Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Τρίτη, 10 Δεκεμβρίου 2019

Ο Πύργος των Ανέμων, το Ωρολόγιο του Ανδρόνικου, ο ναός του Αιόλου ή απλώς "Αέρηδες", όπως αποκαλείται σήμερα τo οικοδόμημα από τους Αθηναίους. έχει χωρίς αμφιβολία εξέχουσα σημασία μεταξύ των αρχιτεκτονημάτων της αρχαίας Αθήνας.

Αναδημοσιευση άρθρου του Hermann J. Kienast, Αρχαιολόγου του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, από αφιέρωμα της εφημερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ του Ιανουαρίου 2003

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΑΝΕΜΩΝ του Hermann J. Kienast Αρχαιολόγου, Γερµανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο(1), (2) : Περιµετρική άποψη του Ωρολογίου του Ανδρόνικου, των γνωστών «Αέρηδων», ενός από τα πιο εκλεκτικιστικά αρχιτεκτονικώς µνηµεία της αρχαιότητας.Ο Πύργος των Ανέµων, το Ωρολόγιο του Ανδρόνικου, ο ναός του Αιόλου ή απλώς «Αέρηδες», όπως αποκαλείται σήµερα τo οικοδόµηµα από τους Αθηναίους. έχει χωρίς αµφιβολία εξέχουσα σηµασία µεταξύ των αρχιτεκτονηµάτων της αρχαίας Αθήνας αλλά κι ολόκληρης της Ελλάδας. Το οικοδόµηµα βρίσκεται στους πρόποδες της Ακρόπολης, ανατολικά της Ρωµαϊκής Αγοράς, πάνω από τα ερείπια της οποίας υψώνεται επιβλητικά. Ο Πύργος των Ανέµων αναφέρεται στην αρχαιότητα τρεις φορές -στα κείµενα του Ρωµαίου µηχανικού Βιτρούβιου και του εγκυκλοπαιδιστού Βάρρωνος, όπως και σε επιγραφή - και απολαµβάνει της προσοχής εξ ίσου µε τους ναούς του ιερού βράχου από τους ταξιδιώτες των νεότερων χρόνων. Οι πρώτες περιγραφές των νεότερων χρόνων προέρχονται από τον 15ο αιώνα, ενώ από τον 17ο άρχισαν τα δηµοσιεύµατα και οι απεικονίσεις του οικοδοµήµατος και στα πρώτα σχεδιαγράµµατα της πόλης εξαίρεται ιδιαιτέρως. Ο ασυνήθιστος ρυθµός του, η εξαιρετικά καλή κατάσταση στην οποία διατηρείται και η γραφική του χρήση ως τεκέ -χώρου συνάθροισης των δερβίσηδων που χορεύουν- του προσδίδουν ιδιαίτερη γοητεία, που αντικατοπτρίζεται σε πολυάριθµες σύγχρονες αναπαραστάσεις. Ασύγκριτες όσον αφορά την πιστότητα των λεπτοµερειών είναι κυρίως οι εικόνες του αρχαιοδίφη Εντ. Ντόντγουελ στις αρχές του 19ου αιώνα.1/9 Το οικοδόµηµα περιελήφθη τελικώς και στην σύγχρονη του κεντροευρωπαϊκού κλασικισµού αρχιτεκτονική, και αποτέλεσε θέµα αντιγραφής είτε εξ ολοκλήρου είτε τµηµατικώς. ∆εν µπορεί vα παραβλέψει κανείς ούτε και τη σηµασία που απέκτησε ο Πύργος για τον σχεδιασµό της Νέας Πόλεως των Αθηνών: ένας εκ των τριών κυρίων αξόνων, που χαράχτηκαν διά µέσου της δαιδαλώδους Παλαιάς Πόλεως, έχει προσανατολιστεί σ’ αυτόν και συνεπώς φέρει την ονοµασία οδός Αιόλου. Η επιστηµονική ενασχόληση µε το συγκεκριµένο οικοδόµηµα