Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Παρασκευή, 21 Ιανουαρίου 2022

Οι υδραυλικές κατασκευές των οδικών έργων επιτελούν τη ζωτική λειτουργία της μεταφοράς, της εκτροπής, ή της απομάκρυνσης των επιφανειακών και υπόγειων νερών από το οδόστρωμα και γενικότερα από τη ζώνη του οδικού έργου. Αυτές θα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι ισόμετρες ως προς την εκτιμώμενη επικινδυνότητα, το κόστος κατασκευής, τη σημασία της οδού και την οικονομία της συντήρησης.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ & ∆ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ∆ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ∆ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΡΓΩΝ Ο∆ΟΠΟΙΙΑΣΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων (ΟΜΟΕ) Τεύχος 8: Αποχέτευση - Στράγγιση Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ - ΑΣΥΕΟ)Νοέµβριος 2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆ΕΠΡΟΛΟΓΟΣ Στα πλαίσια επεξεργασίας θεµάτων ∆ιευρωπαϊκού ∆ικτύου, µε την Απόφαση ∆1β/ο/7/4/25-1-2002 Υφυπουργού ΠΕΧΩ∆Ε, ορίστηκε Οµάδα Εργασίας για την επεξεργασία (αναθεώρηση, επικαιροποίηση, συµπλήρωση) των οδηγιών αποχέτευσηςστράγγισης οδών, µε στόχο την ενιαία και ολοκληρωµένη αντιµετώπιση των σχετικών θεµάτων στο ∆ιευρωπαϊκό ∆ίκτυο Αυτοκινητοδρόµων της χώρας µας. Οι εγκαταστάσεις αποχέτευσης για σύγχρονες οδούς και σιδηροδροµικές γραµµές αντιστοιχούν σε ένα υψηλό ποσοστό της δαπάνης κατασκευής αυτών των συγκοινωνιακών έργων. Αυτές επηρεάζουν σηµαντικά το σχεδιασµό, την κατασκευή, τη συντήρηση και την ικανότητα να αντιµετωπίζονται οι συγκοινωνιακές ανάγκες µε όλες τις καιρικές συνθήκες. Επιπλέον οι εγκαταστάσεις αποχέτευσης επηρεάζουν το ίδιο το συγκοινωνιακό έργο, αφού µπορεί να προκαλέσουν σηµαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής κατασκευής του έργου. Στόχος του παρόντος τεύχους είναι να επιτευχθεί µια ενιαία προσέγγιση στο σχεδιασµό των συγκοινωνιακών έργων. Κάτω από αυτό το πρίσµα έγινε προσπάθεια να συγκεντρωθεί η πληροφορία για όλο το διαθέσιµο χρήσιµο υλικό που αφενός αποσπασµατικά αναπτύχθηκε από διαφορετικούς φορείς του ΥΠΕΧΩ∆Ε και αφετέρου συστηµατικά έχει αναπτυχθεί σε άλλες χώρες (βλ. Βιβλιογραφία στο τέλος του τεύχους). Από αυτό το διαθέσιµο υλικό που έχει αναπτυχθεί στη χώρα, χρησιµοποιήθηκαν κυρίως τα τεύχη: (1)ΟΜΟΕ-ΑΣΚΟ που καλύπτει ένα ελάχιστο µέρος του αντικειµένου, αφού αυτό το τεύχος είχε ως κύριο σκοπό την περιγραφή και σχεδίαση µόνο διατάξεων αποχέτευσης του καταστρώµατος των οδών.(2)ΟΣΜΕΟ, Κεφάλαιο 8 της «ΕΓΝΑΤΙΑ Ο∆ΟΣ ΑΕ» που καλύπτει γενικώς όλο το φάσµα των θεωρήσεων οι οποίες απαιτούνται κατά τη µελέτη ενός οδικού έργου ως προς τα θέµατα αποχέτευσης-αποστράγγισης. Στο κεφάλαιο αυτό συνυπάρχουν στοιχεία από τους διάφορους ΚΜΕ που συµπεριλαµβάνονται στα τεύχη δηµοπράτησης των οδικών έργων.(3)Τα Πρότυπα Κατασκευής Έργων της «ΕΓΝΑΤΙΑ Ο∆ΟΣ ΑΕ», που αποτελούν επίσης συστηµατική υποδειγµατική παρουσίαση κατασκευαστικών λεπτοµερειών των διατάξεων οι οποίες είναι απαραίτητες, αφενός για την ενιαία αντιµετώπιση των κατασκευαστικών αναγκών των οδικών έργων και αφετέρου για τη δηµιουργία προϋποθέσεων τυποποίησης µε στόχο τη βιοµηχανοποίηση της προκατασκευής.Η ολοκλήρωση ενός οδικού έργου, απαιτεί το σχεδιασµό επιµέρους πολυσχιδών έργων όπως είναι τα χωµατουργικά έργα, τα έργα οδοστρωµάτων, τα τεχνικά έργα (γέφυρες, τοίχοι αντιστήριξης, κτλ.), τα υδραυλικά έργα αποχέτευσης-στράγγισης της οδού και του περιβάλλοντος χώρου, τα έργα οδοφωτισµού, έργα άρδευσης, έργα ασφάλισης, περίφραξης, τα έργα σήµανσης, κτλ. Για αυτά τα έργα η αντίστοιχη επιµέρους µελέτη συνήθως συναρτάται µε δεσµεύσεις και περιορισµούς που προκαλούνται στα υπόλοιπα επιµέρους έργα. Κάτω από αυτή τη δηµιουργούµενη αναγκαστική αλληλεξάρτηση των µελετών ανά ειδικότητα, προκύπτει ως απαραίτητος ο ενιαίος συντονισµός του σχεδιασµού όλων των επιµέρους έργων που θα ολοκληρώνουν το συνολικό οδικό έργο. Γι’ αυτό, πρέπει να τηρείται ο βασικός κανόνας «κανένα στάδιο επιµέρους µελέτης δεΧΑ/205/ΑSYEO/PREFACE.dociΈκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆Ε ΓΓ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)θα ολοκληρώνεται όταν αυτό δηµιουργεί δεσµεύσεις, είτε για τη χωροθέτηση, είτε για τη διαστασιολόγηση των άλλων επιµέρους έργων». ∆ηλαδή απαιτείται η παράλληλη και σε ορισµένο βαθµό εκπόνηση του σχεδιασµού των επιµέρους έργων. Ως µερικά παραδείγµατα σε σχέση µε τα προαναφερόµενα αναφέρονται τα εξής: Η τελική χάραξη (οριζοντιογραφικά και υψοµετρικά) µιας οδού αποφασίζεται µόνο αφού θα έχουν ελεγχθεί οι δυνατότητες που αφήνονται στο σχεδιασµό:–Του καταστρώµατος γεφυρών χωρίς την ανάγκη κατασκευής δαπανηρού δικτύου αποχέτευσης του, ή επιβαρυντικού σκυροδέµατος µόρφωσης επικλίσεων.