμβατότητα με επιφάνεια: Είτε αυτή είναι το υλικό που θα βαφεί (π.χ. ξύλο), είτε άλλο στρώμα βερνικιού (υπόστρωμα, αστάρι ή παλαιότερο βερνίκι).Βερνίκια11 Η συμβατότητα (αγγλικά = compatibility) ενός βερνικιού με ένα άλλο είναι κάτι πολύ σημαντικό. Βέβαια εδώ δεν ενδιαφέρει η συμβατότητα σε υγρή φάση, δηλαδή κατά την ανάμιξη δύο βερνικιών μεταξύ τους υγρό με υγρό, αλλά η συμβατότητα μεταξύ ξηρών στρώσεων. Δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστεί ένα οποιοδήποτε βερνίκι πάνω από ένα άλλο ανεξέλεγκτα. Τα δύο βερνίκια μπορεί να μην είναι συμβατά, οπότε θα προκύψει αποκόλληση. Συνήθως σε ένα σύστημα βερνικιών χρησιμοποιείται ο ίδιος τύπος σε όλες τις στρώσεις (π.χ. εποξεικό). Συχνά όμως προδιαγράφονται συστήματα με διάφορα είδη σε κάθε στρώση. Εδώ είναι ευθύνη αυτού που συντάσσει το πρόγραμμα (προδιαγραφή) βαφής, καθορίζοντας το σύστημα βαφής, να ελέγξει την συμβατότητα μεταξύ των στρώσεων. Επίσης πολύ σημαντικό είναι κατά την βαφή συντηρήσεως, ότι πρέπει να προσεχθούν οι συμβατότητες κατά την επιλογή των βερνικιών. Πάχος υγρού υμένα: Αυτό δεν είναι ακριβώς ιδιότητα, είναι όμως ένα φυσικό μέγεθος που μετράται κατά την εφαρμογή, κυρίως στα χρώματα. Στα χρώματα έχει μεγαλύτερη σημασία η μέτρηση του, διότι μ’ αυτό παρακολουθείται και το πάχος του ξηρού υμένα που θα προκύψει, όπως αναπτύσσεται στα τεχνικά χαρακτηριστικά των χρωμάτων. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι μέτρησης που καλύπτονται από διάφορα πρότυπα, οι δε συσκευές είναι μικρές, εύχρηστες και πολύ οικονομικές. Σπάνια μετράται το πάχος υμένα σε βερνίκια και μόνο σε βιομηχανικές εφαρμογές.7.3Ιδιότητες ξηρού υμένα βερνικιώνΕίναι οι πιο ενδιαφέρουσες για τον χρήστη. Σ’ αυτές συγκαταλέγονται οι εξής: Στιλπνότητα: Μετράται με στιλπνόμετρα 60, 20 ή 85 μοιρών, ανάλογα με τις προδιαγραφές και τα πρότυπα που εφαρμόζονται. Ξεχωριστή ιδιότητα είναι η διατήρηση της στιλπνότητας. Η γωνία 60° χρησιμοποιείται γενικά στις περισσότερες εφαρμογές. Για να υπάρχει όμως μεγαλύτερο εύρος μετρήσεων άρα και μεγαλύτερη ακρίβεια, χρησιμοποιείται η γωνία 20° στα πολύ στιλπνά βερνίκια και η γωνία 85° όταν το βερνίκι είναι ματ. Ευκαμψία - Ελαστικότητα: Υπάρχουν πολλές δοκιμές, που καθεμία καλύπτεται από κάποιο πρότυπο, και που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο μετρούν ή συγκρίνουν την ελαστικότητα. Αναφέρομε μερικές: ⇨ ⇨ ⇨Δοκιμή κάμψης γύρω από άξονα, κυλινδρικό ή κωνικό Δοκιμή κοίλανσης: πάνω στο δοκίμιο δημιουργείται μία κοίλανση με πολύ μικρή ταχύτητα. Δοκιμή πίπτοντος βάρους, ίσια ή ανάποδα, σαν την κοίλανση αλλά απότομα με ελεύθερη πτώση βάρους.Σκληρότητα: Αυτή ανταγωνίζεται την ελαστικότητα. Και η σκληρότητα μετράται με διάφορες μεθόδους, όπως π.χ. ⇨ ⇨ ⇨Μέτρηση απόσβεσης ταλαντώσεων εκκρεμούς Χάραξη ΑυλάκωσηΠρόσφυση: η πιο πρακτική μέθοδος για τον έλεγχο της πρόσφυσης είναι η μέθοδος της σταυροειδούς εγκοπής. Αντοχή στις καιρικές συνθήκες: Συνήθως τα χρώματα και βερνίκια ελέγχονται ως προς την αντοχή τους στις καιρικές συνθήκες είτε με φυσική έκθεση στο ύπαιθρο ή με διάφορες συσκευές επιταχυνόμενης γήρανσης. Βεβαίως πρέπει να δίνεται μεγάλη προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων επιταχυνόμενης γήρανσης. Έχουν δημοσιευθεί πολλά άρθρα που δίνουν συντελεστές συνάρτησης της επιταχυνόμενης γήρανσης με την πραγματική, καμία όμως δεν είναι απολύτως αξιόπιστη, διότι η φυσική έκθεση επηρεάζεται από τόσους συντελεστές, που είναι αδύνατον να ληφθούν όλοι αυτοί υπ’ όψη κατά τους υπολογισμούς. ⇨ ⇨ΒερνίκιαΑντοχή σε διάφορα περιβάλλοντα και άλλες ειδικές συνθήκες: Οι δοκιμές εξαρτώνται από τις απαιτήσεις. Αντοχή στην τριβή.12 Η σημασία της κάθε ιδιότητας εξαρτάται βέβαια από τις ιδιαίτερες συνθήκες που καλείται το κάθε βερνίκι να αντιμετωπίσει κατά τη διάρκεια της ζωής του. Για τον έλεγχο όλων αυτών των ιδιοτήτων, όπως και όλων των προηγούμενων, υπάρχουν πρότυπα του ΕΛΟΤ ή και άλλα, καθώς και κατάλληλες συσκευές και όργανα.8ΑΣΤΟΧΙΕΣ – ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΑ8.1Προβλήματα και αστοχίες κατά την εφαρμογή.Λανθασμένη μεθ
Έχουν δημοσιευτεί 2 σχόλιαΜετάβαση στην αρχή του άρθρου
22 Απριλίου 2015