υπήρξε ωστόσο ιδιαιτέρως επιφυλακτική, ξεκινώντας, όπως συνέβη και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, µε τις δηµοσιεύσεις των Τζ. Στιούαρτ και Ν. Ρέβετ πριν από περίπου δυόµισι αιώνες. Το καθαρό σχήµα του Πύργου, η καλή του κατάσταση και τα εντυπωσιακά σχέδια των δύο καλλιτεχνών δηµιούργησαν προφανώς την εντύπωση πως δεν υπήρχαν πλέον άλλες απορίες αναπάντητες. Το οικοδόµηµα παρέµεινε µέχρι την παρούσα νέα µελέτη σχεδόν απαρατήρητο.(3)Το άνω διάζωµα του Πύργου. ∆ιακρίνονται οι 4 από τους 8 ανάγλυφους άνεµους.Η κάτοψη του Πύργου αποτελείται από ένα κανονικό οκτάγωνο µε µήκος πλευρών περίπου 3,25 µ. Σε αυτό το αυστηρό σχέδιο του κυρίως οικοδοµήµατος έχουν προστεθεί τρεις επεκτάσεις. Η δυνατότητα συνδυασµού ενός οκταγώνου µε τρεις προεκτάσεις εδραιώνει την άποψη ότι πρόκειται για ένα τολµηρό κατασκεύασµα. Ο συνδυασµός πέτυχε µια τόσο αρµονική µορφή που υπογραµµίζει τις ικανότητες του αρχιτέκτονα. Πρέπει να τονιστεί ότι το κυρίως κτιριακό σώµα αποκτά µε αυτές τις τρεις προσθήκες έναν άξονα ακριβείας µε κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο. Η ευθυγράµµιση είναι τόσο ακριβής, ώστε δεν έχει ακόµη διαπιστωθεί πώς πραγµατοποιήθηκαν οι τότε µετρήσεις, για τις οποίες σήµερα είναι απαραίτητα σύγχρονα οπτικά όργανα. Κατά τ’ άλλα, ο σχεδιασµός ενός οκταγώνου δεν ενέχει άλλες δυσχέρειες, το σχήµα είναι δυνατόν να επιτευχθεί µε απλές βασικές γνώσεις γεωµετρίας, όπως επίσης µε χάρακα και διαβήτη χωρίς παρεκκλίσεις. (4) Αποτύπωση της κάτοψης του µνηµείου από τους Stuart και RevettΒορεας (5) και Νότος (8) του πύργου αποτυπωµένοι από τους Stuart και Revett∆εν έχει ακόµη διαπιστωθεί πώς έγιναν οι τότε µετρήσεις, για τις οποίες σήµερα είναι απαραίτητα σύγχρονα οπτικά όργανα Την αρχιτεκτονική του χαρακτηρίζει ένα εξαιρετικά καθαρό σχήµα, που τονίζεται από το γεγονός πως ολόκληρο το οικοδόµηµα από τα θεµέλια έως τη στέγη έχει κατασκευαστεί από πεντελικό µάρµαρο λεπτής επεξεργασίας. Ο εντυπωσιακός ψηλός χωρίς παράθυρα Πύργος υψώνεται επάνω σε βάση τριών βαθµίδων, οι τοίχοι του έχουν µόνον ένα απλό ηµικύκλιο στο κάτω µέρος και ένα εξίσου απλό λεσβιακό κυµάτιο ως επιστέγασµα. Την προσοχή προκαλούν επίσης και τα εντελώς διαφορετικά ύψη των εκάστοτε στρώσεων, µία ιδιαιτερότητα που δεν παρατηρείται πουθενά αλλού στην αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική.3/9 Μένει ακόµη να διαλευκανθεί ποια (αρχιτεκτονική) σύλληψη βρίσκεται πίσω απ’ αυτή τη φαινοµενική «αταξία»' σαφής είναι µόνον ο ρόλος των τριών λεπτών στρώσεων, που λειτουργούν ως συνδετικά στοιχεία στη σταθεροποίηση του τοίχου και συγχρόνως τον διαιρούν εξωτερικώς και εσωτερικώς σε