–Των απαιτούµενων οχετών µε τις βέλτιστες υδραυλικά και οικονοµικά διαστάσεις.–Της αποκατάστασης της διακοπτόµενης από την οδό ροής φυσικών ρεµάτων χωρίς δυσµενείς συνθήκες από υδραυλική άποψη.–Των παρόδιων τάφρων µε την οικονοµικότερη διατοµή και µε τη συντοµότερη διαδροµή προς φυσικούς αποδέκτες.–Των έργων εισόδου και εξόδου οχετών, χωρίς δαπανηρά έργα θραύσης της ενέργειας της ροής, αλλά αντιθέτως µε προσαρµογή της ροής στις ταχύτητες που επιτρέπονται από τη φυσική κατάσταση των κατάντη της οδού αποδεκτών.–Της πρόσβασης των παρόδιων χρήσεων γης, όταν αυτή µπορεί να εµποδίζεται από απαιτούµενη αποχετευτική τάφρο.Γενικότερα θα πρέπει να προλαµβάνονται οι συγκρούσεις που µπορεί να δηµιουργούνται όταν αµελούνται κατά το σχεδιασµό ενός οδικού έργου ο συνδυασµός των απαιτήσεων από τα ζεύγη παραµέτρων σχεδιασµού που ακολουθούν: •χάραξη οδού - αποκατάσταση διακοπτόµενης ροής (εγκάρσια ή παράπλευρα της οδού),•διατοµή της οδού - διαµήκης συλλεκτήριος ανοικτός ή κλειστός αγωγός,•διαµόρφωση βροχοπαγίδας - διαµήκης ανοικτός ή κλειστός αγωγός,•έργα υδροσυλλογής επί της οδού - εγκαταστάσεις αγωγών και ιστών οδοφωτισµού,•παρόδιες τάφροι - διατάξεις παθητικής ασφάλειας (στηθαία),•αποκατάσταση προσβάσεων παρόδιων χρήσεων γης σε παράπλευρη στον αυτοκινητόδροµο οδό εξυπηρέτησης - ανάγκη συνέχειας συλλεκτήριας αποχετευτικής τάφρου,•τοίχοι αντιστήριξης πρανών ορυγµάτων - συλλεκτήριο σύστηµα απορροής επιφανειών ανάντη της στέψης των τοίχων,•µόρφωση των κλίσεων των πρανών ορυγµάτων όταν απαιτούνται αναβαθµοί (ύψος >6 m) - συλλεκτήρια συστήµατα της απορροής σε κάθε αναβαθµό,•διαµόρφωση χώρου µεταξύ δυο παράλληλων οδών - έργα υδροσυλλογής οµβρίων στο µεταξύ αυτών διάστηµα,•υψοµετρική θέση της οδού και προστασία των πρανών της από διάβρωση – εµπλοκή µε την ευρεία κοίτη χειµάρρου ή ποταµού,ΧΑ/205/ΑSYEO/PREFACE.dociiΈκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Ε•κατασκευή οδού σε όρυγµα στη θέση µισγάγγειας - έργα αποκατάστασης της συνέχειας της ροής στη µισγάγγεια,•πλάτος κατάληψης της οδού - διευθέτηση ρέµατος ή ποταµού που επηρεάζεται από τα επιχώµατα της οδού.Είναι πολύ σηµαντικό να επισηµανθεί ότι θα πρέπει να φυλάσσεται η τεκµηρίωση που καθορίζει τη διαστασιολόγηση των υδραυλικών κατασκευών, για το σύνολο των εγκαταστάσεων αποχέτευσης των οδικών έργων και ιδιαιτέρως τα υδρολογικά δεδοµένα που χρησιµοποιήθηκαν. Συγκεκριµένα η αρχειοθέτηση των σχεδίων και των υδραυλικών υπολογισµών, µε βάση τα οποία υλοποιήθηκαν τα έργα, διασφαλίζει ότι θα υπάρχει επαρκής πραγµατική πληροφορία στην περίπτωση που θα απαιτηθεί η τεκµηρίωση στο µέλλον από την τυχόν µη ανταπόκριση των έργων σε ακραίες καιρικές συνθήκες. Η εν λόγω τεκµηρίωση, όσον αφορά το υδρολογικό µέρος των υδραυλικών µελετών πρέπει να περιλαµβάνει όλη την απαιτούµενη πληροφορία µε βάση την οποία λήφθηκαν οι αποφάσεις για το σχεδιασµό, αλλά και για τη διαστασιολόγηση των επιµέρους αντιπληµµυρικών έργων. Έτσι θα µπορεί να αποδεικνύεται ότι αυτές οι αποφάσεις ήταν εύλογες µε τα διαθέσιµα υδρολογικά δεδοµένα. Επισηµαίνεται ότι το παρόν τεύχος ενώ καλύπτει σηµαντικό µέρος του αντικειµένου που ενδιαφέρει στη µελέτη αποχέτευσης-αποστράγγισης και των υδραυλικών έργων των οδών, εντούτοις υπάρχει ανάγκη συµπληρώσεων σε αρκετά κεφάλαια. Είναι ευχή να βρεθούν επιπλέον χρόνος, ανθρώπινοι και οικονοµικοί πόροι για την πληρέστερη κάλυψη όλων των θεµάτων και ιδιαιτέρως να συµπεριληφθούν πραγµατικά και αριθµητικά παραδείγµατα από την πρακτική εφαρµογή σε έργα. Επίσης υπάρχει ανάγκη εκσυγχρονισµού και εξειδίκευσης των προδιαγραφών εκπόνησης των σχετικών µελετών, ως προς τα στάδια και τα παραδοτέα τεύχη και σχέδια, για κάθε περίπτωση σύµφωνα µε τις δυνατότητες της σύγχρονης ηλεκτρονικής τεχνολογίας. Η οµάδα εργασίας: 1.Ι. ΠαναγιωτόπουλοςΠολ.ΜηχανικόςΕΥ∆Ε/ΜΕ∆ΕΠρόεδρος3.Ι. ΕµµανουηλίδηςΠολ.ΜηχανικόςΕΓΝΑΤΙΑ Ο∆ΟΣ ΑΕΜέλος4.Α. ΚαλαβάσηςΠολ.ΜηχανικόςΕΥ∆Ε/ΠΑΘΕΜέλος5.Α. ΜαρούδαςΠολ.Μηχανικός∆ΜΕΟΜέλος2.Ε. ΠαπαδόπουλοςΠολ.ΜηχανικόςΕΥ∆Ε/ΕΣΕΑΜέλος6.Γ. ΣοϊλεµέζογλουΤοπ. ΜηχανικόςΝΑΜΑ ΑΕΜέλοςΧΑ/205/ΑSYEO/PREFACE.dociiiΈκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆ΕΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ Τα τεύχη Οδηγιών Μελετών Οδικών Έργων που έχουν συνταχθεί µέχρι σήµερα παρουσιάζονται στον επόµενο Πίνακα. Πίνακας Χ-1 : Τεύχη Οδηγιών Μελετών Οδικών Έργων Α/Α ΤεύχουςΤίτλοςΈκδοση1Λειτουργική Κατάταξη Οδικού ∆ικτύου(ΟΜΟΕ - ΛΚΟ∆)20012∆ιατοµές(ΟΜΟΕ - ∆)20013Χαράξεις(ΟΜΟΕ - Χ)20014Κύριες Αστικές Οδοί(ΟΜΟΕ - ΚΑΟ)20015Πρόσθετες Λωρίδες Κυκλοφορίας (µετάφραση Γερµανικών Οδηγιών)(ΟΜΟΕ - ΠΛΚ)2001Κατακόρυφης (ΟΜΟΕ - ΚΣΑ)2002Σήµανσης (ΟΜΟΕ - ΣΕΕ)20026Προδιαγραφές και Οδηγίες Σήµανσης Αυτοκινητοδρόµων7Προδιαγραφές και Οδηγίες Εκτελούµενων Εργων σε οδούς8Αποχέτευση- Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα ΟδώνΧΑ/205/ΑSYEO/PREFACE.dociv(ΟΜΟΕ - ΑΣΥΕΟ)2002Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆Ε ΓΓ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)Περιεχόµενα 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................................................................1-1 έως 1-72.ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΟΜΒΡΙΩΝ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ.............2-1 έως 2-363.ΘΕΜΕΛΙΩ∆ΕΙΣ Υ∆ΡΑΥΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ................................................3-1 έως 3-104.ΡΟΗ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ......................................................................4-1 έως 4-85.ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΡΟΗ ΣΕ ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΤΑΦΡΟΥΣ.................................5-1 έως 5-196.ΡΟΗ ΣΕ ΚΛΕΙΣΤΟΥΣ ΑΓΩΓΟΥΣ.............................................................6-1 έως 6-87.Ο∆ΙΚΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ.................................................................................7-1 έως 7-198.ΥΠΟΓΕΙΑ ΑΠΟΣΤΡΑΓΓΙΣΗ.....................................................................8-1 έως 8-99.ΟΧΕΤΟΙ..................................................................................................9-1 έως 9-1510.ΕΡΓΑ ∆ΙΕΥΘΕΤΗΣΕΩΝ..........................................................................10-1 έως 10-2811.∆ΕΞΑΜΕΝΕΣ ∆ΙΗΘΗΣΗΣ.......................................................................11-1 έως 11-712.ΦΡΑΓΜΑΤΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΡΟΗΣ ΣΕ ΤΑΦΡΟΥΣ..............12-1 έως 12-313.ΣΗΡΑΓΓΕΣ.............................................................................................13-1 έως 13-2214.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...……………………………………………………….........14-1 έως 14-115.ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ.............................….......................................15-1 έως 15-41ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Βοηθητικά διαγράµµατα υπολογισµού απορροφητικότητας στοµίων υδροσυλλογή ΠΑ-1 έως ΠΑ-19Επιµέλεια παρουσίασης τεύχους σε ψηφιακή µορφή:ΧΑ/205/ΑSYEO/PREFACE.docvΝΑΜΑ ΑΕ Α. ΧατζηβασιλείουΈκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Ε1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ1.1Γενικά Οι υδραυλικές κατασκευές των οδικών έργων επιτελούν τη ζωτική λειτουργία της µεταφοράς, της εκτροπής, ή της αποµάκρυνσης των επιφανειακών και υπόγειων νερών από το οδόστρωµα και γενικότερα από τη ζώνη του οδικού έργου. Αυτές θα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι ισόµετρες ως προς την εκτιµώµενη επικινδυνότητα, το κόστος κατασκευής, τη σηµασία της οδού, την οικονοµία της συντήρησης καθώς και τις νοµικές δεσµεύσεις. Είναι σπάνιο να παρέχεται η πλέον ικανοποιητική αποχέτευση σε όλα τα τµήµατα µιας οδού µε ένα και µόνο είδος εγκαταστάσεων αποχέτευσης. Ως εκ τούτου ο Μελετητής θα πρέπει να γνωρίζει και να αντιλαµβάνεται πως διαφορετικές εγκαταστάσεις αποχέτευσης µπορεί να αλληλοσυµπληρώνονται ώστε η απαιτούµενη λειτουργία της αποχέτευσης να είναι πλήρως ελεγχόµενη. Η µελέτη αποχέτευσης καλύπτει πολλές ειδικότητες δύο εκ των οποίων είναι η υδρολογία και η υδραυλική. Ο προσδιορισµός της ποσότητας και της συχνότητας της απορροής, των επιφανειακών και υπογείων υδάτων, είναι ένα υδρολογικό πρόβληµα. Η µελέτη κατασκευών µε την κατάλληλη ικανότητα να εκτρέπουν και να αποµακρύνουν τα νερά από το διάδροµο της οδού αλλά και να µεταφέρουν, τα συλλεγόµενα νερά κάτω από την οδό είναι ένα υδραυλικό πρόβληµα. Στο παρόν τεύχος αναφέρονται συνοπτικά υδρολογικές τεχνικές µε έµφαση σε µεθόδους κατάλληλες για την αποχέτευση µικρών επιφανειών, επειδή πολλά στοιχεία της αποχέτευσης της οδού (π.χ. υπόνοµοι, παρόδιοι τάφροι, κτλ.) εξυπηρετούν κυρίως µικρές αποχετευόµενες επιφάνειες. Επίσης συνοπτικά αναφέρονται οι θεµελιώδεις υδραυλικές έννοιες, µαζί µε κανόνες για τη ροή σε ανοιχτούς αγωγούς, καθώς και εφαρµογές σχεδιασµού ροής ανοιχτών αγωγών για την αποχέτευση των οδών. Παραλλήλως παρουσιάζονται έννοιες που αφορούν κλειστούς αγωγούς και αντίστοιχες εφαρµογές στην αποχέτευση των οδών. Σε κάθε περίπτωση λεπτοµερή κριτήρια και πρότυπα σχεδιασµού παρέχονται µε παραποµπές, επειδή ο στόχος του παρόντος είναι να παρουσιαστεί µια ευρεία επισκόπηση όλων των στοιχείων της αποχέτευσης των οδών και να προσφέρεται κυρίως ως µια «εισαγωγή στην υδραυλική των οδικών έργων»1.2Αρχές και Έννοιες για το Σχεδιασµό Αποχέτευσης Οδών1.2.1Κριτήρια Οδικής Ασφάλειας Κατά τη µελέτη και αντιστοίχως τη σχεδίαση των έργων, που καλύπτουν τις προσδιοριζόµενες ανάγκες αποχέτευσης του καταστρώµατος αλλά και του άµεσου περιβάλλοντος χώρου της οδού, έχουν προτεραιότητα τα κριτήρια που αφορούν την οδική ασφάλεια: α.