Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Τρίτη, 12 Νοεμβρίου 2019

Παρουσίαση του βιβλίου των κ.κ. Αρη Χατζηδάκη και Ζωής Εύδου, Πολιτικών Μηχανικών, που εκδόθηκε από το ΤΔΚ/ΤΕΕ.

Παρατίθεται και σχετικός σχολιασμός του καθηγητή Θ. Π. Τάσιου

Η ∆Ε του ΤΕΕ/Τ∆Κ συγκρότησε Οµάδα Εργασίας αποτελούµενη τους Πολιτικούς Μηχανικούς Άρη Χατζηδάκη και Ζωή Εύδου, µε αντικείµενο τον εντοπισµό και πρώτη καταγραφή των Λίθινων Γεφυριών του Νοµού Ρεθύµνου. Ακολουθει σύντοµη παρουσίαση της διεξοδικής έρευνας, η οποία δηµοσιεύθηκε σε καλαίσθητο τόµο από το ΤΕΕ/Τ∆Κ.Οι λίθινες γέφυρες είναι ασφαλώς ένα µέρος της τεχνικής και πολιτιστικής κληρονοµιάς που έχουν µέχρι σήµερα συγκεντρώσει ελάχιστο ενδιαφέρον. Μονάχα τα τελευταία χρόνια και µετά τον κίνδυνο κατάρρευσης του περίφηµου γεφυριού της Άρτας και τις εργασίες επισκευής που ακολούθησαν στράφηκε η προσοχή µας και σ' αυτές. Τα λίθινα γεφύρια ως τεχνικές κατασκευές ενσωµατώνουν την τεχνογνωσία των δηµιουργών τους και είναι µάρτυρες µιας ολόκληρης τεχνικής παράδοσης βασισµένης στη θολοδοµία. Αποτελούν κατ’ εξοχήν έκφραση και κορυφαία δείγµατα της παράδοσης αυτής. Ως τµήµατα των δρόµων και φορείς αποκατάτασης της επικοινωνίας ανάµεσα στις ανθρώπινες κοινότητες, έχουν ασφαλώς ένα συµβολικό χαρακτήρα που έχει αποτυπωθεί στην λαογραφική µας παράδοση.σελ. 1 / 7 Η θέση τους είναι µάρτυρας της οργάνωσης του χώρου που επέβαλε την κατασκευή τους, ξεχασµένων σήµερα δρόµων, ανταλλαγών και λειτουργιών. Η έλλειψη στοιχείων και το εκτεταµένο του θέµατος, µας οδηγούν πρώτα στην ανάγκη να περιοριστούµε σε µια προσέγγιση του θέµατος που ελπίζουµε ότι θα προκαλέσει το ενδιαφέρον για µια πιο συστηµατική και σε βάθος έρευνα για το αντικείµενο των λίθινων γεφυριών. Τα λίθινα γεφύρια του Νοµού Ρεθύµνου παρουσιάζουν µεγάλη χρονολογική ποικιλία που µας επιτρέπει να έχουµε µπροστά µας µια ολοκληρωµένη εικόνα εξέλιξης.Πρέβελη: Το γεφύρι του Κουρταλιώτη Η Ρωµαϊκή γέφυρα της ΕλευθέρναςΑπό τα Ρωµαϊκά χρόνια έχουµε το γεφύρι της Ελευθέρνας, που έχει δοµηθεί µε το εκφορικό σύστηµα, που µαζί µε την "Ελληνική Κάµαρα " στα σύνορα των Νοµών Ρεθύµνου και Χανίων, αποτελούν σπάνια δείγµατα Ρωµαϊκών γεφυριών στην Ελλάδα. Από την Βενετοκρατία έχουµε την κοµψή γέφυρα του San Marco στον ποταµό Πλατανιά λίγο έξω από το Ρέθυµνο, που έχει καταγραφεί και φωτογραφηθεί από τον Gerola στις αρχές του αιώνα µας. Βενετσιάνικη ήταν πιθανότατα και η καταστραµµένη σήµερα γέφυρα του Ατσιπόπουλου που τόσο εντυπώσιασε τους περιηγητές των