τρεις ζώνες. Η σηµασία αυτών των τριών ζωνών του τοίχου δεν έχει ακόµη διαλευκανθεί, προφανές όµως είναι πως η ανώτερη ζώνη καταλαµβάνεται από ηλιακά ωρολόγια, των οποίων οι γραµµές διακρίνονται ακόµη καλώς. Τα ηλιακά ωρολόγια έχουν χαραχθεί και στους οκτώ τοίχους, ακόµη και στην καθαρή βόρεια πλευρά, η οποία το καλοκαίρι βρίσκεται στον ήλιο περίπου δύο ώρες το πρωί, ενώ το απόγευµα περίπου τέσσερις ώρες. Αυτά τα ηλιακά ωρολόγια είναι τα µεγαλύτερα γνωστά από την αρχαιότητα, που βρίσκονται σε κάθετους τοίχους. Και δεν χρήζει ιδιαίτερης µνείας πως η κατασκευή τους δεν είναι δυνατόν να ολοκληρωθεί χωρίς τις ανάλογες θεωρητικές γνώσεις. Επάνω από τα ηλιακά αυτά ωρολόγια ακολουθεί µία στεφάνη µε διάζωµα, που θεωρείται ως επιστέγασµα του τοιχίου -µια ζώνη ανάγλυφων µε τους οκτώ θεούς τού ανέµου, που προσδίδουν στον Πύργο τον ουσιαστικό του χαρακτήρα, και του έδωσαν και την ονοµασία του. Οι άνεµοι παρουσιάζονται ανθρωποµορφικά ως άνδρες διαφόρων ηλικιών, ενδεδυµένοι κατά διαφορετικό µεταξύ τους τρόπο και κοσµηµένοι από ένα χαρακτηριστικό που διασαφηνίζει την ιδιότητα τού καθενός. Και οι οκτώ άνδρες είναι φτερωτοί και ίπτανται µε ισορροπηµένες κινήσεις και µε κατεύθυνση αντίθετη προς τη φορά των δεικτών τού ωρολογίου. Στη στενή ζώνη επάνω από τους ανέµους είναι χαραγµένο το όνοµα του καθενός και, επάνω από µια σειρά κυµατίων, η άκρη της στέγης µε λεοντόµορφες υδρορροές ολοκληρώνει τελικώς την άποψη του τοιχίου.(6) Η αποτύπωση του Πύργου των Ανέµων από τους James Stuart και Nicholas Revett σε ου γκραβούρα του 18 αιώνα. (7) Ο Πύργος από περίπου την ίδια γωνία σε φωτογραφία της σύγχρονης εποχής Εντελώς ασυνήθιστη είναι η ίδια η οροφή. Αποτελείται από µεγάλες σφηνοειδείς µαρµάρινες πλάκες που ακουµπούν σε µία στρογγυλή κεντρική πέτρα. Σε κάθε πλευρά έχουν τοποθετηθεί τρεις πλάκες, οι οποίες στους αρµούς τους καλύπτονταν από µάρµαρο -που σήµερα έχουν αντικατασταθεί από πήλινα κεραµίδια. Η εξωτερική µορφή της οροφής αντιστοιχεί σε εκείνην µιας οκτάγωνης πυραµίδας -σχήµα ιδανικό ως άνω κατάληξη ενός οικοδοµήµατος πρισµατικού.Για την αρχιτεκτονική του Πύργου δεν έχει βρεθεί σε ολόκληρη την ελληνική ιστορία καµία περίπτωση προς σύγκριση Όσο απλός κι αν είναι ο σχεδιασµός του τόσο πολύπλοκη είναι η στατική δοµή και κυρίως η τεχνική διαδικασία τοποθέτησης. Πάντως σίγουρο είναι ότι η οροφή κατασκευάστηκε στο έδαφος και τοποθετήθηκε τµηµατικώς στο οικοδόµηµα. Οι µεµονωµένες πλάκες ακουµπούν στον εξωτερικό τοίχο και στην κυκλική τελική πέτρα. Οι σηµαντικές δυνάµεις ώσης, που δηµιουργούνται σε µια παρόµοια κατασκευή, εξισορροπούνται από τις πλάκες στην άκρη της στέγης, που έχει