Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Παρασκευή, 18 Αυγούστου 2017

Εγχειρίδιο του καθ. κ. Klaus-Dieter Borchardt. Εκδοση στην Ελληνική από την Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το εγχειρίδιο απευθύνεται στους πολίτες της ΕΕ που, χωρίς να διαθέτουν νομικές γνώσεις, θέλουν να κατανοήσουν με ποιον τρόπο επηρεάζει το δίκαιο της ΕΕ την καθημερινή τους ζωή.

Για τα θέματα που αφορούν την εφαρμογή των Ευρωπαϊκών Προτύπων βλπ. σελ. 97, 99, 126, 128

Καθ. Klaus-Dieter BorchardtΤο αλφάβητο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης του Klaus-Dieter Borchardt αποτελεί ένα κλασικό εγχειρίδιο, το οποίο αναφέρεται στις ρίζες της ευρωπαϊκής ενοποίησης καθώς και στην εξέλιξή της σε έννομη τάξη. Ο συγγραφέας δεν εξηγεί μόνο τι είναι τελικά η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ποιες γενικές αρχές στηρίζεται και ποια είναι η έννομη τάξη που τη διέπει, αλλά ασχολείται και με τη σχέση της έννομης τάξης της ΕΕ με το δίκαιο των κρατών μελών. Το εγχειρίδιο απευθύνεται στους πολίτες της ΕΕ που, χωρίς να διαθέτουν νομικές γνώσεις, θέλουν να κατανοήσουν με ποιον τρόπο επηρεάζει το δίκαιο της ΕΕ την καθημερινή τους ζωή.2, rue Mercier 2985 Luxembourg LUXEMBOURGΚαθ. Klaus-Dieter Borchardt bookshop.europa.eu • Εκδόσεις της ΕΕ  cordis.europa.eu • Έρευνα και ανάπτυξη  eur-lex.europa.eu • Δίκαιο της ΕΕ  ted.europa.eu • Δημόσιοι διαγωνισμοίdoi:10.2830/46204Υπηρεσίες on-lineΤο αλφάβητο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Την 1η Δεκεμβρίου 2009, τέθηκε σε ισχύ η συνθήκη της Λισαβόνας μετά την επικύρωσή της από το σύνολο των 27 κρατών μελών. Η συνθήκη αυτή εισάγει αλλαγές τόσο στο δίκαιο όσο και στους θεσμούς της ΕΕ.Η Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ο εκδοτικός οίκος των οργάνων, οργανισμών και άλλων υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρέχει άμεση και δωρεάν πρόσβαση στο ευρωπαϊκό δίκαιο και στις δημοσιεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.OA-81-07-147-EL-CΤο αλφάβητο του δικαίου της Ευρωπαϊκής ΈνωσηςΤο αλφάβητο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Καθ. Klaus-Dieter BorchardtΟ Klaus-Dieter Borchardt είναι μόνιμος υπάλληλος των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 1987. Από το 2004 μέχρι το 2010 διετέλεσε αρχικά αναπληρωτής προϊστάμενος και στη συνέχεια προϊστάμενος του ιδιαίτερου γραφείου της επιτρόπου Γεωργίας. Επίσης είναι επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Würzburg, όπου από το 2001 διδάσκει ευρωπαϊκό δίκαιο. Το αλφάβητο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Καθ. Klaus‑Dieter Borchardt Το περιεχόμενο της παρούσας έκδοσης δεν αντανακλά οπωσδήποτε την επίσημη γνώμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόνος υπεύθυνος για τις πληροφορίες και απόψεις που περιέχονται σε αυτήν είναι ο συντάκτης της. Πηγές εικόνων Κατωτέρω αναφέρεται ο τόπος φύλαξης των απεικονιζόμενων φωτογραφιών ή/και η χρησιμοποιηθείσα πηγή, καθώς και οι κάτοχοι των πνευματικών δικαιωμάτων επ’ αυτών. Καταβλήθηκε κάθε προσπάθεια εντοπισμού των κατόχων πνευματικών δικαιωμάτων επί των απεικονιζόμενων εικονογραφήσεων και φωτογραφιών. Για τυχόν ερωτήματα παρακαλείστε να απευθύνεστε στον εκδότη: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2, rue Mercier 2985 Luxembourg LUXEMBOURG Σελίδες 8, 20, 33, 36, 55, 77, 100 και 124: Βιβλιοθήκη Πολυμέσων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, Βρυξέλλες © Ευρωπαϊκή Ένωση, 2011Η υπηρεσία Europe Direct σας βοηθά να βρείτε απαντήσεις στα ερωτήματά σας σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση Τηλεφωνικός αριθμός χωρίς χρέωση (*):00 800 6 7 8 9 10 11 (*) Ορισμένες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας δεν παρέχουν πρόσβαση σε αριθμούς 00 800 ή χρεώνουν τις κλήσεις προς τους αριθμούς αυτούς.Περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση διατίθενται μέσω του διαδικτύου, Server Europa (http://europa.eu). Δελτίο καταλογογράφησης υπάρχει στο τέλος του έργου. Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2011 ISBN 978-92-78-40729-2 doi:10.2830/46204 © Ευρωπαϊκή Ένωση, 2011 Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με αναφορά της πηγής. Printed in Luxembourg Τυπώθηκε σε χαρτι λευκασμενο χωρισ χλωριο Σ ημείωμα προς τον αναγνωστη Η παρούσα έκδοση με τον τίτλο Το αλφάβητο του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιλαμβάνει τις τροποποιήσεις που επήλθαν με τη συνθήκη της Λισαβόνας. Με εξαίρεση ορισμένων αποσπασμάτων ή σημείων όπου το ιστορικό συγκείμενο απαιτεί διαφορετικά, τα αναφερόμενα άρθρα παρατίθενται αυτούσια όπως εμφα‑ νίζονται στα ενοποιημένα κείμενα των ευρωπαϊκών συνθηκών (Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 83 της 30ής Μαρτίου 2010). Τελευταία ενημέρω‑ ση της έκδοσης: Μάρτιος του 2010. Περιεχόμενα 