περασµένων αιώνων µε το περίεργο σχήµα της. Από την Τουρκοκρατία και την Αιγυπτιακή κατοχή έχουµε πολλά δείγµατα Μοναστηριακής πρωτοβουλίας, όπως τα γεφύρια του Πρέβελη, είτε λαϊκής πρωτοβουλίας όπως την “καµάρα του Μανουρά". Υπάρχουν αρκετά δείγµατα από τα τέλη του περασµένου αιώνα που σχετίζονται µε τα πρώτα ∆ηµόσια έργα στο νησί µας, την ψήφιση το 1881 από την Γεvική Συνέλευση των Κρητών του πρώτου Νόµου περί οδοποιίας και την πρόσκληση των πρώτων ξένων µηχανικών. Υπάρχουν τέλος τα έργα της Υπηρεσίας ∆ηµοσίων Έργων της Κρήτης που από την δηµιουργία της το 1901 από την Κρητική Πολιτεία και µε προεξέχουσα την µορφή του µηχανικού Μιχάλη Σαββάκη έδωσε λαµπρά έργα που χρησιµοποιούνται ακόµα, όπως τη γέφυρα των Ποταµών Αµαρίου (καµάρα του Σίµα) και την γέφυρα του Γαράζου πάνω στην παλαιό Εθνική Οδό Ρεθύµνου - Ηρακλείου. Η εργασία διαρθρώθηκε σε δύο µέρη. Στο πρώτο γίνεται µια καταγραφή των λίθινων γεφυρών που εντοπίσθηκαν µε παράθεση για το καθένα των ακολούθων στοιχείων: Τοποθεσία Χρονολογία κατασκευής και άλλα ιστορικά στοιχεία που σχετίζονται µε το γεφύρι. Αναφορές από περιηγητές Φωτογραφική τεκµηρίωση Βασικές γεωµετρικές διαστάσεις Βασικά στοιχεία τρόπου δόµησης (λίθοι - κονίαµα - µορφή)σελ. 3 / 7 Η γέφυρα San Marco στον ΠλατανιάΗ ιστορική τεκµηρίωση, δεν στάθηκε δυνατή για όλα τα γεφύρια που καταγράφηκαν και η απλή φωτογραφική τεκµηρίωσή τους συνάντησε πολλές δυσκολίες µια που τα περισσότερα απ’ αυτά βρίσκονται σε πλήρη εγκατάλειψη. Τα ρέµατα που κάποτε γεφύρωναν έχουν γίνει πολύ συχνά σκουπιδότοποι, η βλάστηση έχει καλύψει τα περισσότερα απ' αυτά και η απότοµη τοπογραφία δυσκολεύει συχνά και την απλή προσέγγιση. Αλλά ακόµα και ο εντοπισµός των γεφυριών αποτέλεσε ένα δύσκολο έργο αφού τα περισσότερα απ' αυτά είναι µακριά από τους σηµερινούς οδικούς άξονες και η βασική πηγή πληροφοριών για την ύπαρξή τους και την τοποθεσία τους υπήρξαν οι πληροφορίες των κατοίκων των γύρω χωριών. Στο δεύτερο µέρος επιχειρείται µια µικρή αναφορά στην ιστορία των λίθινων γεφυρών και καταβλήθηκε προσπάθεια να απαντηθούν τα παρακάτω: Ποια ήταν η τεχνική γνώση των κατασκευαστών των λίθινων γεφυρών (επιστήµη - κανόνες της τέχνης). Αναφορά στα Αναγεννησιακά τεχνικά κείµενα (Πραγµατείες Alberti Palladio - Serlio) Ποιοι ήταν οι φορείς κατασκευής τους (µάστοροι - αρχιτέκτονες - µηχανικοί) Τα πρώτα ∆ηµόσια έργα στην Κρήτη (Νόµοι - προδιαγραφές - δηµοπρασίες) Ποια είναι η στατική τους λειτουργία σε σχέση µε τα υλικά και τον τρόπο δόµησης. Ανασκόπηση