κατασκευαστεί ως «σενάζι» και συγκρατεί την οροφή. Για το σκοπό αυτό οι λίθοι στην άκρη της στέγης έχουν τριπλούς συνδέσµους. Από το τελικό κιονόκρανο της οροφής σήµερα σώζεται µόνον ένα θραύσµα, όπου όµως διατηρούνται σηµαντικές λεπτοµέρειες. Αυτό διαθέτει κάλαθο µε φύλλα ακάνθου και είναι οκτάγωνο. Πρόκειται για σύνηθες κορινθιακό κιονόκρανο, επί του οποίου -κατά τον Βιτρούβιο- ήταν στερεωµένος ένας Τρίτωνας που χρησίµευε ως ανεµοδείκτης. Η από τον Βάρρωνα III 5,17 διατυπωθείσα άποψη, ότι η κατεύθυνση του ανέµου ήταν δυνατόν να αναγνωσθεί και από το εσωτερικό του Πύργου, µάλλον δεν ευσταθεί. Εφ’ όσον το σπάραγµα του κιονόκρανου δεν φέρει πουθενά ίχνη διάτρησης, δεν φαίνεται να υπήρχε σύνδεση των εξωτερικών πλευρών µε το εσωτερικό. Όλα αυτά σχετίζονται µε τον κυρίως Πύργο. Όσον αφορά τις προσθήκες, εκεί µπορεί να γίνει διαχωρισµός µεταξύ των δύο Προπύλων και της στρογγυλής προσθήκης. Τα Πρόπυλα, που σήµερα διατηρούνται µόνον αποσπασµατικά, τα χαρακτηρίζει ένα αέτωµα, που ενώνεται µε το τοιχίο και στηρίζεται σε δύο κίονες. Από τους τέσσερις κίονες σώζονται σήµερα µόνον κατάλοιπα τριών· σύµφωνα µε τον Στιούαρτ µάλιστα, οι δύο δυτικοί στην αρχική τους θέση. Οι κίονες είναι µονόλιθοι, διαθέτουν 20 ραβδώσεις και, παραδόξως, πατούν απ’ ευθείας επάνω στις βαθµίδες του δαπέδου χωρίς ενδιάµεση βάση. Πέραν τούτων σώζονται σηµαντικά θραύσµατα του θριγγού από το Β∆ Πρόπυλο. Εάν λάβει κανείς υπόψη του τα ίχνη εργασιών στους τοίχους των θυρών, προκύπτει µία πιστή αναπαράσταση, που ανταποκρίνεται µε ακρίβεια σ’ εκείνην που σχέδιασαν οι Στιούαρτ και Ρέβετ. Τέλος, µένει ν’ αναφερθούµε στο άνοιγµα της θύρας, σαφώς δωρικού ρυθµού, ενώ ο θριγγός του Προπύλου είναι ρυθµού κορινθιακού -συνδυασµός που ταιριάζει κατά τον καλύτερο τρόπο στον εκπληκτικό αρχιτεκτονικό εκλεκτικισµό του Πύργου. Όσο σαφής είναι η λειτουργικότητα των Προπύλων -αποτελούσαν τις δύο προσβάσεις στον Πύργο- τόσο η τρίτη προσθήκη στη νότια πλευρά χρήζει ιδιαίτερης ερµηνείας. Η προσθήκη έχει σχήµα στρογγυλού κυλίνδρου, ο οποίος -λίγο µεγαλύτερος από ένα ηµικύκλιο- έχει προστεθεί στο νότιο τοιχίο. Η λειτουργικότητα του σχετίζεται προφανώς µε το υδραυλικό ωρολόγιο, που ήταν τοποθετηµένο στο εσωτερικό του Πύργου. Εδώ βρισκόταν και η, αναγκαία για τη λειτουργία του ωρολογίου, δεξαµενή νερού.5/9 Όπως και τα Πρόπυλα, και αυτή η προσθήκη έχει καταστραφεί σε µεγάλο βαθµό. Πληροφορίες γι’ αυτήν παίρνουµε µόνον από τα ίχνη εργασιών στο νότιο τοιχίο. Σηµαντική είναι και η παρατήρηση, πως στον εξωτερικό τοίχο της στρογγυλής προσθήκης είναι χαραγµένο και ένα ένατο ηλιακό ωρολόγιο, του οποίου ο τρόπος λειτουργίας δεν έχει ακόµη διασαφηνιστεί.