007 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 009 ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ΣΤΗ ΛΙΣΑΒΟΝΑ ΜΕΣΩ ΡΩΜΗΣ, ΜΑΑΣΤΡΙΧΤ, ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ ΚΑΙ ΝΙΚΑΙΑΣ 021ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ023 Η ΕΕ ως εγγυητής της ειρήνης 023 Η ενότητα και η ισότητα ως κατευθυντήριες αρχές 024 Οι θεμελιώδεις ελευθερίες 025 Η αρχή της αλληλεγγύης 025 Ο σεβασμός της εθνικής ταυτότητας 025 Η ανάγκη ύπαρξης ασφάλειας 026 Τα θεμελιώδη δικαιώματα 031ΤΟ «ΣΥΝΤΑΓΜΑ» ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ031Η νομική φύση της ΕΕ037Οι αρμοδιότητες της ΕΕ042 Οι εξουσίες της ΕΕ 047 Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ 050 Θεσμικά όργανα: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Ευρωπαϊκό Συμβούλιο — Συμβούλιο — Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα — Ελεγκτικό Συνέδριο 082 Επικουρικά όργανα: Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Επιτροπή των Περιφερειών 085 Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 087 Η ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 087 Η ΕΕ ως δημιούργημα του δικαίου και ως κοινότητα μέσω του δικαίου 088 Οι πηγές του δικαίου της Ένωσης 089 Οι ιδρυτικές συνθήκες της ΕΕ ως πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης — Οι πράξεις της ΕΕ ως παράγωγο δίκαιο της Ένωσης — Διεθνείς συμφωνίες της ΕΕ — Γενικές αρχές — Εθιμικό δίκαιο — Συμφωνίες και συμβάσεις μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ 095 Τα μέσα παρέμβασης της ΕΕ 097 Κανονισμοί — Οδηγίες — Αποφάσεις — Συστάσεις και γνώμες — Ψηφίσματα, δηλώσεις και προγράμματα δράσης — Δημοσιεύσεις και κοινοποιήσεις 107 Η νομοθετική διαδικασία στην ΕΕ 108 Συνήθης νομοθετική διαδικασία — Η διαδικασία σύμφωνης γνώμης — Η απλοποιημένη διαδικασία 113 Το σύστημα έννομης προστασίας της ΕΕ 113 Διαδικασία λόγω παράβασης των Συνθηκών — Προσφυγή ακύρωσης — Προσφυγή κατά παράλειψης — Αγωγή αποζημίωσης — Προσφυγές υπαλλήλων — Διαφορές δικαίου ευρεσιτεχνίας της Ένωσης — Διαδικασία ένδικων μέσων — Προσωρινή δικαστική προστασία — Διαδικασία έκδοσης προδικαστικής απόφασης 121 Η ευθύνη των κρατών μελών για παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης 122 Ευθύνη των κρατών μελών λόγω πράξεων ή παραλείψεων της νομοθετικής εξουσίας — Ευθύνη λόγω παραβίασης του δικαίου της Ένωσης από τη δικαστική εξουσία 125 125 126 128 128ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΚΑΙΟΥ Η αυτονομία της έννομης τάξης της ΕΕ Η συνύπαρξη του δικαίου της Ένωσης και του εθνικού δικαίου Σύγκρουση μεταξύ του δικαίου της Ένωσης και του εθνικού δικαίου Η άμεση ισχύς του δικαίου της Ένωσης στο εθνικό δίκαιο — Η υπεροχή του δικαίου της Ένωσης έναντι του εθνικού δικαίου — Η σύμφωνη προς το δίκαιο της Ένωσης ερμηνεία του εθνικού δικαίου137ΕΠΙΜΕΤΡΟ139ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣΠρόλογος Η καθιερωθείσα από την Ευρωπαϊκή Ένωση έννομη τάξη έχει καταστεί σήμερα αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτικής και κοινωνικής μας πραγματικότητας. Βάσει των συνθηκών της Ένωσης λαμβάνονται κάθε χρόνο χιλιάδες αποφάσεις που συμ‑ βάλλουν σημαντικά στη διαμόρφωση της πραγματικότητας των κρατών μελών της ΕΕ και των πολιτών τους. Το άτομο έπαψε να είναι πολίτης μόνο της χώρας, του δήμου ή της κοινότητάς του, αφού συγχρόνως είναι και πολίτης της Ένωσης. Ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά σημαντικό να γνωρίζουν οι πολίτες της Ένωσης το δίκαιο που τη διέπει και επηρεάζει και τη δική τους καθημερινότητα. Ωστόσο, δεν είναι εύκολο για τον πολίτη να κατανοήσει τη συνολική δομή της ΕΕ και του δικαιικού της συστήματος. Αυτό οφείλεται εν μέρει στα ίδια τα κείμενα των Συνθηκών, τα οποία συχνά έχουν πολύπλοκη δομή και δεν είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς τη σημασία τους. Επίσης, πολλοί όροι που χρησιμοποιούν οι συντάκτες των Συνθηκών προκειμένου να αποδώσουν το νόημα νέων καταστάσεων είναι ασυνήθιστοι. Σκο‑ πός του παρόντος εγχειριδίου είναι να εξηγήσει τη δομή της ΕΕ και των βασικών πυλώνων του ευρωπαϊκού δικαιικού συστήματος καλύπτοντας κάποια από τα κενά κατανόησης των πολιτών της Ένωσης.0 07 7 Μαΐου 1948, Χάγη Θερμή υποδοχή του Winston Churchill στο συνέδριο του κινήματος ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ο πρώην βρετανός πρωθυπουργός, που την εποχή εκείνη ήταν επικεφαλής της αντιπολίτευσης, διευθύνει την τελετή έναρξης του συνεδρίου για την Ευρώπη. Στη φημισμένη ομιλία του στη Ζυρίχη στις 19 Σεπτεμβρίου 1946, είχε απευθύνει κάλεσμα για την ένωση της Ευρώπης. ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣΑπό το Παρίσι στη Λισαβόνα μέσω Ρώμης, Μάαστριχτ, Άμστερνταμ και Νίκαιας Ακόμη και λίγο μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η πολιτειακή και πο‑ λιτική μας ζωή αναπτυσσόταν σχεδόν αποκλειστικά βάσει των εθνικών συνταγ‑ μάτων και νόμων. Αυτοί υπαγόρευαν στις δημοκρατίες μας τους κανόνες συμπε‑ ριφοράς που ίσχυαν για τους πολίτες, τα κόμματα, αλλά και για το κράτος και τα όργανά του. Μετά όμως την πλήρη κατάρρευση της Ευρώπης και την οικονομική και πολιτική παρακμή της δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για ένα νέο ξεκίνημα και αναδύθηκε η ιδέα μιας νέας ευρωπαϊκής τάξης. Οι προσπάθειες για την ενοποίηση της Ευρώπης κατά τη μεταπολεμική περίοδο είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πολυάριθμων πολύπλοκων και άκαμπτων οργανισμών που στο σύνολό τους προκαλούσαν σύγχυση στους πολίτες. Ταυτό‑ χρονα υφίστανται, χωρίς να υπάρχει μεταξύ τους δομημένη σύνδεση, ο ΟΟΣΑ (Organization for Economic Cooperation and Development — Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), η ΔΕΕ (Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση), το NATO (North Atlantic Treaty Organisation — Οργανισμός Βορειοατλα‑ ντικού Συμφώνου), το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αριθ‑ μός των κρατών μελών των οργανισμών αυτών κυμαίνεται μεταξύ 10 (ΔΕΕ) και 47 (Συμβούλιο της Ευρώπης). Αυτή η πληθώρα ευρωπαϊκών θεσμών αποκτά δομή μόνον αν κατανοήσει κανείς τους συγκεκριμένους σκοπούς που κρύβονται πίσω από τους επιμέρους οργανι‑ σμούς. Βάσει αυτών διακρίνονται τρεις ευρύτερες ομάδες οργανισμών.Ο μάδα πρωτη : οι ευρω ‑ατλαντικοι οργανισμοι Οι ευρω‑ατλαντικοί οργανισμοί προέκυψαν από τους δεσμούς που δημιουργήθη‑ καν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμε‑ ρικής και της Ευρώπης. Δεν ήταν τυχαίο ότι ο πρώτος ευρωπαϊκός οργανισμός της μεταπολεμικής περιόδου, ο OEEC (Organisation for European Economic009 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣCooperation — Οργανισμός Ευρωπαϊκής Οικονομικής Συνεργασίας), συστά‑ θηκε το 1948 μετά από πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ George Marshall κάλεσε το 1947 τα κράτη της Ευρώπης να ενώσουν τις προσπάθειές τους για την οικονομική ανοι‑ κοδόμηση της ηπείρου υποσχόμενος την υποστήριξη εκ μέρους των ΗΠΑ. Η  υπόσχεση αυτή εκπληρώθηκε διά μέσου του «σχεδίου Marshall», το οποίο αποτέλεσε τη βάση για τη γρήγορη ανοικοδόμηση της Δυτικής Ευρώπης. Κύρια μέριμνα του OEEC ήταν αρχικά η απελευθέρωση του εμπορίου μεταξύ των κρα‑ τών. Το 1960, όταν προσχώρησαν στον Οργανισμό οι ΗΠΑ και ο Καναδάς, ως πρόσθετος σκοπός ορίστηκε η αναπτυξιακή βοήθεια προς τις χώρες του τρίτου κόσμου, και ο OEEC μετονομάστηκε σε OECD [Organisation for Economic Cooperation and Development — ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνερ‑ γασίας και Ανάπτυξης)]. Την ίδρυση του OEEC ακολούθησε το 1949 το ΝΑΤΟ που αποτέλεσε τη στρα‑ τιωτική συμμαχία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Το 1954 ιδρύθη‑ κε η Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση (ΔΕΕ) με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών στον τομέα της πολιτικής ασφαλείας. Η ΔΕΕ συγκροτήθηκε στη βάση της συνθήκης των Βρυξελλών, η οποία είχε υπογραφεί από το Βέλγιο, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, με προσχώρηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και της Ιταλίας. Μέλη της είναι ήδη η Ελλάδα, η Ισπανία και η Πορτογαλία. Η ΔΕΕ σήμανε το 1954 την αρχή της ανάπτυξης μιας ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας. Εντούτοις, ο ρόλος της παρέμεινε περιορισμένος, αφού οι περισσότε‑ ρες αρμοδιότητές της μεταβιβάστηκαν σε άλλους διεθνείς οργανισμούς και ιδίως στο ΝΑΤΟ, στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στην ΕΕ. Αρμοδιότητα της ΔΕΕ παρέμεινε η συλλογική άμυνα, η οποία δεν έχει μεταβιβαστεί ακόμη στην ΕΕ.Ο μάδα δευτερη : Συμβούλιο της Ε υρώπης και ΟΑΣΕ Κοινό γνώρισμα των ευρωπαϊκών οργανισμών της δεύτερης ομάδας είναι ότι η δομή τους καθιστά εφικτή τη συμμετοχή όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού χωρών. Κατά την επιλογή αυτή λήφθηκε συνειδητά υπόψη ότι οι οργανισμοί αυ‑ τοί δεν υπερβαίνουν τα όρια της παραδοσιακής διακρατικής συνεργασίας. Μεταξύ των εν λόγω οργανισμών συγκαταλέγεται το Συμβούλιο της Ευρώπης που ιδρύθηκε στις 5  Μαΐου  1949 ως πολιτικός οργανισμός. Στο καταστα‑ τικό του δεν συναντάται καμία αναφορά σχετικά με την επιδίωξη δημιουργίας010 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η Σσυνομοσπονδίας ή  ένωσης, ούτε προβλέπεται η  μεταβίβαση ή  ο συγκερασμός τμημάτων της εθνικής κυριαρχίας. Όλες οι αποφάσεις του Συμβουλίου που αφορούν σημαντικά θέματα λαμβάνο‑ νται με βάση την αρχή της ομοφωνίας. Συνεπώς, οποιοδήποτε κράτος δύναται να παρεμποδίσει τη λήψη αποφάσεων ασκώντας το δικαίωμα της αρνησικυρί‑ ας, όπως συμβαίνει και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Έτσι, το Συμβούλιο της Ευρώπης παραμένει στη δομή του ένα όργανο διεθνούς συνεργασίας. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης έχουν συναφθεί πολυάριθμες συμβάσεις στους τομείς της οικονομίας, του πολιτισμού, της κοινωνικής πολιτικής και του δικαίου. Η σημαντικότερη και πλέον γνωστή είναι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών της 4ης Νοεμβρίου 1950 (ΕΣΔΑ — Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου). Με τη σύμβαση αυτή καθιερώθη‑ κε ένα πρακτικής σημασίας ελάχιστο επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου αλλά και ένα σύστημα νομικής προστασίας που επιτρέπει στα ιδρυθέ‑ ντα διά της συμβάσεως όργανα, και συγκεκριμένα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δι‑ καιωμάτων που εδρεύουν στο Στρασβούργο, να καταδικάζουν στο πλαίσιο της συμβάσεως τις παραβιάσεις δικαιωμάτων του ανθρώπου που σημειώνονται στα κράτη μέλη. Στην ίδια ομάδα εξακολουθεί να ανήκει ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) που ιδρύθηκε το 1994 ως διάδοχος της «Διά‑ σκεψης για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη». Ο ΟΑΣΕ εμπνέε‑ ται από τις αρχές και τους στόχους της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι του 1975 και του Χάρτη των Παρισίων του 1990. Σε αυτούς περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η προώθηση μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών αλλά και η ανάπτυξη ενός «δικτύου ασφαλείας» με σκοπό την επίλυση διαφορών με ειρηνικά μέσα. Οι εμπειρίες του πρόσφατου παρελθόντος απέδειξαν ότι ακόμη και στην Ευρώπη υπάρχουν πολλά κενά στον τομέα αυτό.Ο μάδα τριτη : Ε υρωπαϊκή Ε νωση Την τρίτη ομάδα των ευρωπαϊκών οργανισμών αποτελεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το καινοτόμο στοιχείο που διακρίνει την ΕΕ από τις παραδοσιακές μορφές κρατικών ενώσεων συνίσταται στο ότι τα κράτη μέλη παραιτήθηκαν από μέρος των κυρι‑ αρχικών τους δικαιωμάτων υπέρ της ΕΕ, την οποία εξόπλισαν με ίδιες εξουσίες,011 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η Σανεξάρτητες από τα κράτη μέλη. Ασκώντας τις εξουσίες αυτές η ΕΕ δύναται να εκδίδει ρυθμιστικές πράξεις με αποτελέσματα ισοδύναμα προς αυτά των κρατι‑ κών πράξεων. Τα θεμέλια για τη δημιουργία της ΕΕ έθεσε ο τότε γάλλος υπουργός Εξωτερι‑ κών Robert Schuman στη Διακήρυξη της 9ης Μαΐου 1950, στην οποία παρου‑ σίασε το σχέδιο ενοποίησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας άνθρακα και χάλυβα στο πλαίσιο μιας Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα, όπως το ορα‑ ματίστηκε ο ίδιος και ο Jean Monnet. Το σχέδιο φιλοδοξούσε να αποτελέσει συγχρόνως μια ιστορική πρωτοβουλία για «μία οργανωμένη και δημιουργική Ευρώπη», η οποία είναι «απαραίτητη για τον πολιτισμό» και χωρίς την οποία «δεν μπορεί να διαφυλαχθεί η  παγκόσμια ειρήνη». Το «σχέδιο Schuman» έλαβε σάρκα και οστά με την υπογραφή της συνθήκης ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) από τα έξι ιδρυτικά κράτη μέλη (Βέλγιο, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμ‑ βούργο και Κάτω Χώρες) στις 18 Απριλίου 1951 στο Παρίσι («συνθήκη των Παρισίων»), η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 13 Ιουλίου 1952. Η ΕΚΑΧ συστά‑ θηκε για περίοδο 50 ετών, μετά την πάροδο της οποίας στις 23 Ιουλίου 2002 «ενσωματώθηκε» στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Λίγα χρόνια μετά την ίδρυση της ΕΚΑΧ, τα ίδια κράτη δημιούργησαν με την υπογραφή των συνθηκών της Ρώμης στις 25 Μαρτίου 1957 («συνθήκες της Ρώμης») την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΚΑΕ ή Ευρατόμ), οι οποίες ανέλαβαν δράση μετά τη θέση των συνθηκών σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1958. Η ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) με την υπογραφή της συνθήκης του Μάαστριχτ σήμανε μια νέα εποχή στην πορεία προς την πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης. Η συνθήκη αυτή, η οποία είχε υπογραφεί στο Μάαστριχτ στις 7  Φεβρουαρίου  1992, συνάντησε ορισμένες δυσκολίες στην επικύρωσή της (οι Δανοί συναίνεσαν μετά τη διενέργεια δεύτερου δημοψηφίσματος, ενώ στη Γερμανία υπήρξε προσφυγή ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου στρε‑ φόμενη κατά της έγκρισης της συνθήκης από το Γερμανικό Κοινοβούλιο), και τελικά τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 1993. Όπως αναφέρεται στο κείμε‑ νό της, «[η συνθήκη] ανοίγει νέα φάση στη διαδικασία μιας διαρκώς στενό‑ τερης ένωσης των λαών της Ευρώπης». Περιλαμβάνει την ιδρυτική πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία ωστόσο δεν ολοκληρώνει. Πρόκειται για ένα πρώτο βήμα στην πορεία προς την οριστική καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής συνταγματικής τάξης.012 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣΜια πρώτη εξέλιξη στο καθεστώς της ΕΕ επήλθε με τις συνθήκες του Άμστερνταμ και της Νίκαιας που τέθηκαν σε ισχύ την 1η Μαΐου 1999 και την 1η Φε‑ βρουαρίου 2003 