Η ταχεία αποµάκρυνση των οµβρίων από τις επιφάνειες κυκλοφορίας οχηµάτων στις υπεραστικές αλλά και ειδικώς πεζών στις αστικές οδούς. Η αποφυγή της συσσώρευσης νερών στην κυκλοφορούµενη επιφάνεια της οδού έχει σκοπό τη διασφάλιση έναντι του φαινοµένου της υδροολίσθησης και της απρόσκοπτης κίνησης για τα οχήµατα και της βατότητας για τους πεζούς.ΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER1.doc1-1Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Εβ.Η αποκατάσταση της οµαλής συνέχειας των επιφανειών γύρω από το κατάστρωµα της οδού οι οποίες συνθέτουν το σώµα της οδού όπως είναι τα πρανή και οι διαχωριστικές νησίδες, αλλά και των επιφανειών του διατηρούµενου φυσικού εδάφους στον παρόδιο χώρο. Πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγεται η απότοµη διακοπή της οµαλότητας αυτών των επιφανειών, ή αν αυτό είναι αδύνατο τεχνικά ή οικονοµικά ασύµφορο, µόνο τότε να υιοθετείται η εφαρµογή µέσων παθητικής ασφάλειας που είναι τα στηθαία. Επισηµαίνεται ότι η έννοια οικονοµικά ασύµφορο πρέπει να εξετάζεται ως προς τις συνέπειες από ατυχήµατα αλλά και του κόστους συντήρησης στον κύκλο ζωής του οδικού έργου.γ.δ.1.2.2Οι διατάξεις των αποχετευτικών έργων να διατηρούν «συγχωρετικό» περιβάλλον στην οδό. ∆ηλαδή όταν ένα όχηµα εκτρέπεται από την επιφάνεια κυκλοφορίας εκτός της οδού, οι συνέπειες τουλάχιστον ως προς την ακεραιότητα των επιβατών του πρέπει να είναι οι ελάχιστες. Η προτεραιότητα της οδικής ασφάλειας κατά τη συντήρηση, καθορίζει το σχεδιασµό των αποχετευτικών έργων. Το είδος της κατασκευής των αποχετευτικών διατάξεων πρέπει να αποφασίζεται λαµβάνοντας υπόψη τις συνθήκες κυκλοφορίας που θα δηµιουργούνται κατά τις περιόδους της συντήρησης αυτών των διατάξεων.Βασικοί κανόνες Η διάταξη των αποχετευτικών έργων πρέπει να ακολουθεί κανόνες που εξασφαλίζουν το σώµα της οδού από φθορές όταν τα µεγέθη της σχηµατιζόµενης ροής υπερβαίνουν τα προβλεπόµενα από τη µελέτη: α.Η φυσική ή διευθετούµενη κοίτη ρέµατος ή τάφρου πρέπει να βρίσκεται στα κατάντη της οδού, ώστε ακόµη και σε περίπτωση υπερχείλισης της διατοµής του ρέµατος να προστατεύεται το σώµα της οδού από τη διάβρωση, που µπορεί να προκαλεί η ροή των νερών, αλλά και από τυχόν διηθήσεις που µπορεί να επιφέρουν αποσταθεροποίηση και στη συνέχεια κατάρρευση των πρανών της οδού.β.Η σχεδίαση της γεφύρωσης ρεµάτων για τη διέλευση της οδού πρέπει αφενός να διασφαλίζει τις υφιστάµενες φυσικές συνθήκες της ροής και αφετέρου την υδραυλική επάρκεια αλλά και τη δοµική αντοχή των έργων υποδοχής της ροής. Η σχεδίαση των έργων πρέπει να περιλαµβάνει όλα τα δυνατά µέτρα που εξασφαλίζουν την αποφυγή συνθηκών διαβρωτικής ενέργειας, για τα ίδια τα έργα αλλά και για το φυσικό περιβάλλον. Η µελέτη πρέπει να εκτείνεται σε όσο µήκος απαιτηθεί προκειµένου να ελέγχεται η επάρκεια του φυσικού αποδέκτη για την υποδοχή των εκτονούµενων προς αυτόν ροών από το οδικό έργο.γ.Η σχεδίαση των αποχετευτικών έργων σε υπεραστικές οδούς, δηλαδή εκτός του δοµηµένου περιβάλλοντος, ακολουθεί γενικά άλλες προτεραιότητες από εκείνες που εφαρµόζονται σε αστικές οδούς. Σε συνθήκες ακραίων καιρικών καταστάσεων ή ακόµη και σε εκείνες που υπερβαίνουν την περίοδο επαναφοράς του σχεδιασµού, προέχει η προστασία του οδικού έργου από τη διάβρωση, ενώ γίνεται αποδεκτός ο περιορισµός του πλάτους της επιφάνειας κυκλοφορίας της οδού. Η κατάκλιση από ροή των νερών της ακραίας αριστερής λωρίδας της κάθε κατεύθυνσης ενός αυτοκινητοδρόµου µέχρι και 1,00 m από το πλάτος της είναι αποδεκτήΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER1.doc1-2Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Εγια την προκαθορισµένη περίοδο επαναφοράς του σχεδιασµού, όταν η ένταση της βροχής υπερβαίνει τα 100 mm/h. Αυτή η παραδοχή εξηγείται από το γεγονός ότι µε τέτοια ένταση συµβαίνει είναι βέβαιο ότι η κυκλοφορία περιορίζεται και σε όγκο αλλά και σε ταχύτητες λόγω φυσικής αδυναµίας του οδηγού (έλλειψη επαρκούς ορατότητας, αυτοπεριορισµός της ελευθερίας κινήσεων). Αυτή η συνθήκη πρέπει να λαµβάνεται υπόψη ώστε να αποφεύγεται ο υπερσχεδιασµός των αποχετευτικών διατάξεων που οδηγεί σε δαπάνες για λειτουργία την οποία κανείς δεν χρειάζεται. 1.2.3Βασικές αρχές και έννοιες Είναι χρήσιµο να διατυπωθούν εδώ, ορισµένες βασικές αρχές και έννοιες της αποχέτευσης οµβρίων σε οδικά έργα: α.Το νερό ρέει προς τα κατάντη.β.