Οι άνεµοι Σκίρων (9) και Απηλιώτης (10)(11) Ο άνεµος Εύρος όπως σώζεται σήµερα και όπως τον είχαν αποτυπώσει στην γκραβούρα τους οι Στιούαρτ και Ρέβετ (12)Η εξωτερική µορφή του Πύργου είναι µοναδική κι εξίσου ασυνήθιστο είναι και το εσωτερικό του. Οι τοίχοι, που µε τις προαναφερθείσες συνδετικές στρώσεις εµφανίζουν εσοχές, παρουσιάζουν την εξής διάρθρωση: η πρώτη ζώνη καλύπτεται από ένα απλό γείσο, η επόµενη ζώνη από ένα γείσο µε φορούσια και η τρίτη από µία απλή ταινία. Σε αντίθεση µε τα γείσα, που ακολουθούν σχήµα οκταγώνου, η τρίτη ταινία µετατρέπει το οκτάγωνο σε κανονικό κύκλο. Έτσι στις γωνίες σχηµατίζονται µικρά τριγωνικά πλατύσκαλα, όπου βρίσκονται τοποθετηµένοι δωρικοί κιονίσκοι, οκτώ τον αριθµό, οι οποίοι φέρουν επιστύλιο και εκεί επάνω στηρίζονται οι 24 πλάκες της οροφής. Ανεξάρτητα από την προαναφερθείσα διάρθρωση το εσωτερικό του Πύργου καθορίζεται σήµερα αφ’ ενός από το Mihrab, µια κόγχη προσευχής και διαλογισµού, στραµµένη προς ΝΑ -χαρακτηριστικό που τονίζει ακριβώς τη χρήση του Πύργου κατά την οθωµανική εποχή- αφ’ ετέρου από ένα άνοιγµα στην κάτω ζώνη του νότιου τοίχου. Η οπή αυτή έχει επανειληµµένος αποτελέσει αντικείµενο προβληµατισµών και υποθέσεων. Επειδή συνιστά τη µοναδική πρόσβαση προς τη στρογγυλή προσθήκη, συσχετίστηκε µε το µηχανισµό της κλεψύδρας, δηλαδή του υδραυλικού ωρολογίου. Έχει ήδη αναφερθεί πως η δεξαµενή νερού για το ωρολόγιο ήταν πράγµατι εγκατεστηµένη στο χώρο της προσθήκης, εξίσου σίγουρο όµως θεωρείται επίσης πως αυτό το άνοιγµα στον τοίχο δεν µπορεί να αποτελούσε τµήµα του αρχικού οικοδοµήµατος, αλλά συντελεί «λύση ανάγκης». Αναµφίβολα, ο νότιος τοίχος υπήρξε αρχικώς συµπαγής και προς την προσθήκη δεν υπήρχε πρόσβαση µετά την αποπεράτωσή της. Η ουσιαστική και µάλλον µοναδική λειτουργικότητα του εσωτερικού του Πύργου δεν ήταν παρά ν’ αποτελέσει το απαιτούµενο περίβληµα για το υδραυλικό ωρολόγιο, από το οποίο, φυσικά, δεν σώζεται τίποτε και την ύπαρξή του συµπεραίνουµε µόνον από εγκοπές στο δάπεδο. Αυτές γίνονται αντιληπτές εξ αρχής στον επισκέπτη και διακρίνονται σαφώς σε τρεις κατηγορίες: στις ευθύγραµµες εγκοπές, τις κυκλικές και σε µία κεντρική οπή µε τρεις ελλειψοειδείς εσοχές. Απλή να ερµηνευθεί, και µε επιβεβαίωση από σχετικά ευρήµατα, είναι η κυκλική εγκοπή, στην οποία ήταν τοποθετηµένο ένα µαρµάρινο κάγκελο. Με αυτό κρατούνταν ελεύθερος ο χώρος του κεντρικού κύκλου στο εσωτερικό του Πύργου, ώστε ο επισκέπτης µπορούσε να προσεγγίσει το ωρολόγιο µόνον µέχρι το σηµείο αυτό. Σαφής είναι επίσης και ο ρόλος των ευθυγράµµων αυλακώσεων, όπου σίγουρα ήταν τοποθετηµένοι µολύβδινοι σωλήνες µεταφοράς του νερού που ήταν