αντίστοιχα. Σκοπός των εν λόγω τροποποιητικών συνθηκών ήταν να διατηρηθεί η ικανότητα δράσης της ΕΕ παρά την αύξηση των μελών της από 15 σε 27. Ως εκ τούτου, οι δύο συνθήκες εισήγαγαν κυρίως θεσμικές μεταρρυθμίσεις, ενώ σε σχέση με προ‑ ηγούμενους κύκλους μεταρρυθμίσεων η πολιτική βούληση για εμβάθυνση της ευ‑ ρωπαϊκής ολοκλήρωσης υπήρξε μάλλον ασθενής. Η κριτική που προκάλεσε το γεγονός αυτό αποτέλεσε το έναυσμα για την έναρ‑ ξη ενός διαλόγου για το μέλλον της ΕΕ και τη θεσμική της διάρθρωση. Ο διάλο‑ γος αυτός κατέληξε στην αποδοχή μιας Δήλωσης για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τους ηγέτες των κρατών και των κυβερνήσεων στις 15 Δεκεμβρί‑ ου 2001, στο Laeken του Βελγίου. Με τη δήλωση αυτή η ΕΕ δεσμεύθηκε για περισσότερη δημοκρατία, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα αλλά και για τη χάραξη πορείας προς τη θέσπιση συντάγματος. Ως πρώτο βήμα για την υλοποίηση των στόχων αυτών αποφασίστηκε η  σύγκληση μιας Συνέλευσης με πρόεδρο τον πρώην γάλλο πρόεδρο Valéry Giscard d’Estaing, στην οποία ανατέθηκε η επεξεργασία του ευρωπαϊκού συντάγματος. Στις 18 Ιουλίου 2003, ο πρόεδρος της Συνέλευσης παρέδωσε εξ ονόματός της στον πρόεδρο του Ευ‑ ρωπαϊκού Συμβουλίου το καταρτισθέν σχέδιο «συνθήκης για τη θέσπιση Συ‑ ντάγματος της Ευρώπης». Το σχέδιο αυτό ψηφίστηκε, με ορισμένες αλλαγές, από τους αρχηγούς των κρατών μελών στις Βρυξέλλες στις 17 και 18  Ιουλί‑ ου 2004, αφού είχαν προηγηθεί η ένταξη των δέκα νέων κρατών μελών της ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 και οι εκλογές για την ανάδειξη των μελών του Ευρωπαϊ‑ κού Κοινοβουλίου κατά τα μέσα Ιουνίου 2004. Με το σύνταγμα οι μέχρι τούδε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα μετεξελίσσονταν σε μια νέα, ενιαία Ευρωπαϊκή Ένωση βασιζόμενη σε μία και μοναδική συνταγματική Συνθήκη. Αυτοτελώς θα εξακολουθούσε να υφίσταται μόνο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας, η οποία ωστόσο θα συνέχιζε να συνδέεται στενά με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως η θέσπιση του συντάγμα‑ τος ματαιώθηκε, καθώς δεν ολοκληρώθηκε η διαδικασία επικύρωσης. Μετά την αποδοχή της από 13 εκ των 25 κρατών μελών, η συνταγματική συνθήκη της ΕΕ απερρίφθη στο πλαίσιο δημοψηφισμάτων στη Γαλλία (54,68 % αρνητικές ψήφοι επί ποσοστού συμμετοχής 69,34 %) και τις Κάτω Χώρες (61,7 % αρνητικές ψή‑ φοι επί ποσοστού συμμετοχής 63 %).013 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣΜετά από μια περίοδο προβληματισμού σχεδόν δύο ετών, το πρώτο εξάμηνο του 2007 κατέστη επιτέλους δυνατή η δρομολόγηση μιας δεύτερης δέσμης μεταρρυθ‑ μίσεων με την οποία εγκαταλείπεται επισήμως η ιδέα του ευρωπαϊκού συντάγμα‑ τος κατά την οποία όλες οι υφιστάμενες Συνθήκες έπρεπε να καταργηθούν και να αντικατασταθούν από ένα ενιαίο κείμενο υπό την ονομασία «συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης». Αντ’ αυτού καταρτίστηκε νέο σχέδιο με‑ ταρρύθμισης το οποίο, κατά το πρότυπο των συνθηκών του Μάαστριχτ, του Άμ‑ στερνταμ και της Νίκαιας, επιφέρει θεμελιώδους σημασίας αλλαγές στις υφιστά‑ μενες συνθήκες της ΄Ενωσης προκειμένου να ενισχυθούν η εσωτερική και εξωτε‑ ρική δράση της ΕΕ, η δημοκρατική της νομιμοποίηση και η αποτελεσματικότητα των πολιτικών της. Όπως το επιβάλλει η παράδοση, και αυτή η μεταρρυθμιστική συνθήκη ονομάστηκε συνθήκη της Λισαβόνας. Οι εργασίες για την οριστικοποίη‑ ση της συνθήκης της Λισαβόνας προχώρησαν με ταχείς ρυθμούς. Αυτό οφείλεται ιδίως στο γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμ‑ βουλίου στις Βρυξέλλες, στις 21 και 22 Ιουνίου 2007, οι ίδιοι οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών αποφάσισαν ποιες ακριβώς από τις καινοτο‑ μίες που επρόκειτο να περιληφθούν στη συνταγματική συνθήκη θα ενσωματώνο‑ νταν στις υφιστάμενες Συνθήκες και με ποιον τρόπο. Παρεκκλίνοντας από την παραδοσιακή διαδικασία, δεν περιορίστηκαν στη διατύπωση κατευθυντήριων γραμμών προς υποβολή στη διακυβερνητική διάσκεψη, αλλά προχώρησαν οι ίδιοι στην κατάρτιση της δομής και του περιεχομένου των σχεδιαζόμενων τροποποιή‑ σεων διατυπώνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις και το ακριβές λεκτικό μιας διά‑ ταξης. Διαφωνίες υπήρξαν ιδίως στα θέματα της οριοθέτησης των αρμοδιοτήτων μεταξύ ΕΕ και κρατών μελών, της περαιτέρω ανάπτυξης της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, του νέου ρόλου των εθνικών κοινοβουλίων στο πλαίσιο της διαδικασίας ολοκλήρωσης, της ενσωμάτωσης του Χάρτη Θεμε‑ λιωδών Δικαιωμάτων στο δίκαιο της Ένωσης και των δυνατοτήτων ανάπτυξης της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Κατόπιν αυτού, η διακυβερνητική διάσκεψη που συγκλήθηκε το 2007 δεν είχε πολλά πε‑ ριθώρια δράσης αλλά μόνο την εντολή να διεκπεραιώσει τεχνικά τις επιθυμητές αλλαγές. Οι εργασίες της διακυβερνητικής διάσκεψης ολοκληρώθηκαν στις 18 