Η λειτουργία της αποχέτευσης µε τη βαρύτητα είναι ασφαλέστερη και οικονοµικότερη από ότι µε την άντληση.γ.Τα προβλήµατα από τη διάβρωση µπορεί ευκολότερα να εµποδιστούν (προληπτικά µέτρα στο σχεδιασµό) παρά να αποκατασταθούν (επουλωτικά µέτρα από βλάβες).δ.Το µέγεθος της διάβρωσης που λαµβάνει χώρα εξαρτάται από: •την ταχύτητα του νερού,•τον τύπο του εδάφους ή του υλικού πάνω στο οποίο ρέει το νερό,•τη φυτική κάλυψη.Η σχέση µεταξύ της ταχύτητας του νερού και της διάβρωσης είναι ο πλέον σηµαντικός παράγοντας. Ο διπλασιασµός της ταχύτητας του νερού αυξάνει : τη διαβρωτική του ενέργεια κατά τέσσερις φορές, το µέγεθος των σωµατιδίων των υλικών που µπορεί να µεταφέρονται κατά 64 φορές, και τη µάζα του εδάφους που µπορεί να µεταφέρεται κατά 32 φορές (Israelson, 1980). ε.Η ταχύτητα της ροής του νερού στις τάφρους επηρεάζεται από : •την τραχύτητα των βρεχόµενων επιφανειών - η περισσότερο λεία επιφάνεια βοηθά στην ταχύτερη ροή,•το βάθος ροής - το µεγαλύτερο βάθος βοηθά την ταχύτερη ροή,•το σχήµα των τάφρων - όσο µικρότερη είναι η βρεχόµενη επιφάνεια των τάφρων τόσο ταχύτερη είναι η ροή,•την ποσότητα της ροής - η µεγαλύτερη ποσότητα βοηθά την ταχύτερη ροή.Από τα προαναφερόµενα χαρακτηριστικά προκύπτει ο πρώτος κανόνας για την αντιµετώπιση της διάβρωσης. “∆εν επιτρέπεται το νερό να δηµιουργεί συγκεντρώσεις, πρέπει να διασκορπάται οπουδήποτε και οποτεδήποτε είναι δυνατό. Η διαβρωσιµότητα ενός πρανούς χωµατουργικών επίσης εξαρτάται από τον τύπο του εδάφους αλλά και τη φυτική κάλυψη”. Η πλέον κρίσιµη χρονική περίοδος για διάβρωση των πρανών των χωµατουργικών είναι µετά την έναρξη των εκσκαφών ή την κατασκευή των επιχωµάτων. Η επιφάνεια των πρανών είναι ευδιάβρωτη αφού είναι εκτεθειµένη στη βροχή όταν δεν έχει αναπτυχθεί φυτικήΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER1.doc1-3Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Εκάλυψη. Μια σταγόνα βροχής πέφτει µε ταχύτητα περίπου 30 km/h, και όταν κτυπά την επιφάνεια εδάφους, εκτινάζει τα απροστάτευτα σωµατίδια του εδάφους το οποίο αρχίζει να εκπλένεται κατά τη µεταφορά των σωµατιδίων προς τα κατάντη. Τα κύρια µέτρα προστασίας, έναντι αυτής της διαβρωτικής ενέργειας, είναι : ••Η κατασκευή των πρανών µε όσο είναι δυνατό ηπιότερη κλίση.•Η εξασφάλιση ότι το νερό προσέρχεται και ρέει επάνω στα πρανή µε µορφή λεπτού υµένα, που πρέπει να διατηρείται σε όλο το εύρος των επιφανειών. Τελικώς το νερό πρέπει να συγκεντρώνεται σε τάφρους ή φυσικούς αποδέκτες κατά προτίµηση, µε ελεγχόµενες συνθήκες.• 1.2.4Η παρεµπόδιση εισόδου εξαιρετικών ποσοτήτων νερού από τον περιβάλλοντα χώρο της κατασκευής, ιδιαίτερα στα πρανή των ορυγµάτων. Το µέτρο αυτό επιτυγχάνεται µε τις τάφρους οφρύος. Η διαµόρφωση τους πρέπει να γίνεται µε σχετική µελέτη και στη συνέχεια η εφαρµογή της µε την κατάλληλη επιµέλεια, επειδή συνήθως αυτές καταλήγουν να έχουν µεγάλες κλίσεις.Η φύτευση των πρανών να γίνεται το ταχύτερο δυνατό, µετά τη διάνοιξη τους, µε πυκνό χλοοτάπητα και άλλα φυτά.Βασικές οδηγίες σε σχέση µε τη µελέτη οδοποιίας Η ροή των οµβρίων που δηµιουργείται, από τη διαµόρφωση της µηκοτοµής και των επικλίσεων, επάνω στην επιφάνεια των κύριων λωρίδων (διαµπερείς) κυκλοφορίας της οδού δεν επιτρέπεται να προέρχεται από άλλες επιφάνειες, είτε εξωτερικές λεκάνες είτε βοηθητικές επιφάνειες κυκλοφορίας (παρόδιος χώρος στάθµευσης, οδόστρωµα εγκάρσιων οδών σε θέσεις ισόπεδων κόµβων ή άλλων προσβάσεων) παρά µόνο από τη βροχή που προσπίπτει στην επιφάνεια αυτών. Εποµένως κατά τη µελέτη οδοποιίας, η γεωµετρική σχεδίαση της οδού πρέπει να αποτρέπει ανεπιθύµητες συνθήκες. Ειδικά σε αυτοκινητοδρόµους δεν επιτρέπεται η µεταφορά της επιφανειακής ροής από τα οδοστρώµατα των κλάδων και των επιφανειών αποκλεισµού επάνω στις επιφάνειες των κύριων λωρίδων κυκλοφορίας. Η εξασφάλιση αυτής της συνθήκης πρέπει κατ’ αρχή να διασφαλίζεται κατά τη µελέτη της οδοποιίας. Όµως όταν η µελέτη της οδοποιίας είναι ανεπαρκής ως προς αυτή την απαίτηση πρέπει να εξετάζεται πρώτα η δυνατότητα τροποποίησης της µε κάθε τρόπο και µόνο όταν αυτή κρίνεται και δικαιολογείται ως αδύνατη, τότε να σχεδιάζονται τα κατάλληλα µέτρα µε τα οποία θα εµποδίζεται η επιβάρυνση των κύριων λωρίδων κυκλοφορίας µε απορροή από άλλες επιφάνειες. Στην περίπτωση που δηµιουργούνται προϋποθέσεις απορροής από το ένα οδόστρωµα στο άλλο του αυτοκινητοδρόµου όπως π.χ. σε θέσεις διακοπής της κεντρικής νησίδας (ανοίγµατα για την εκτροπή της κυκλοφορίας, µπροστά από στόµια σηράγγων), επιβάλλεται η εφαρµογή αποχετευτικών διατάξεων οι οποίες θα διακόπτουν, συλλέγουν και µεταφέρουν τα όµβρια καταλλήλως. Όπου αυτά τα στοιχεία υδροσυλλογής πρέπει να είναι βατά από οχήµατα συνιστάται να αποφεύγονται διατάξεις µε σχάρες (ως επικίνδυνες για την κυκλοφορία) και να προτιµάται η διάταξη σχισµής µε εσωτερικό κοίλο ρείθρο(1). Όµως πριν(1)Συνιστάται από Design Guidelines, NCHR, 1999 Νο 243 για τη µείωση του πάχους της απορροής επί του οδοστρώµατος προκειµένου να αυξάνεται η ταχύτητα που µπορεί να συµβεί η υδροολίσθηση.ΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER1.doc1-4Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Εαπό τη µελέτη προς εφαρµογή των προαναφεροµένων µέτρων επιβάλλεται η επανεξέταση και τροποποίηση της µελέτης οδοποιίας, ώστε να εξαλειφθούν τα αίτια του σχεδιασµού από τα οποία προκύπτει το πρόβληµα. Από τα προηγούµενα αλλά και ιδιαίτερα από την πείρα που έχει αποκτηθεί στη χώρα προκύπτουν ως βασικές αρχές τα εξής: •Όταν ένας αυτοκινητόδροµος έχει χάραξη µε συνεχείς αλλεπάλληλες οριζόντιες καµπύλες πρέπει να εξετάζεται αν είναι οικονοµικότερη (στον κύκλο ζωής του έργου) λύση η εφαρµογή τυπικής διατοµής µε κεντρική ταπεινωµένη χωµάτινη νησίδα που θα καταργεί την ανάγκη υπονόµων, αντί της ψευδεπίγραφης οικονοµικής λύσης µε ασφαλτοστρωµένη κεντρική νησίδα και µε αµφίπλευρο στηθαίο µεταλλικό ή τύπου NJ. Εδώ σηµειώνεται πως δεν επιτρέπεται να υποτιµάται το γεγονός ότι η απαίτηση για ορατότητα στάσης σε ορεινές χαράξεις (µε κατά µήκος κλίσεις >2%) επιβάλλει υποχρεωτικώς σηµαντικές διαπλατύνσεις στην πλευρά της κεντρικής νησίδας (βλ. ΟΜΟΕ-Χ). Το τελευταίο ουσιαστικώς οδηγεί στην ανάγκη κατασκευής κεντρικής νησίδας πλάτους από 3,6 έως 6,5 m άρα εκείνο που επιπλέον απαιτείται (εφόσον η νησίδα είναι χωµάτινη ταπεινωµένη), για τη συλλογή των οµβρίων τα οποία προσέρχονται στην κεντρική νησίδα σχεδόν ή περίπου σε όλο το µήκος της, είναι η κατασκευή κατά κανόνα µόνο κατάλληλων στοµίων υδροσυλλογής (βλ. Κεφ. Τυπικά Έργα) για τη διοχέτευση της παροχής σε εγκάρσιους οχετούς.•Όταν προβλέπεται από τη χωροθέτηση των ανισόπεδων κόµβων ως θέση ενός κόµβου σηµείο όπου η χάραξη του αυτοκινητόδροµου βρίσκεται σε οριζόντια καµπύλη ακτίνας R<6000 m, πρέπει να επανεξετάζεται είτε η θέση του κόµβου είτε η τροποποίηση της χάραξης, ώστε τα σηµεία εισόδου-εξόδου των κλάδων να τοποθετούνται πάντα στην κοίλη πλευρά της οριζόντιας καµπύλης. Όταν τα εν λόγω πρακτικά µέτρα, απαλοιφής των προβληµάτων αποχέτευσης, δεν είναι δυνατά τότε πρέπει να εξετάζεται η µετάθεση των σηµείων εισόδου-εξόδου, έστω µε επιµήκυνση των κλάδων, σε καταλληλότερη θέση όπου υπάρχει δυνατότητα εφαρµογής επίκλισης, επί της λωρίδας µεταβολής ταχύτητας (λωρίδα επιβράδυνσης ή επιτάχυνσης), αντίρροπης ως προς εκείνη των διερχόµενων κύριων λωρίδων κυκλοφορίας του αυτοκινητοδρόµου (βλ. ΟΜΟΕ-Χ). Συγκεντρώσεις διαχεόµενης ροής επάνω στο οδόστρωµα πρέπει να αποφεύγεται. 3 Ως γενικός κανόνας ορίζεται ότι περισσότερη από 0,003 m /s (2) ροή δεν επιτρέπεται να συγκεντρώνεται και να διασχίζει το οδόστρωµα. Γι΄ αυτό ιδιαίτερη µέριµνα πρέπει να λαµβάνεται στα σηµεία αλλαγής της επίκλισης όπου η ροή επί του οδοστρώµατος οδηγείται από τα εξωτερικά ερείσµατα της οδού προς τις εσωτερικές επιφάνειες της οδού. Το ίδιο επικίνδυνες συνθήκες συµβαίνουν όταν π.χ. στα σηµεία εξόδουεισόδου των κόµβων δηµιουργείται συγκέντρωση ροής, λόγω αλλαγής στις επικλίσεις, η οποία διασχίζει τις κύριες λωρίδες κυκλοφορίας.1.3Είδη Εγκαταστάσεων Αποχέτευσης Οι εγκαταστάσεις αποχέτευσης µπορεί να ταξινοµηθούν µε βάση το είδος της κατασκευής σε δυο κύριες κατηγορίες:(2)Caltrans 831.4ΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER1.doc1-5Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Εα.Ανοιχτοί αγωγοί Οι εγκαταστάσεις ανοιχτών αγωγών περιλαµβάνουν τις παρόδιες (πλευρικές) τάφρους, την κοίλη διαµόρφωση των κεντρικών ή διαχωριστικών νησίδων, τα ρείθρα κτλ.β.Εγκαταστάσεις κλειστών αγωγών Οι εγκαταστάσεις κλειστών αγωγών περιλαµβάνουν τους οχετούς και τα συστήµατα υπονόµων.Ένας τυπικός αυτοκινητόδροµος µε κεντρική νησίδα παρουσιάζει την ανάγκη µιας ποικιλίας από ανοιχτούς και κλειστούς αγωγούς (βλ. εικόνα στο Σχήµα 1.3-1). Όπως παρουσιάζεται στην εικόνα, στο ακρότατο εξωτερικό άκρο της ζώνης κατάληψης της οδού, βρίσκονται συλλεκτήριοι τάφροι είτε στο φρύδι του ορύγµατος είτε στις ενδιάµεσες βαθµίδες των πρανών ορυγµάτων και επιχωµάτων οι οποίες διακόπτουν και συλλέγουν τη ροή των νερών από τον περιβάλλοντα χώρο. Σε ερηµικές περιοχές συλλεκτήριες τάφροι ή αναχώµατα µπορεί επίσης να χρησιµοποιούνται σε µεγάλες αποστάσεις κατά µήκος της οδού για να συλλαµβάνουν την απορροή των επιφανειών που βρίσκονται εκατέρωθεν της οδού, εφόσον αυτές αποτελούν µεγάλες λεκάνες στα ανάντη της οδού. ∆ίπλα από την οδό είναι οι πλευρικές τάφροι που κατασκευάζονται µεταξύ των πρανών ορυγµάτων και των ερεισµάτων της οδού και οι τάφροι στο πόδι των επιχωµάτων οι οποίες παραλαµβάνουν την παροχή των πλευρικών τάφρων και τη µεταφέρουν κατά µήκος ή/και κοντά στο πόδι του επιχώµατος µέχρι σε ένα σηµείο όπου βρίσκεται ένας φυσικός αποδέκτης. Η ροή που σχηµατίζεται σε µια αβαθή ταπείνωση της κεντρικής νησίδας (εφόσον αυτή δεν κατασκευάζεται υπερυψωµένη µεταξύ στηθαίων τύπου NJ) αποχετεύεται µέσω φρεατίων υδροσυλλογής µε τα οποία τα νερά µεταφέρονται σε οχετούς. Οι οχετοί παρέχουν την αποχέτευση εγκαρσίως της οδού σχετικά µεγάλων ρεµάτων ή µισγαγγειών.