απαραίτητο για τη λειτουργία του ωρολογίου. Όµως η χονδροειδής κατασκευή των αυλακώσεων αυτών µαρτυρά ότι αυτοί µπορεί να είναι µόνον µεταγενέστεροι και φαίνεται πως κατασκευάστηκαν σε σχέση µε το άνοιγµα στο νότιο τοίχο, ενώ η αρχική εγκατάσταση βρισκόταν σε υπόγειο αγωγό. Σίγουρη είναι επίσης η ερµηνεία των τριών ελλειψοειδών εσοχών, το σχήµα των οποίων αναµφισβήτητα οδηγεί στο συµπέρασµα πως αποτελούσαν βάσεις αγαλµάτων, για τις µορφές όµως των οποίων µέχρι στιγµής δεν είναι τίποτε γνωστό. Περισσότερο ενδιαφέρον ενέχει, φυσικά, η αναπαράσταση του ίδιου του υδραυλικού ωρολογίου, το οποίο κατά τα φαινόµενα βρισκόταν τοποθετηµένο στο κέντρο της αίθουσας επάνω από τη στρογγυλή οπή. Από το ωρολόγιο το ίδιο δεν έχει σωθεί τίποτε, ωστόσο µια ιδέα µας δίνει η αναπαράσταση ενός ωρολογίου που περιγράφεται από τον Kτησίβιο τον Αλεξανδρινό.Από το υδραυλικό ωρολόγιο δεν σώζεται τίποτε και την ύπαρξή του συµπεραίνουµε µόνον από εγκοπές στο δάπεδο Ανεξαρτήτως της εµφάνισης ενός τέτοιου ωρολογίου, η αρχή κατασκευής και λειτουργίας του µπορεί να περιγραφεί ως εξής: µια πηγή τροφοδοτεί µια δεξαµενή κι αυτή µε τη σειρά της τροφοδοτεί ένα άλλο δοχείο, που προσφέρει την απαραίτητη πίεση. Η ροή προς αυτήν ρυθµίζεται κατά τρόπον ώστε να διατηρείται µία σταθερή στάθµη νερού. Από το «πιεστικό» το νερό µεταφέρεται προς το κυρίως ωρολόγιο.7/9 Ο ωρολογιακός µηχανισµός αποτελείται από ένα δοχείο, όπου η στάθµη του νερού ανεβαίνει από το εισερχόµενο νερό. Η στάθµη πάλι ανυψώνει έναν πλωτήρα συνδεδεµένο µε ένα δείκτη, ο οποίος δείχνει την ώρα επάνω σε µία κλίµακα. Η θεωρία, λοιπόν, πως στον Πύργο των Ανέµων βρισκόταν ένας ωρολογιακός µηχανισµός που έδειχνε εγγυηµένα την ώρα και ήταν τόσο εντυπωσιακός όσο και το πρότυπο του Κτησίβιου, µπορεί να ευσταθεί, πώς όµως ήταν στην πραγµατικότητα, µάλλον δεν είναι δυνατόν πλέον να διαπιστωθεί, αφού µοναδικά στοιχεία αξιολόγησης δεν είναι παρά τα ίχνη εργασιών στο δάπεδο του οικοδοµήµατος. Έτσι δεν µπορεί πλέον να διευκρινιστεί και το ερώτηµα, αν µε το µηχανισµό καταµετριούνταν οι ώρες της ηµέρας κατά την αρχαία παράδοση µε διαφορετική διάρκεια.∆εν γνωρίζουµε αν µε το µηχανισµό καταµετριούνταν οι ώρες της ηµέρας, κατά την αρχαία παράδοση, µε διαφορετική διάρκεια(13) Κάτοψη του θόλου από τους ίδιους(14) Τοµή του µνηµείουΓια την αρχιτεκτονική του Πύργου δεν έχει βρεθεί σε ολόκληρη την ελληνική ιστορία καµία περίπτωση προς σύγκριση. Βεβαίως, η επιλογή ενός οκταγώνου προκειµένου να αναπαρασταθούν οι οκτώ κατευθύνσεις του ανέµου -το σχήµα ενός πρίσµατος- θυµίζει στην αυστηρότητά της µάλλον τις αιγυπτιακές πυραµίδες, όµως στην Ελλάδα είναι µοναδικό. Και