και 19 Οκτωβρίου 2007 και το τελικό κείμενο εγκρίθηκε κατά τη διάρκεια του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που διεξαγόταν στη Λισαβόνα την ίδια περίοδο. Η Συνθήκη υπογράφηκε πανηγυρικά από τους ηγέτες των 27 κρατών μελών της ΕΕ στη Λισαβόνα στις 13 Δεκεμβρίου 2007. Ωστόσο, και η διαδικασία κύρωσης της Συνθήκης αποδείχτηκε δύσκολη. Παρότι, σε αντίθεση με τη συνθήκη για της θέσπιση Συντάγματος της ΕΕ, αντιμετωπίστηκαν τα εμπόδια στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες, εντούτοις η Συνθήκη απορρίφθηκε αρχικά από το ιρλανδικό014 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η Σεκλογικό σώμα σε δημοψήφισμα που έγινε στις 12 Ιουνίου 2008 (με 53,4 % αρνη‑ τικές ψήφους επί ποσοστού συμμετοχής 53,1 %). Ύστερα από νομικά δεσμευτικές διαβεβαιώσεις ως προς την (περιορισμένη) εμβέλεια της νέας Συνθήκης, οι πολί‑ τες της Ιρλανδίας κλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2009 σε δεύτερο δημοψήφισμα για τη συνθήκη της Λισαβόνας. Αυτή τη φορά η  Συνθήκη έτυχε ευρείας απο‑ δοχής από τους Ιρλανδούς (67,1 % επί ποσοστού συμμετοχής 59 %). Η επιτυχής έκβαση του δημοψηφίσματος στην Ιρλανδία άνοιξε τον δρόμο για την κύρωση της συνθήκης από την Πολωνία και την Τσεχική Δημοκρατία. Στην Πολωνία, ο πρόεδρος Kacziński είχε εξαρτήσει την κύρωση της Συνθήκης από τη θετική έκβαση του δημοψηφίσματος στην Ιρλανδία, όπως και ο πρόεδρος της Τσεχικής Δημοκρατίας Václav Klaus, ο  οποίος τελικά ζήτησε επιπλέον να εξασφαλιστεί ότι οι διατάξεις της συνθήκης της Λισαβόνας, και ιδιαίτερα αυτές του Χάρτη, δεν θα επιτρέπουν την οποιαδήποτε αμφισβήτηση των λεγόμενων «Διαταγμάτων Beneš» του 1945 με τα οποία είχε αποκλειστεί η διεκδίκηση πρώην γερμανικών εδαφών εντός της επικράτειας της Τσεχικής Δημοκρατίας. Αφού βρέθηκε λύση για την ικανοποίηση της απαίτησης αυτής, ο τσέχος πρόεδρος υπέγραψε το έγ‑ γραφο κύρωσης στις 3 Νοεμβρίου 2009. Με τον τρόπο αυτό, ολοκληρώθηκε η δι‑ αδικασία κύρωσης και στα 27 κράτη μέλη και η συνθήκη της Λισαβόνας τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009. Με τη συνθήκη της Λισαβόνας η  Ευρωπαϊκή Ένωση και η  Ευρωπαϊκή Κοινό‑ τητα συγχωνεύτηκαν σε μία ενιαία Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο  όρος «Κοινότητα» αντικαθίσταται γενικά από τον όρο «Ένωση». Η  Ένωση παίρνει τη θέση της Κοινότητας και αποτελεί τον νόμιμο διάδοχό της. Ωστόσο, το δίκαιο της Ένωσης εξακολουθεί να διέπεται από τις παρακάτω τρεις Συνθήκες.015 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣΣυνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση Η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (συνθήκη ΕΕ — ΣΕΕ) έχει τελείως νέα δομή. Υποδιαιρείται στους εξής έξι τίτλους: Κοινές διατάξεις (I), Διατάξεις περί δημοκρατικών αρχών (II), Διατάξεις περί θεσμικών οργάνων (III), Διατάξεις περί ενισχυμένων συνεργασιών (IV), Γενικές διατάξεις για την εξωτερική δράση της Ένωσης και ειδικές διατάξεις σχετικά με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (V) και Τελικές διατάξεις (VI). Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (συνθήκη ΛΕΕ — ΣΛΕΕ) διαδέχtηκε τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και σε γενικές γραμμές ακολουθεί τη δομή της. Οι βασικές καινοτομίες αφορούν την εξωτερική δράση της ΕΕ και την εισαγωγή νέων κεφαλαίων, ιδίως σχετικά με την πολιτική στον τομέα της ενέργειας, την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, την πολιτική διαστήματος, τον αθλητισμό και τον τουρισμό. Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας Η συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (συνθήκη EKAE — ΣEKAE) τροποποιήθηκε μόνο σε ορισμένα σημεία της. Οι επιμέρους τροποποιήσεις έγιναν με πρωτόκολλα τα οποία προσαρτήθηκαν στη συνθήκη της Λισαβόνας. Η συνθήκη ΕΕ και η συνθήκη ΛΕΕ έχουν το ίδιο νομικό κύρος. Αυτή η ρητή νο‑ μική διαπίστωση είναι απαραίτητη καθώς ο νέος τίτλος της πρώην συνθήκης ΕΕ (συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και το πυκνό κανονιστικό πλαίσιο σε αμφότερες τις Συνθήκες δημιουργούν την εντύπωση ότι η συνθήκη ΕΕ αποτελεί ένα είδος συντάγματος ή  θεμελιώδους Συνθήκης, ενώ η  συνθήκη ΛΕΕ διαμορφώνεται περισσότερο υπό τη μορφή εκτελεστικής Συνθήκης. Όμως ούτε η συνθήκη ΕΕ ούτε η συνθήκη ΛΕΕ έχουν χαρακτήρα συντάγματος. Οι όροι που χρησιμοποιήθηκαν στις δύο Συνθήκες επιβεβαιώνουν την αλλαγή αυτή σε σχέση με την προηγηθείσα συζήτηση περί θέσπισης ευρωπαϊκού συντάγματος: ο  όρος «σύνταγμα» δεν χρησιμοποιείται, ο  «υπουργός Εξωτερικών της Ένω‑ σης» καλείται «ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης σε θέματα εξωτερικής πολι‑ τικής και πολιτικής ασφάλειας», ενώ εγκαταλείπονται οι έννοιες «νόμος» και016 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η Σ«νόμος‑πλαίσιο». Επίσης, οι τροποποιημένες Συνθήκες δεν περιλαμβάνουν άρ‑ θρα στα