Σχήµα 1.3-1: Τυπικά έργα αποχέτευσης αυτοκινητοδρόµουΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER1.doc1-6Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆Ε ΓΓ∆Ε1.4Οδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)Φιλοσοφία Σχεδιασµού Ο κύριος σκοπός των εγκαταστάσεων αποχέτευσης της οδού είναι να εµποδίζεται η επί του εδάφους επιφανειακή απορροή των νερών να φθάσει στην οδό και παραλλήλως να αποµακρύνονται αποτελεσµατικά τα όµβρια από το κατάστρωµα της οδού. Ο σχεδιασµός εγκαταστάσεων αποχέτευσης για την επίτευξη αυτού του σκοπού απαιτεί την εξισορρόπηση της επικινδυνότητας των µελλοντικών φθορών, από τα συµβάντα πληµµυρικών απορροών (των οποίων η επανάληψη, σε χρόνο και µέγεθος, δεν µπορεί να προβλέπεται µε ακρίβεια), έναντι του αρχικού κόστους κατασκευής. Επειδή αυτό δεν είναι εύκολο, έχει καθιερωθεί να επιλέγεται µια συγκεκριµένη συχνότητα επανάληψης πληµµυρικών απορροών (ονοµαζόµενη περίοδος επαναφοράς), η οποία ανάλογα µε την κατηγορία της οδού καθορίζει την παροχή σχεδιασµού για τη διαστασιολόγηση των εγκαταστάσεων αποχέτευσης. Αυτή η περίοδος επαναφοράς σχεδιασµού αναπροσαρµόζεται µε βάση την αξιολόγηση µιας ελεγχόµενης πληµµύρας ώστε να αντιµετωπίζεται καλύτερα η επικινδυνότητα που αυτή συνεπάγεται λαµβάνοντας υπόψη τις κυκλοφοριακές συνθήκες, τη διαστασιολόγηση της κατασκευής, καθώς και την αξία των παρόδιων χρήσεων γης. Για δαπανηρές ή υψηλής επικινδυνότητας εγκαταστάσεις, ένα πεδίο τιµών πληµµυρικών παροχών µαζί µε ένα πεδίο περιόδων επαναφοράς χρησιµοποιούνται για να αξιολογηθούν οι εγκαταστάσεις αποχέτευσης. Ως βασική περίοδος επαναφοράς ορίζεται εκείνη που έχει 1% πιθανότητα να συµβαίνει ή να υπερβαίνεται µέσα σε ένα οποιοδήποτε έτος. Αυτή η περίοδος επαναφοράς αναφέρεται ως η 100-ετής πληµµύρα, που σηµαίνει ότι στη διάρκεια µιας απεριόριστης χρονικής διάρκειας θα συµβεί αυτή η πληµµύρα ή θα συµβεί υπέρβαση της κατά µέσο όρο µια φορά κάθε εκατό χρόνια. Ένα πεδίο περιόδων επαναφοράς τυπικά αποτελεί τις παραδοχές για την αξιολόγηση του σχεδιασµού αποχέτευσης του οδοστρώµατος. Η αποχέτευση του οδοστρώµατος συνήθως σχεδιάζεται για περίοδο επαναφοράς 10-ετή, εκτός από τις θέσεις των κοίλων καµπυλών της µηκοτοµής όπου το νερό δε µπορεί να διαφύγει παρά µόνο µέσα από υπόνοµο. Σε αυτές τις θέσεις χρησιµοποιείται για το σχεδιασµό η περίοδος επαναφοράς 50-ετίας, ώστε να εµποδίζεται ο σχηµατισµός λιµναζόντων νερών βάθους όπου µπορεί να πνιγούν άνθρωποι οι οποίοι θα πρέπει να περάσουν µέσα από αυτά. Η έκταση που καλύπτουν τα νερά επί του οδοστρώµατος κατά τη διάρκεια πληµµύρων 50-ετίας θα πρέπει να αξιολογείται µε κριτήριο τη διατήρηση τουλάχιστον µιας λωρίδας ανοιχτής σε κυκλοφορία. Ένας τρόπος επιλογής της περιόδου επαναφοράς σχεδιασµού γίνεται µέσα από την έννοια της οικονοµίας µε προσδιορισµό του αναµενόµενου ελάχιστου συνολικού κόστους της κατασκευής. Με αυτή την έννοια λαµβάνονται υπόψη το αρχικό κόστος κατασκευής, το κόστος συντήρησης, καθώς και το κόστος των βλαβών από τις πληµµύρες που µπορεί να συµβούν λόγω φθορών από ένα πεδίο τιµών πληµµυρικής παροχής των περιόδων επαναφοράς. Η περίοδος επαναφοράς που παράγει το ελάχιστο αναµενόµενο κόστος στον κύκλο ζωής του έργου θα πρέπει να είναι εκείνη που επιλέγεται για το σχεδιασµό της κάθε είδους κατασκευής.ΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER1.doc1-7Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)ΓΓ∆Ε2.ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΟΜΒΡΙΩΝ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ2.1Γενικά Το πρώτο βήµα στο σχεδιασµό των εγκαταστάσεων µιας αποχέτευσης είναι ο προσδιορισµός της ποσότητας του νερού που πρέπει να µεταφέρει η εγκατάσταση. Η απαιτούµενη υδρολογική ανάλυση για να εκτιµηθεί η απαιτούµενη παροχετευτικότητα µπορεί να είναι ένα κύριο στοιχείο της συνολικής προσπάθειας σχεδιασµού. Το επίπεδο της απαιτούµενης προσπάθειας εξαρτάται από τα διαθέσιµα δεδοµένα και από την εµπειρικότητα της αναλυτικής τεχνικής που επιλέγεται. Ανεξάρτητα από την αναλυτική τεχνική που χρησιµοποιείται η υδρολογική ανάλυση πάντα εµπλέκεται µε την κρίση του µηχανικού λόγω της πολυπλοκότητας και των πιθανοτήτων που ενυπάρχουν