προκύπτει το ερώτηµα, τι σκεφτόταν στην αρχή των εργασιών του ο αρχιτέκτων: το ιδανικό οικοδόµηµα ή τη λειτουργικότητα που έπρεπε να έχει η κατασκευή, δηλαδή την παρουσίαση των οκτώ ανέµων µε όσο το δυνατόν εντυπωσιακότερο τρόπο; Κατά τ’ άλλα ο Πύργος δεν φαίνεται να πληρούσε κανέναν άλλο σκοπό παρά εκείνον ενός επισήµου ωρολογίου, ένα µνηµείο χτισµένο προς τέρψιν των οφθαλµών των πολιτών και προς ενηµέρωσή τους για τα επιτεύγµατα των φυσικών επιστηµών και -γιατί όχι- για να τους καθιστά υπερήφανους ως πολίτες των Αθηνών. Το ζήτηµα, εάν ένα παρόµοιο οικοδόµηµα ανεγέρθηκε από το δήµο, είναι υπό αµφισβήτηση· µάλλον πρέπει να υποθέσουµε την ύπαρξη κάποιου χορηγού, του οποίου το όνοµα παραµένει µέχρι στιγµής άγνωστο. Σ’ αυτήν την περίπτωση πρέπει να υποθέσουµε και την ύπαρξη κάποιας αναθηµατικής επιγραφής, που µάλλον θα ήταν τοποθετηµένη στη στρογγυλή επέκταση του Πύργου, αφού εκεί δεν θα διατάρασσε τη συµµετρία αλλά και επειδή η νότια πλευρά -στραµµένη προς τον περιφερειακό της Ακροπόλεως δακτύλιο- αποτελούσε και την κύρια πλευρά του Πύργου. Το οικοδόµηµα -σύµφωνα µε την αναφορά του Βιτρούβιου και κυρίως του Βάρρωνοςπρέπει να χτίστηκε πριν από το 37 π.Χ. Ο κλάδος των ειδικών έχει συγκλίνει µέχρι τώρα σε µια χρονολογία πολύ κοντινή στην ανωτέρω, τοποθετώντας την ανέγερση του Πύργου στα µέσα του 1ου αιώνα π.Χ. Ωστόσο πιθανότερο φαίνεται ο Πύργος να ανεγέρθηκε κατά το 2ο αιώνα π.Χ., εποχή πολύ πιο πρόσφορη για παρόµοια τεχνικά «πειράµατα» απ’ ό,τι οι αρχές της Ρωµαϊκής Αυτοκρατορίας. Μετάφραση: Όλγα Κολιάτσου Αναδηµοσίευση από ειδικό αφιέρωµα της εφηµερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Ιανουάριο του 2003Σχόλια Το µνηµείο ονοµάζεται επίσης Ωρολόγιον του Κυρρήστου. O "παραγωγός" του Ανδρόνικος Κυρρήστου καταγόταν από την πόλη Κύρρο της Συρίας. Ο Βορρέας (Β) εικονίζεται σαν σκυθρωπός γέρος. Ο Καικίας (ΒΑ) σκορπίζει χαλάζι από την ασπίδα του. Ο Απηλιώτης (Α) είναι έφηβος που κρατάει στάχυα και φρούτα. Ο Εύρος (ΝΑ) παρουσιάζεται µε γένι. Ο Νότος είναι ένας νέος που χύνει νερό από µια στάµνα. Ο Λίβας (Ν∆) κρατάει τεµάχιον ενός ναυαγίου. Ο Ζέφυρος (∆) είναι νέος που σκορπίζει άνθη. Οι ∆ερβίσηδες που εγκαταστάθηκαν στο κτίριο το διέσωσαν από τη λαφυραγώγηση των Ευρωπαίων αρχαιολατών. Θ. B.9/9
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.

Φόρμα επικοινωνίας
Συμπληρώστε την ακόλουθη φόρμα. Τα πεδία που σημειώνονται με * είναι υποχρεωτικά.
Όνομα*Επίθετο*
E-mail*Τηλέφωνο

Θέμα*
Μήνυμα*
Ελάτε σε επαφή μαζί μας
Για οποιοδήποτε θέμα χρειάζεστε βοήθεια ή διασαφήνιση στείλτε μας e-mail μέσω της φόρμας επικοινωνίας. Θα σας απαντήσουμε όσον το δυνατό γρηγορότερα.