των στατικών γνώσεων πάνω στη θολοδοµία πριν τις σύγχρονες θεωρίες της ελαστικότητας, ως βασικό στοιχείο κατανόησης του τρόπου σύλληψης των κατασκευών αυτών από τους δηµιουργούς τους. Μαρτυρίες παλαιών τεχνιτών για την τέχνη της πέτρας και την θολοδοµία, την λεγόµενη "καµαρική". Οπως αναφέρουν οι συγγραφείς, η εργασία αυτή ήταν µια πρώτη προσπάθεια για τον εντοπισµό και την καταγραφή των λίθινων γεφυρών του νοµού Ρεθύµνης. Ελπίζουν στο µέλλον να τους δοθεί η ευκαιρία να επεκταθούν στο θέµα µε τον εντοπισµό και άλλων γεφυριών αλλά και εµβάθυνση στην βιβλιογραφία. Θεωρούν επίσης απαραίτητο να γίνει κάποια µελέτη για την αποκατάσταση αλλά και ανάδειξη των γεφυριών αυτών. Σε πρώτη φάση είναι εξαιρετικά επείγον να προστατευτούν τα γεφύρια αυτά από την παραπέρα καταστροφή, µε τον καθαρισµό των γύρω χώρων και την απαγόρευση ρίψης απορριµµάτων και µπαζών, καθώς και µε την αποκοπή της πυκνής βλάστησης που τα φθείρει. Αυτό θα είναι προϋπόθεση και για την πληρέστερη µελέτη τους. Θα έπρεπε επίσης να επισηµανθούν οι θέσεις τους ώστε τα γεφύρια να είναι επισκέψιµα από κάθε ενδιαφερόµενο, όπως πρέπει σε κάθε τέτοιο δείγµα της τεχνικής και πολιτιστικής µας παράδοσης. Γέφυρα San Marco: Λεπτοµέρεια κατασκευής. ∆ιακρίνονται τα οικόσηµα.Η γέφυρα στο ΓαράζοΗ Ελληνική καµάρασελ. 5 / 7 Σχετικά µε το βιβλίο που εξέδωσε το Tµήµα ∆υτικής Κρήτης του Τεχνικού Επιµελητηρίου Ελλάδος µε τίτλο "Τα λίθινα γεφύρια του νοµού Ρεθύµνης" µε συγγραφείς τους πολιτικούς µηχανικούς κ.κ. Αριστόδηµο Χατζηδάκη και Ζωή Εύδου, ο καθ. του ΕΜΠ к. Θ. Π. Τάσιος, επισηµαίνει µε τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο: Λόγω γήρατος τώρα пια δεν εκπλήσσοµα µε το (παλαιότερα συχνότερο) επιχείρηµα λίγων συναδέλφων "τί τα θέλει αυτά το ΤΕΕ - εµείς το συµφέρον των µηχανικών πρέπει να προασπίζουµε" ... Πρώτον, διότι άλλα γράφει ο καταστατικός χάρτης του ТЕЕ για την κοινωνικοοικονοµική και πολιτισµική ανάπτυξη της χώρας, που σχετίζονται µε την τεχνολογία! ∆εύτερον, διότι οι ανάγκες των µηχανικών για την ίδια την ιστορία-τους είναι υπαρξιακώς έντονες - και απαιτούν την ικανοποίησή τους. Кαι τρίτον, διότι (ως Φιλισταίοι) η κοινωνική εικόνα του επαγγέλµατος µας µεταβάλλεται αποφασιστικά όταν δείχνοµε το εύρος των ενδιαφερόντων µας. Τέλος πάντων. Λοιπόν άγια έκανε προ 10ετίας η ∆Ε/ΤΕΕ ∆υτικής Κρήτης να αναθέσει στους συναδέλφους Αρ. Χατζηδάκη και Ζ. Eύδoυ την µελέτη των λιθίνων γεφυριών του Noµού Ρεθύµνου. Καρπός πολυετών µελετών στις βιβλιοθήκες, στο ύπαιθρο, στο γραφείο - και συνεντεύξεων πολλών µε ιστορικούς και τεχνίτες, είναι το παρουσιαζόµενο βιβλίο "Тα Λίθινα Γεφύρια του Νοµού Ρεθύµνου" - ένα χάρµα εκδοτικής ποιότητος (150 σελίδες). Άλλωστε για ανάλογο θέµα έχουν και άλλα Περιφ. Τµήµατα ΤΕΕ επιδείξει ενδιαφέρον και επιτυχίες. "Τα λίθινα γεφύρια είναι κορυφαία δείγµατα µιας ολόκληρης τεχνικής παράδοσης", λένε οι διακεκριµένοι συγγραφείς. Πρόκειται για την παράδοση του πρώτου кαι σηµαντικότερου σ' όλη την ιστορία δοµικού υλικού - ιδίως αφότου, κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους, η θολοδοµία βγήκε απ’ τις υπόγειες στις υπέργειες κατασκευές. Το βιβλίο ξεκινά µε την αναφορά στην αρχαία γέφυρα της Ελεύθερνος (που περιλαµβάνεται και στον ειδικό τόµο "Αρχαιοελληνική Γεφυροποιία", τον οποίον εξέδωσε φέτος η ΕΜΑΕΤ, δαπάναις του ΕΜΠ). Η τεκµηρίωση και η περιγραφή του πλήθους των τοξωτών γεφυρών που περιλαµβάνονται στο βιβλίο ακολουθεί τις επιστηµονικές αρχές του ορθού συνδυασµού της αρχειακής έρευνας και της συστηµατικής αποτύπωσης, µαζί µε την αποθησαύριση προφορικών παραδόσεων кαι µαρτυρίας. Σαράντα (40) πλούσιες βιβλιογραφικές πηγές έχουν επίσης µελετηθεί για να γραφθεί αυτή η µονογραφία. Τριάντα (30) γέφυρες περιγράφονται συνολικώς στην παρούσα έκδοση - η µια οµορφότερη кαι σταθερότερη απ' την άλλη. Πάρτε το βιβλίο, кαι κορνιζώστε µερικές φωτογραρίες στο Γραφείο-σας (για να θυµηθούµε κιόλας ότι το µηχανιλίκι σεν είναι µόνον κιού-έλ-τετράγωνο-όγδοα). Η πρόσθετη πρωτοτυπία του βιβλίου είναι το δεύτερο µέρος "Αναδροµή στην Ιστορία των Λιθίνων Κατασκευών" µαζί µ' ένα Παράρτηµα (µέσα στο οποίο θα βρείτε ακόµα кαι συµβάσεις Μαθητείας της χτιστικής του σωτηρίου έτους 1564). Κάπου πήρε το µάτι µου και τη φωτογραφία ενός διάσηµου τεχνίτη της πέτρας Γιάννη Κοτζαµπασάκη - δεν µοιάζει για πατέρας του Αντώνη, διότι εκείνος ήταν µάλλον αδύνατος. «Η πυκνή βλάστηση φθείρει τα παλιά γεφύρια", και τα σκουπίδια και τα µπάζα που ρίχνουν οι λαµπροί συµπολίτες µας τα διαφθείρουν. Αν προσθέσει κανείς και την αναπόφευκτη αποµάκρυνση των σηµερινών οδικών αξόνων απ’ τις γέφυρες αυτές, καταλαβαίνουµε γιατί ο πλούτος ετούτος µένει έξω απ' τα σηµερινά πολιτιστικά ενδιαφέροντά µας. Κοντά στα άλλα το βιβλίο αυτό δίνει στις Τοπικές Αυτοδοιηκήσεις ένα έναυσµα кαι γι' άλλες τουριστικές αξιοποιήσεις ("αρχαιογνωστικά µονοπάτια") - τις οποίες σας διαβεβαιώ ότι οι Кουτόφραγκοι τις προτιµούνε απ’ τα µπαρ (που τα χουν кαι στο σπίτι τους).Πηγή:σελ. 7 / 7
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.