Τα διαλυτικά νίτρου, ανάλογα με την σύνθεσή τους έχουν ειδικό βάρος 0,80 - 0,90 kg/lt.
Παράγονται από πολλές Ελληνικές εταιρείες χρωμάτων.
Απαιτούνται προφυλάξεις κατά την χρήση των διαλυτών-αραιωτικών της κατηγορίας αυτής.

Παν. Αναγνωστόπουλος

21 Απριλίου 2015

Κατ' αρχήν να σας συγχαρώ για το πολύ ωραίο και πολύπλευρα ενημερωτικό forum που έχετε στήσει.
Εχω ενα μικρό τεχνικό πρόβλημα! Παρακαλώ θα ήθελα να μάθω ποιά είναι η πυκνότης (ειδικό βάρος) του διαλυτικού νίτρου που αραιώνουμε τα μεταλλικά χρώματα αυτοκινήτων.
Ο χρωματοπώλης μου, μου πούλησε για τέσσερα λίτρα διαλυτικό νίτρου ένα μπιτονάκι μισογεμάτο που το ζύγισα και είναι μαζί με το απόβαρο (100 gr) συνολικά 2.850 gr για 12 €.
Αν ήταν νερό θα έπρεπε να ζυγίζει 4.100 gr.
Μπορείτε να μου λύσετε την απορία;
Ευχαριστώ εκ των προτέρων.

Ανδρέας Σημανταράκης

Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.