οποία αναφέρονται σύμβολα της ΕΕ, όπως σημαία, ύμνος και έμβλημα. Η υπεροχή του δικαίου της Ένωσης δεν καθιερώνεται ρητά σε κάποια διάταξη, αλλά εξακολουθεί να προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊ­ κής Ένωσης στην οποία παραπέμπει σχετική δήλωση. Με τη συνθήκη της Λισαβόνας εγκαταλείφθηκε εξάλλου και το μοντέλο των «τριών πυλώνων» της ΕΕ. Ο πρώτος πυλώνας, που καλύπτει κυρίως την εσω‑ τερική αγορά και τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΚ), συγχωνεύεται με τον δεύτερο και τον τρίτο πυλώνα οι οποίοι αποτελούνται από την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και την αστυνομική και δικαστική συνερ‑ γασία σε ποινικές υποθέσεις αντίστοιχα. Διατηρούνται ωστόσο οι ειδικές διαδι‑ κασίες στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και άμυνας, καθώς στην Συνθήκη προσαρτώνται δηλώσεις της διακυβερνητικής δι‑ άσκεψης στις οποίες υπογραμμίζεται ο ιδιαίτερος χαρακτήρας και οι ευθύνες και αρμοδιότητες των κρατών μελών στον εν λόγω τομέα. Η ΕΕ αποτελείται επί του παρόντος από 27 κράτη μέλη. Έξι από αυτά, και συγκε‑ κριμένα το Βέλγιο, η Γερμανία (η οποία μετά την επανένωση των δύο γερμανικών κρατών στις 3 Οκτωβρίου 1990 περιλαμβάνει και το έδαφος της πρώην ΛΔΓ), η Γαλλία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες είναι τα ιδρυτικά μέλη της ΕΟΚ. Την 1η Ιανουαρίου 1973 προσχώρησαν στην Κοινότητα η Δανία (χωρίς να συμπεριλαμβάνεται πλέον η Γροιλανδία, της οποίας οι κάτοικοι σε δημοψή‑ φισμα που διεξήχθη τον Φεβρουάριο του 1982 αποφάσισαν με οριακή πλειοψη‑ φία να μην παραμείνει η χώρα στην ΕΚ), η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Τον Οκτώβριο του 1972 είχε απορριφθεί με δημοψήφισμα (με ποσοστό 53,5 %) η  προγραμματισμένη ένταξη της Νορβηγίας. Η  λεγόμενη «νότια διεύρυνση» της ΕΕ ξεκίνησε με την προσχώρηση της Ελλάδας την 1η Ιανουαρίου 1981 και ολοκληρώθηκε με την προσχώρηση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας την 1η Ια‑ νουαρίου  1986. Ακολούθησε η  προσχώρηση της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας την 1η Ιανουαρίου 1995. Εκτός ΕΕ παρέμεινε η Νορβηγία, αφού και πάλι, όπως είχε συμβεί και πριν από 22 χρόνια, οι Νορβηγοί αντιτάχθηκαν με οριακή πλειοψηφία 52,4 % στην προσχώρηση της χώρας τους στην ΕΕ. Την 1η Μαΐου 2004 προσχώρησαν στην ΕΕ οι χώρες της Βαλτικής Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Σλοβενία και η Σλοβακία, όλες τους χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, καθώς και τα δύο νησιά της Μεσογείου Κύπρος και Μάλτα. Μόλις δύο χρόνια αργότερα, την 1η Ιανουαρίου 2007, η διεύρυνση της Ένωσης προς ανατολάς ολοκληρώθηκε προσωρινά με την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Έτσι ο αριθμός017 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η Στων μελών της ΕΕ αυξήθηκε από 15 σε 27, ο δε πληθυσμός της από 90 σε 474 εκα‑ τομμύρια κατοίκους. Αυτή η ιστορική διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί την κορύφωση μιας μακροχρόνιας διαδικασίας μέσω της οποίας κατέστη εφικτή η επανένωση των λαών της Ευρώπης, τους οποίους για περισσότερο από μισό αιώνα χώριζε το Σιδηρούν Παραπέτασμα και ο Ψυχρός Πόλεμος. Κατά συνέπεια, μέσα από την πέμπτη διεύρυνση της ΕΕ εκφράζεται η βούληση για διασφάλιση της ειρήνης, της σταθερότητας και της οικονομικής ευημερίας σε μία ενωμένη ευρωπαϊκή ήπειρο. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, η οποία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στις 14 Απριλίου 1987. Βέβαια, οι σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας χρονολογούνται από πολύ παλιά. Ήδη το 1963 συνήφθη μεταξύ της τότε ΕΟΚ και της Τουρκίας συμφωνία σύνδεσης στην οποία γίνεται αναφορά στην προοπτική ένταξης. Το 1995 θεσπίστηκε η τελωνειακή ένωση ΕΚ–Τουρκίας, ενώ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1995 η  Τουρκία αναγορεύτηκε επισήμως σε υποψήφια προς ένταξη χώρα. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε έκφραση της πεποίθησης ότι η χώρα αυτή διαθέτει τις βάσεις που απαιτεί ένα δημοκρατικό σύστημα αν και προς το παρόν παρουσιάζει μεγάλο έλ‑ λειμμα όσον αφορά τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την προστα‑ σία των μειονοτήτων. Τον Δεκέμβριο του 2004, κατόπιν πρότασης της Επιτρο‑ πής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έδωσε τελικά το πράσινο φως για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία, οι οποίες ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2005. Τελικός στόχος των διαπραγματεύσεων είναι η ένταξη της χώρας στην ΕΕ. Ωστόσο, δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί. Εξάλλου, οι εταίροι της ΕΕ συμφωνούν ότι σε κάθε περίπτωση η ένταξη της Τουρκίας δεν μπορεί να γίνει πριν από το 2014, ενώ θα πρέπει να έχει προετοιμαστεί με σχολαστι‑ κότητα έτσι ώστε να εξελιχθεί ομαλά για να μην τεθεί