στη φύση της ίδιας της διαδικασίας της απορροής. Η ποσοτικοποίηση της απορροής δε στηρίζεται σε µια επιστήµη ακριβείας. Για συνήθη προβλήµατα µελέτης, ιδιαίτερα µε αυτά που αφορούν µικρές αποχετευόµενες επιφάνειες, δεν είναι πρακτικό και δεν είναι απαραίτητο να χρησιµοποιούνται εξεζητηµένες αναλυτικές µέθοδοι οι οποίες απαιτούν εκτεταµένο χρόνο και εργασία. Ευτυχώς υπάρχει ένας αριθµός ικανοποιητικών αποδεκτών µεθόδων για την υδρολογική ανάλυση, κατά τις οποίες χρησιµοποιούνται υπάρχοντα δεδοµένα ή στην περίπτωση απουσίας δεδοµένων υπάρχουν συνθετικές µέθοδοι για την ανάπτυξη των απαιτούµενων παραµέτρων σχεδιασµού. Η µελέτη αποχέτευσης για εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν µικρές επιφάνειες µπορεί τυπικά να βασίζεται σε συνθήκες µέγιστης ροής. Η γνώση του πλήρους υδρογραφήµατος σπάνια είναι απαραίτητη για µικρές εγκαταστάσεις αποχέτευσης. Για παράδειγµα ο σχεδιασµός των εγκαταστάσεων αποχέτευσης της κεντρικής νησίδας, ή ενός συστήµατος υπονόµου και στοµίων υδροσυλλογής για την προστασία ενός πρανούς επιχώµατος, ή ενός οχετού που αποχετεύει µια µικρή επιφάνεια η οποία αποµονώνεται από το επίχωµα της οδού, µπορεί να γίνεται µε βάση τις συνθήκες µέγιστης ροής και µόνο. Οι µέθοδοι για την εκτίµηση της µέγιστης ροής µπορεί να διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: α.για περιοχές µε δεδοµένα µετρήσεων ροής ρεµάτωνβ.για περιοχές χωρίς δεδοµένα µετρήσεωνΌταν υπάρχουν επαρκή δεδοµένα µετρήσεων σε βάθος χρόνου και είναι αξιόπιστα τότε µπορεί να χρησιµοποιείται η στατιστική ανάλυση για να εκτιµηθεί η µέγιστη πληµµύρα σε διάφορες περιόδους επαναφοράς. Όταν δεν υπάρχουν δεδοµένα µετρήσεων οι εκτιµήσεις γίνονται µε εµπειρικές εξισώσεις (π.χ. η ορθολογική µέθοδος) ή µε τοπικές εξισώσεις παλινδρόµησης. Οι τοπικές εξισώσεις παλινδρόµησης είναι κατάλληλες για µεγάλες επιφάνειες αποχέτευσης, ενώ άλλες µέθοδοι όπως είναι η ορθολογική µέθοδος συνήθως χρησιµοποιούνται για µικρότερες επιφάνειες 2 µέχρι περίπου 0,8 km . Για µεγαλύτερες επιφάνειες συνιστώνται οι εξισώσεις παλινδρόµησης που έχουν αναπτυχθεί από τοπικά δεδοµένα. Πρέπει να σηµειωθεί ότι δεν υπάρχει σαφής προσδιορισµός του ορίου µέχρι το οποίο η µια µέθοδος παύει να έχει εφαρµογή και θα πρέπει να χρησιµοποιείται η άλλη µέθοδος. Οι µέθοδοι, µερικές φορές, δίνουν αποτελέσµατα για την ίδια επιφάνεια που συµφωνούν µεταξύ τους αρκετά καλά, ενώ σε άλλεςΧΑ/205/ΑSYEO/CHAPTER2.doc2-1Έκδοση:02/11/2002 ΥΠΕΧΩ∆Ε ΓΓ∆ΕΟδηγίες Μελετών Οδικών Έργων Αποχέτευση - Στράγγιση – Υδραυλικά Εργα Οδών (ΟΜΟΕ- ΑΣΥΕΟ)περιπτώσεις, αυτές µπορεί να διαφέρουν στα αποτελέσµατα ακόµη και περισσότερο από 50%. Όταν συµβαίνουν µεγάλες διαφορές η εφαρµοσιµότητα της κάθε µεθόδου θα πρέπει να αξιολογείται και τότε απαιτείται µια ουσιαστική κρίση του µηχανικού για την απόφαση των λογικών τιµών σχεδιασµού. Τόσο ο υπερσχεδιασµός όσο και ο υποσχεδιασµός συνεπάγεται υπερβολικό κόστος σε µακροπρόθεσµη βάση. Μια τάφρος σχεδιασµένη για να φέρει την πληµµυρική παροχή 1 έτους θα έχει προφανώς ένα χαµηλό αρχικό κόστος, αλλά το κόστος συντήρησης θα είναι υψηλό επειδή η τάφρος και η οδός µπορεί να υπόκεινται σε φθορές από την απορροή σχεδόν κάθε χρόνο. Όµως µια τάφρος σχεδιασµένη για να εξυπηρετεί την πληµµύρα 100ετίας θα έχει υψηλό αρχικό κόστος, αλλά χαµηλό κόστος συντήρησης. Κάπου ανάµεσα σ΄ αυτά τα δυο όρια βρίσκεται η περίοδος επαναφοράς σχεδιασµού η οποία θα εξισορροπεί κατά το βέλτιστο τρόπο το κόστος κατασκευής, το ετήσιο κόστος συντήρησης, καθώς και την επικινδυνότητα φθορών από την πληµµύρα.2.2Απορροή Οµβρίων Η βροχή που πέφτει στο έδαφος και στις υδάτινες επιφάνειες παράγει την απορροή των λεκανών. Ένα µικρό µέρος της βροχής εξατµίζεται καθώς πέφτει και κάποιο µέρος συγκρατείται από τη βλάστηση. Από τα όµβρια που φθάνουν στο έδαφος ένα µέρος διηθείται σε αυτό, ένα µέρος γεµίζει τις κοιλότητες της επιφάνειας του εδάφους και το υπόλοιπο ρέει επιφανειακά και φθάνει στις βαθιές γραµµές της επιφάνειας του εδάφους. Η επιφανειακή απορροή συχνά επιβαρύνεται από την υπόγεια ροή που ρέει ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του εδάφους και η οποία φθάνει συγχρόνως στις βαθιές γραµµές συνιστώντας και αυτή ένα µέρος της συνολικής απορροής οµβρίων. Η βροχή που διηθείται στο έδαφος συµποσούται µε την υγρασία του εδάφους και προστίθεται στον υπόγειο ορίζοντα. Μέρος από τον υπόγειο ορίζοντα φθάνει στα ρέµατα µετά από µακρό χρονικό διάστηµα από τη χρονική στιγµή που έχει περάσει η επιφανειακή απορροή των οµβρίων και κάποιο µέρος απολήπτεται από τη βλάστηση ή/και από τις ανθρώπινες χρήσεις. Η απορροή των οµβρίων η οποία πρέπει να µεταφέρεται από τι
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.