σε κίνδυνο ό,τι επιτεύχθηκε σε περισσότερα από 50 χρόνια ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Υποψήφιες προς έντα‑ ξη χώρες είναι επίσης η Κροατία, με την οποία οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2005, καθώς και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας η οποία ανακηρύχτηκε υποψήφια προς ένταξη τον Δεκέμβριο του 2005 χωρίς όμως να οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης των διαπραγματεύσεων. Στις 17 Ιουλίου 2009 υποβλήθηκε αίτηση ένταξης από την Ισλανδία. Στις 24 Φεβρου‑ αρίου 2010 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε στο Συμβούλιο να δρομολογήσει την έναρξη των διαπραγματεύσεων ένταξης με την Ισλανδία. Η ΕΕ έχει στραφεί πλέον αποφασιστικά και προς τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Στο πλαίσιο αυτό πρόκειται να εφαρμόσει την ίδια στρατηγική που εφάρμοσε και για τις νεοενταχθείσες χώρες, ήτοι θα προηγηθεί μία εκτενής δι‑ αδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης που θα πλαισιώσει την προσέγγιση των018 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η Σδυτικοβαλκανικών χωρών στην ΕΕ καθ’ όλη την περίοδο μέχρι την ενδεχόμενη ένταξή τους. Πρώτο σημαντικό βήμα αποτελούν εν προκειμένω οι «ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις» που συνήφθησαν με την Αλβανία, τη Βοσνία‑Ερζεγοβίνη κα‑ θώς και τη Σερβία‑Μαυροβούνιο συμπεριλαμβανομένου του Κοσσυφοπεδίου ( 1 ). Οι ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις, που θα διαμορφωθούν ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες, έχουν ως σκοπό να παρέχουν στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων την υποστήριξη που απαιτείται για την ομαλή και συντονισμένη εξέλιξη της προε‑ τοιμασίας για την πιθανή ένταξή τους. Επίσης, αποτελούν το πλαίσιο για την κατάρτιση προγραμμάτων δράσης τα οποία περιέχουν τα χρονοδιαγράμματα των επιβεβλημένων μεταρρυθμίσεων και στα οποία θα καθοριστούν με ακρίβεια τα μέσα που προτίθενται να χρησιμοποιήσουν τα κράτη προκειμένου να ανταποκρι‑ θούν στις απαιτήσεις μιας ισχυρότερης ολοκλήρωσης με την ΕΕ. Πρόνοια λαμβάνεται και για την έξοδο από την ΕΕ: Η συνθήκη ΕΕ περιέχει πλέ‑ ον ρήτρα εξόδου η οποία επιτρέπει σε οποιοδήποτε κράτος μέλος να αποχωρήσει από την ΕΕ. Η έξοδος δεν συναρτάται με κανέναν όρο, αλλά απαιτεί μόνο συμφω‑ νία μεταξύ της ΕΕ και του κράτους μέλους σχετικά με τις λεπτομερείς ρυθμίσεις της αποχώρησης ή άλλως, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία, την πάρο‑ δο δύο ετών από τη γνωστοποίηση της πρόθεσης της αποχώρησης προκειμένου αυτή να καταστεί ισχυρή. Δεν υφίσταται όμως διάταξη σχετικά με την αποβολή κράτους μέλους από την ΕΕ σε περίπτωση σοβαρών και διαρκών παραβιάσεων της Συνθήκης.( 1 )Σύμφωνα με το καθεστώς που ορίζει η απόφαση 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.019 1–3 Ιουνίου 1955, Taormina (Ιταλία) Οι Joseph Bech, Paul-Henri Spaak και Johan Willem Beyen στον κήπο του ξενοδοχείου στο οποίο διέμεναν κατά τη διάρκεια της διάσκεψης της Μεσίνα. Οι τρεις υπουργοί Εξωτερικών είχαν επεξεργαστεί το Μνημόνιο της Μπενελούξ, το οποίο συζητήθηκε από τους εκπροσώπους των έξι χωρών κατά τη διάρκεια της διάσκεψης. ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣΟι θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Άρθρο 2 της συνθήκης ΕΕ (αξίες της Έ\νωσης) Η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών.Άρθρο 3 της συνθήκης ΕΕ (σκοποί της Ένωσης) (1)  Η Ένωση έχει σκοπό να προάγει την ειρήνη, τις αξίες της και την ευημερία των λαών της. (2)  Η Ένωση παρέχει στους πολίτες της χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης χωρίς εσωτερικά σύνορα, μέσα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων σε συνδυασμό με κατάλληλα μέτρα όσον αφορά τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, το άσυλο, τη μετανάστευση και την πρόληψη και καταστολή της εγκληματικότητας. (3)  Η Ένωση εγκαθιδρύει εσωτερική αγορά. Εργάζεται για την αειφόρο ανάπτυξη της Ευρώπης με γνώμονα την ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των τιμών, την κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο, και το υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος. Προάγει την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο. Η Ένωση καταπολεμά τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις διακρίσεις και προωθεί την κοινωνική δικαιοσύνη και προστασία, την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών, την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού.021 ΤΟ Α ΛΦΑ Β Η Τ Ο ΤΟΥ Δ Ι Κ Α Ι ΟΥ Τ Η Σ Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Σ ΕΝ Ω Σ Η ΣΗ Ένωση προάγει την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. Η Ένωση σέβεται τον πλούτο της πολιτιστικής και γλωσσικής τη
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.